Thị trường tiêu dùng cho người cao tuổi bắt đầu tăng tốc

Tương tự, giới chức Trung Quốc không xem già hóa dân số là gánh nặng xã hội mà còn là một trụ cột tăng trưởng mới. “Nền kinh tế bạc, được thúc đẩy bởi người cao tuổi, có tiềm năng tạo ra 100 triệu việc làm vào năm 2050 và đạt 4.000 tỷ USD vào năm 2035”, ông Jin Li, thành viên của Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc, nói với tờ SCMP.

Triển vọng đó phù hợp với các dự báo của PwC và các viện nghiên cứu tại Trung Quốc, vốn ước tính tổng quy mô thị trường cho hàng hóa và dịch vụ liên quan đến người cao tuổi có thể tăng hơn bốn lần trong một thập kỷ - từ khoảng 7,000 tỷ Nhân dân tệ (960 tỷ USD) hiện nay lên 30,000 tỷ Nhân dân tệ (4,200 tỷ USD) vào năm 2035.

Theo The Economist, nhân khẩu học tại khu vực châu Á đang chuyển đổi với tốc độ chóng mặt và Việt Nam cũng nằm trong số đó. Nhóm người trên 60 tuổi hiện chiếm khoảng 12% dân số nhưng sẽ tăng lên 21% vào năm 2040.

Trong khi đó, theo Kantar Worldpanel, năm 2018, Việt Nam có 15 triệu người cao niên (trên 55 tuổi), chiếm 16% tổng dân số. Theo tính toán, mỗi năm người cao tuổi tại Việt Nam sẽ tăng thêm 670.000 người, và đến năm 2030, số người cao tuổi tại Việt Nam sẽ lên mức 23 triệu, chiếm 23% tổng dân số.

Cùng với sự thay đổi nhân khẩu học này, một thị trường mới đang hình thành rõ nét. Bên cạnh các mô hình chuyên biệt phục vụ trẻ sơ sinh, mẹ và bé… thì tại Việt Nam những năm gần đây, chúng ta có thể thấy sự xuất hiện ngày càng nhiều của các cửa hàng, siêu thị và không gian bán lẻ hướng tới người cao tuổi.

Giữa năm 2024, lần đầu tiên tại TP.HCM có siêu thị dành cho người cao tuổi. Khác với các loại hình siêu thị dành cho tất cả mọi người, siêu thị Genki Plaza là khu phức hợp gồm khu ẩm thực, khu bán lẻ thực phẩm chức năng, nông sản sạch, các dụng cụ, thiết bị hỗ trợ luyện tập, sinh hoạt cho người cao tuổi.

Nền kinh tế bạc trong kỷ nguyên mới

"Kinh tế bạc" là thuật ngữ chỉ toàn bộ hoạt động kinh tế liên quan đến việc sản xuất và cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho người cao tuổi (thường từ 50 hoặc 60 tuổi trở lên). Khái niệm này bao gồm các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, bất động sản nghỉ dưỡng, du lịch, thực phẩm và dịch vụ tài chính, cũng như cả những đóng góp trực tiếp và gián tiếp của người cao tuổi cho sự phát triển kinh tế.

Cuối tuần ở Phú Mỹ Hưng (TP HCM), hình ảnh những khách hàng tóc bạc đẩy xe trong siêu thị, thong thả chọn rau, ngũ cốc, thực phẩm chức năng ở khu Midtown đang dần trở thành quen thuộc. Tại một phòng khám trong khu, vài cụ ông đang được điều dưỡng đo huyết áp và tư vấn sức khỏe. Ở phòng yoga bên cạnh, nhóm cụ bà đang cùng ngồi thiền trên những tấm thảm yoga…

Tại Hà Nội, xu hướng phát triển các cửa hàng và không gian mua sắm dành riêng cho người cao tuổi cũng đang trở nên ngày càng rõ rệt. Từ những mô hình nhỏ lẻ ban đầu, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư mở các điểm bán chuyên biệt với thiết kế thân thiện hơn: lối đi rộng, biển hiệu dễ nhìn, khu tư vấn sức khỏe và trải nghiệm sản phẩm.

Song song với đó, các cửa hàng thời trang dành cho người lớn tuổi, cửa hàng thực phẩm bổ sung, thiết bị hỗ trợ vận động, sản phẩm chăm sóc sức khỏe hay dụng cụ luyện tập trị liệu cũng xuất hiện ngày một nhiều, tạo nên một mạng lưới dịch vụ đáp ứng trọn vẹn hơn nhu cầu tiêu dùng của nhóm khách này.

