Mỹ tính tạm đình chỉ đạo luật hơn 100 năm tuổi để hạ nhiệt giá xăng dầu

Theo nguồn tin của hãng tin Bloomberg, chính quyền Tổng thống  Trump đang cân nhắc tạm miễn áp dụng Đạo luật Jones nhằm kiềm chế đà tăng của giá dầu thô và giá xăng.

Đạo luật Jones là đạo luật hàng hải của Mỹ được ban hành vào năm 1920, yêu cầu hàng hóa vận chuyển giữa các cảng nội địa của Mỹ phải được chuyên chở bằng tàu đóng tại Mỹ, thuộc sở hữu của Mỹ và do thủy thủ đoàn Mỹ vận hành.

Những người ủng hộ cho rằng đạo luật này giúp bảo vệ ngành đóng tàu và năng lực vận tải biển trong nước, nhưng các ý kiến chỉ trích cho rằng quy định này làm tăng chi phí vận chuyển, qua đó đẩy giá nhiên liệu và nhiều mặt hàng khác lên cao.

Trước đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Nhà Trắng đang xem xét miễn áp dụng Đạo luật Jones trong một thời gian giới hạn vì lợi ích quốc phòng, qua đó bảo đảm các sản phẩm năng lượng thiết yếu và mặt hàng nông nghiệp thiết yếu được lưu thông thông suốt tới các cảng của Mỹ. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh phương án này hiện vẫn chưa được chốt.

Nguồn tin của Bloomberg cho biết theo kế hoạch đang được xây dựng, lệnh miễn trừ sẽ có hiệu lực trong 30 ngày và áp dụng rộng rãi với các tàu vận chuyển dầu thô, xăng, dầu diesel, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và phân bón giữa các cảng của Mỹ. Động thái này sẽ cho phép các tàu nước ngoài - vốn có chi phí vận hành thấp hơn - tham gia vận chuyển những mặt hàng trên.

Nhờ đó, dầu từ Bờ Vịnh có thể được chuyển tới các nhà máy lọc dầu ở Bờ Đông nước Mỹ với chi phí thấp hơn, đồng thời nhiên liệu từ khu vực này cũng có thể được đưa tới các vùng tập trung đông dân cư.

Kế hoạch trên được đưa ra trong bối cảnh ông Trump đang xem xét nhiều biện pháp để kiềm chế đà tăng của giá dầu và xăng khi chiến sự tại Iran leo thang. Vào thứ Tư (11/3), Washington thông báo sẽ xả 172 triệu thùng dầu thô từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR), nằm trong kế hoạch xả tổng cộng 400 triệu thùng dầu dự trữ của các quốc gia thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).

Sau thông tin trên, đà tăng của giá hợp đồng xăng tương lai tại Mỹ đã dịu bớt. Theo ước tính vào năm 2022 của ngân hàng JPMorgan Chase & Co., việc tạm miễn áp dụng Đạo luật Jones có thể giúp giá xăng tại Bờ Đông nước Mỹ giảm khoảng 10 cent mỗi gallon, qua đó phần nào hạ bớt chi phí nhiên liệu cho người dân. Tuy nhiên, mức tác động nhìn chung được cho là không quá lớn.

“Việc tạm miễn áp dụng Đạo luật Jones sẽ giúp nguồn cung xăng tới khu vực Đông Bắc nước Mỹ lưu thông thuận lợi hơn. Nếu không, khu vực này sẽ phải tăng nhập khẩu xăng từ châu Âu hoặc các thị trường khác”, ông David Goldwyn, từng là đặc phái viên về năng lượng dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama và hiện là Chủ tịch công ty tư vấn Goldwyn Global Strategies, nhận xét với Bloomberg.

Theo ông Goldwyn, hiện số tàu chở dầu của Mỹ có thể đưa vào hoạt động rất ít. Vì vậy, khu vực Đông Bắc vẫn phải nhập khẩu phần xăng mà hệ thống đường ống không thể đáp ứng đủ.

Phần lớn nhà máy lọc dầu của Mỹ tập trung ở Bờ Vịnh, trong khi khu vực Đông Bắc - nơi tập trung dân cư đông nhất cả nước - hiện chỉ được kết nối với khu vực này qua một tuyến đường ống lớn.

Dù vậy, ông Colin Grabow, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Thương mại Herbert A. Stiefel thuộc Viện Cato, cho rằng việc tạm miễn áp dụng đạo luật này chỉ có thể giúp hạ giá nhiên liệu ở mức hạn chế.

“Đạo luật Jones có thể chỉ làm giá xăng tăng thêm vài cent mỗi gallon, chứ không phải tới hàng chục cent. Biện pháp này có thể hỗ trợ giảm giá phần nào, nhưng tác động đó rất dễ bị lấn át bởi những biến động lớn hơn của thị trường”, ông Grabow nhận xét khi trả lời phỏng vấn Bloomberg.

Trên thực tế, Chính phủ Mỹ từng tạm nới quy định sử dụng tàu nội địa để đối phó tình trạng thiếu nhiên liệu sau các cơn bão lớn. Dù vậy, đây vẫn là vấn đề nhạy cảm về chính trị, bởi Đạo luật Jones từ lâu được các tập đoàn đóng tàu, hãng vận tải biển lớn của Mỹ và nhiều nghị sỹ tại Quốc hội bảo vệ.

Một quan chức Nhà Trắng hôm thứ Năm (12/3) cho biết chính quyền Tổng thống Trump tin rằng việc tạm đình chỉ Đạo luật Jones sẽ không ảnh hưởng tới ngành đóng tàu của Mỹ.

Lần gần đây nhất Mỹ tạm miễn áp dụng Đạo luật Jones là vào tháng 10/2022. Khi đó, Washington cho phép một tàu không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của đạo luật này vận chuyển hàng tiếp tế tới Puerto Rico sau khi bão Fiona làm gián đoạn nguồn cung.

Trước đó, vào năm 2021, chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden cũng cấp miễn trừ tạm thời cho tập đoàn lọc dầu Valero Energy sau vụ tấn công mạng nhằm vào một tuyến đường ống nhiên liệu lớn ở Bờ Đông. Việc miễn trừ cho phép Valero sử dụng tàu nước ngoài để đưa nhiên liệu từ Bờ Vịnh tới Bờ Đông trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn.