Xuất khẩu nhiên liệu của Mỹ tăng lên mức kỷ lục, khi châu Âu và châu Á phải dựa nhiều hơn vào nguồn cung từ Mỹ để bù đắp thiếu hụt do chiến sự Iran gây ra...

Theo dữ liệu mới được Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) công bố ngày thứ Tư (6/5), trong tuần trước, Mỹ đã xuất khẩu hơn 8,2 triệu thùng/ngày các sản phẩm nhiên liệu tinh chế, gồm xăng, diesel và nhiên liệu hàng không. Mức này tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm 2025.

Nhu cầu từ nước ngoài tăng mạnh đang mang lại nguồn thu lớn cho các công ty năng lượng Mỹ. Theo các nhà phân tích, nếu giá nhiên liệu tiếp tục neo cao, các công ty năng lượng Mỹ được dự báo có thể tạo thêm khoảng 60 tỷ USD trong dòng tiền năm nay.

Tuy nhiên, diễn biến này cũng có thể gây sức ép lên chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong bối cảnh giá xăng trong nước leo thang. Giá xăng bán lẻ bình quân tại Mỹ đã lên 4,53 USD/gallon, mức cao nhất trong 4 năm.

Thời gian qua, Nhà Trắng nhiều lần khẳng định không có kế hoạch cấm xuất khẩu nhiên liệu, do nguồn cung từ Mỹ hiện là điểm tựa quan trọng đối với các nền kinh tế châu Âu và châu Á. Dù vậy, giới phân tích năng lượng cho rằng áp lực trong nước có thể buộc chính quyền ông Trump phải cân nhắc lại lập trường này.

“Tình hình đang trở nên khó xử hơn với chính quyền Mỹ. Nếu giá xăng tăng lên 5 USD/gallon, Washington có thể phải cân nhắc biện pháp cấm xuất khẩu”, ông Robert Yawger, chuyên gia hàng hóa tại công ty chứng khoán Mizuho Securities, nhận định với tờ báo Financial Times.

Theo ông Jeff Currie, cố vấn cấp cao về năng lượng của tập đoàn đầu tư tư nhân Carlyle, quy mô xuất khẩu lớn đang khiến tồn kho dầu của Mỹ giảm nhanh. Tồn kho dầu diesel tại Mỹ hiện đã xuống mức thấp nhất trong 20 năm.

“Tình trạng thiếu hụt không bắt đầu khi nguồn cung dừng lại, mà bắt đầu khi kho dự trữ cạn kiệt”, ông Currie nói.

Tuần trước, nhu cầu lớn từ nước ngoài đối với năng lượng Mỹ đã đưa Mỹ lần đầu tiên trở thành nước xuất khẩu ròng dầu thô kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Đây là bước đảo chiều đáng chú ý, bởi chỉ hơn 10 năm trước, Mỹ vẫn còn thuộc nhóm nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới.

Trong hơn 2 tháng qua, chiến sự Iran đã khiến hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như tê liệt, làm gián đoạn khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu và gây ra cú sốc nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ.

Giá dầu biến động mạnh trong phiên thứ Tư (6/5), sau khi ông Trump cho biết chiến dịch quân sự của Mỹ có thể sớm kết thúc và eo biển Hormuz sẽ được “mở cửa cho tất cả các bên”. Giá dầu Brent có thời điểm tăng lên 109 USD/thùng, trước khi giảm xuống 97 USD/thùng.

Mỗi khi xuất hiện tín hiệu cho thấy Mỹ và Iran có thể đạt thỏa thuận hòa bình, giới giao dịch dầu lại bán ra mạnh. Lý do là nếu chiến sự hạ nhiệt, khoảng 100 triệu thùng dầu thô đang mắc kẹt trong vùng Vịnh có thể được đưa ra thị trường, làm tăng nguồn cung và kéo giá dầu đi xuống.

Tuy nhiên, ông Trump cũng cảnh báo rằng nếu Iran không chấp nhận thỏa thuận, Mỹ sẽ nối lại các cuộc không kích với mức độ và cường độ mạnh hơn trước. Cảnh báo này khiến giá dầu Brent tăng trở lại lên 101 USD/thùng. Trong khi đó, giới chức Iran cho biết Tehran đang xem xét đề xuất mới nhất của Mỹ, nhưng đồng thời hạ thấp kỳ vọng về khả năng xuất hiện đột phá đủ để chấm dứt xung đột.

Theo hãng tin Tasnim, vốn có quan hệ gần gũi với lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đề xuất của Mỹ gồm một số điều khoản khó có thể được chấp nhận.

Trong khi đó, ông Trump nhiều lần nói rằng đàm phán giữa Mỹ và Iran đang có tiến triển, đồng thời bày tỏ lạc quan về khả năng đạt thỏa thuận chấm dứt chiến sự. Tuy nhiên, triển vọng đột phá vẫn còn hạn chế, do các bên trung gian chưa thể thu hẹp những khác biệt lớn giữa Washington và Tehran, nhất là bất đồng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran.

Ngày 6/5, giá dầu thế giới sụt giảm sau khi trang tin Axios đưa tin Mỹ đã gửi cho Iran một văn kiện đề xuất thông qua Pakistan. Theo đề xuất này, Tehran tạm dừng làm giàu uranium - hoạt động nằm ở trung tâm tranh cãi về chương trình hạt nhân của Iran - để đổi lấy việc Mỹ nới lỏng trừng phạt và giải phóng các tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài.

Đây cũng là những vấn đề trung tâm trong đàm phán, đồng thời là các điểm bất đồng lớn giữa hai bên, kể từ khi Mỹ và Iran tiến hành đối thoại cấp cao tại Pakistan gần một tháng trước.

Chính quyền ông Trump muốn Iran tạm dừng làm giàu uranium trong 20 năm, trong khi Tehran nói chỉ có thể chấp nhận thời hạn 3-5 năm.

Trao đổi với tờ báo Financial Times, một nhà ngoại giao Iran cho biết đề xuất mới nhất của Mỹ bao gồm giai đoạn “xây dựng lòng tin” trong 30 ngày. Trong thời gian này, eo biển Hormuz sẽ được mở lại song song với việc Mỹ dỡ phong tỏa các hải cảng của Iran, trước khi hai bên bước vào các cuộc thảo luận chi tiết hơn về chương trình hạt nhân của Tehran.

Trước đó, Iran nhiều lần khẳng định sẽ không nối lại đàm phán nếu Mỹ chưa dỡ phong tỏa các hải cảng của nước này.