Tháng 12/2025, Triển lãm quốc tế về chăm sóc và phục hồi chức năng người cao tuổi (VIREC 2025) lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam. Với quy mô khoảng 100 gian hàng, VIREC 2025 giới thiệu sản phẩm, dịch vụ, giải pháp toàn diện dành cho người cao tuổi; từ thiết bị y tế, dinh dưỡng, phục hồi chức năng đến công nghệ chăm sóc thông minh.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của triển lãm là sự xuất hiện của nhiều gian hàng thiết bị công nghệ cao dành cho phục hồi chức năng của người cao tuổi. Khách tham quan có thể trải nghiệm các loại ghế massage trị liệu, giường thông minh hỗ trợ vận động, xe lăn điện tự động điều hướng, gậy thông minh tích hợp GPS và cảm biến cảnh báo ngã…

Các doanh nghiệp nước ngoài mang đến robot hỗ trợ tập đi và thiết bị phục hồi cơ xương khớp bằng công nghệ laser công suất thấp, trong khi doanh nghiệp Việt Nam giới thiệu các sản phẩm thảo dược, thực phẩm bổ sung dinh dưỡng và ứng dụng chăm sóc sức khỏe trực tuyến giúp theo dõi huyết áp, đường huyết, nhịp tim từ xa…

Từ góc độ cung – cầu, Báo cáo Nghiên cứu Thị trường sản phẩm và dịch vụ chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam do VCCI và UNFPA thực hiện chỉ ra rằng đây là lĩnh vực có tiềm năng rất lớn nhưng mức đáp ứng thực tế lại còn hạn chế. Ba nhu cầu nổi bật nhất gồm vận động – thể thao, các cơ sở y tế chất lượng và chế độ dinh dưỡng phù hợp.

Khảo sát cho thấy, dù 7 – 8/10 người có nhu cầu vận động, chỉ khoảng 29% cho biết địa phương có dịch vụ phù hợp. Tương tự, mạng lưới y tế chuyên biệt cho người cao tuổi mới chỉ được 14% người khảo sát biết đến; còn thị trường thực phẩm chức năng thì phong phú nhưng thiếu kiểm soát chất lượng.

Chính khoảng trống này mở ra “mảnh đất màu mỡ” để doanh nghiệp đầu tư bài bản vào các sản phẩm và dịch vụ chuyên sâu cho người cao tuổi. Thay vì chỉ dừng ở các dịch vụ chăm sóc sức khỏe truyền thống, hệ sinh thái kinh tế bạc đang mở rộng sang nhiều mô hình mới phù hợp với xu hướng già hóa năng động.

Tại Hội nghị về tình hình phát triển "kinh tế bạc" trên thế giới và thích ứng chính sách, chiến lược của Việt Nam mới đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết  tại Việt Nam, nhận thức về "kinh tế bạc" ngày càng được quan tâm và nâng tầm. Trong đó chăm sóc sức khỏe người già không chỉ là vấn đề y tế hay an sinh xã hội mà còn là một ngành kinh tế triển vọng, mở ra dư địa tăng trưởng mới.

Tuy vậy, theo người đứng đầu Chính phủ, việc phát triển "kinh tế bạc" vẫn còn một số hạn chế như chưa có khung chính sách đồng bộ, hệ thống chăm sóc dài hạn còn yếu, chất lượng chăm sóc người cao tuổi chưa cao, vai trò kinh tế của người cao tuổi chưa được phát huy đầy đủ.

Thời gian tới, Thủ tướng đưa ra 5 trọng tâm hành động gồm nâng cao nhận thức xã hội; phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; khuyến khích doanh nghiệp cung cấp các dịch vụ phù hợp như du lịch dưỡng sinh, nhà ở thân thiện, công nghệ y tế hay bảo hiểm hưu trí...

Thủ tướng nhấn mạnh già hóa dân số là xu thế tất yếu. Vấn đề đặt ra là chủ động thích ứng bằng tư duy đúng, chính sách trúng và hành động hiệu quả để phát triển hệ sinh thái “kinh tế bạc”, qua đó tạo động lực mới cho tăng trưởng và phát triển bền vững.