Một đợt sóng nhiệt kỷ lục đang bao phủ khắp châu Âu, gây đảo lộn sinh hoạt của người dân và đe dọa các hoạt động kinh tế tại khu vực này...

Vào ngày 23/6, cơ quan khí tượng Pháp cho biết nhiệt độ ở nước này đã tăng lên mức cao chưa từng thấy, với mức nhiệt 44,3 độ C được ghi nhận ở Pissos thuộc khu vực miền Nam. Nhiều thành phố khác cũng ghi nhận mức nhiệt chưa từng thấy như mức nhiệt 42,1 độ C ở Bordeaux.

Đợt sóng nhiệt này là lần thứ hai hiện tượng vòm nhiệt xảy ra ở châu Âu chỉ trong vòng 2 tháng qua, trong bối cảnh các nhà khoa học cảnh báo rằng biến đổi khí hậu đang gây ra những hiện tượng thời tiết cực đoan với tần suất thường xuyên hơn và cường độ mạnh hơn. Châu Âu đang nóng lên nhanh hơn so với bất kỳ lục địa nào khác, với tốc độ nóng lên cao gấp đôi so với mức trung bình toàn cầu kể từ thập niên 1980 - theo cơ quan về biến đổi khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu (EU).

Trong những năm gần đây, nắng nóng cực đoan đã trở thành một trong những thách thức lớn đối với nền kinh tế châu Âu. Theo báo cáo mới nhất từ công ty Allianz Trade, các nền kinh tế lớn như Pháp, Tây Ban Nha và Italy đều đang phải đối mặt với những tổn thất kinh tế nghiêm trọng do nhiệt độ tăng cao. Dự báo đưa ra trong báo cáo này cho thấy đến năm 2030, sản lượng kinh tế của một số quốc gia châu Âu có thể giảm tới 7% do tác động của nắng nóng cực đoan.

NHỮNG TÁC HẠI VỀ KINH TẾ CỦA NẮNG NÓNG CỰC ĐOAN

Theo ước tính của Allianz Trade, đến năm 2030, tổn thất GDP tích lũy có thể lên tới 5-7% ở các quốc gia châu Âu có nhiệt độ tăng nhiều nhất. Trong đó, Pháp dẫn đầu với tổn thất tiềm năng lên tới 240 tỷ USD trong vòng 5 năm tới. Italy là nền kinh tế châu Âu chịu ảnh hưởng nặng nề thứ hai, với tổn thất dự kiến là 147 tỷ USD, tiếp theo là Đức với 131 tỷ USD và Tây Ban Nha với 120 tỷ USD.

Đối với Nhật Bản, một nền kinh tế hàng đầu ở châu Á, tổn thất kinh tế tích lũy do nắng nóng cực đoan có thể lên tới 354 tỷ USD trong 5 năm tới.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cũng đã đưa ra cảnh báo về tác động tiêu cực của nắng nóng cực đoan đến tăng trưởng kinh tế. Tại một hội nghị ở Frankfurt hồi tháng 5, nhà kinh tế trưởng Philip Lane của ECB nói rằng “sự nóng lên toàn cầu và các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng gây ra tổn thất lớn về kinh tế”.

Theo các chuyên gia của Allianz Trade, khi nhiệt độ vượt quá 30°C, năng suất lao động giảm khoảng 3% cho mỗi độ tăng thêm, trong khi nhu cầu năng lượng tăng khoảng 1,2% mỗi độ do các hộ gia đình và doanh nghiệp phụ thuộc nhiều hơn vào hệ thống làm mát. Báo cáo chỉ ra rằng tổn thất năng suất chủ yếu do căng thẳng thể chất, suy giảm nhận thức và giấc ngủ kém do nắng nóng gây ra.

Trên toàn cầu, tỷ lệ giờ làm việc bị mất do căng thẳng nhiệt độ được dự báo sẽ tăng từ 1,4% vào năm 1995 lên 2,2% vào năm 2030, với tổn thất cao hơn nhiều ở Nam Á (5,3%) và Tây Phi (4,8%).

Nắng nóng cũng gây áp lực lên hệ thống năng lượng. Khi nhiệt độ vượt quá 30°C, nhu cầu điện tăng mạnh, dẫn tới khả năng phát điện có thể kéo căng. Hệ thống năng lượng của châu Âu vẫn phụ thuộc nhiều vào nhiệt điện - gồm khí đốt chiếm 51%, hạt nhân 18%và than đá 17% - đều là những hình thức phát điện đều phụ thuộc vào khả năng cung cấp nước và hiệu quả làm mát.

Cơ sở hạ tầng giao thông cũng dễ bị tổn thương khi xảy ra nắng nóng cực đoan. Nhiệt độ cao có thể làm hỏng đường sá và đường sắt, dẫn đến gián đoạn dịch vụ và chi phí sửa chữa cao hơn.

Báo cáo của Allianz Trade cảnh báo rằng tác động kinh tế của nắng nóng cực đoan không chỉ dừng lại ở việc giảm năng suất. Đầu tư có thể sẽ chịu ảnh hưởng lớn hơn so với tiêu dùng, với mức suy giảm trung bình 8% trong hình thành đầu tư tài sản cố định ở các quốc gia bị ảnh hưởng. Khi nhiệt độ tăng làm giảm lợi nhuận kỳ vọng từ đầu tư, các doanh nghiệp cắt giảm chi tiêu, làm suy yếu khả năng sản xuất trong tương lai và tạo ra lực cản tự mạnh lên đối với tăng trưởng kinh tế.

CHÂU ÂU VẪN CHƯA THỰC SỰ SẴN SÀNG ỨNG PHÓ

Allianz Trade dự báo rằng các cú sốc liên quan đến nhiệt độ có thể tạo ra áp lực đình lạm, với tỷ lệ lạm phát tăng cùng với thất nghiệp trong khi tăng trưởng kinh tế suy giảm. Điều này có thể khiến các ngân hàng trung ương phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn, đặc biệt là trong khu vực đồng euro, nơi một chính sách tiền tệ duy nhất phải phục vụ các nền kinh tế có mức độ bị ảnh hưởng bởi thời tiết không đồng nhất.

Tài chính công cũng được dự báo sẽ chịu đương đầu với sức ép từ nắng nóng cực đoan. Sản lượng kinh tế thấp hơn làm giảm doanh thu thuế, trong khi chính phủ phải đối mặt với chi tiêu cao hơn cho các khoản trợ cấp liên quan đến lạm phát, chăm sóc sức khỏe và sửa chữa cơ sở hạ tầng khẩn cấp. Mất mát thu ngân sách từ thuế hàng năm có thể lên tới 1,8% ở Pháp, 1,3% ở Italy và Tây Ban Nha, và 0,7% ở Đức. Cán cân tài chính dự kiến sẽ xấu đi bình quân khoảng 0,5% GDP mỗi năm.

Allianz Trade nhận thấy rằng chưa một nền kinh tế lớn nào ở châu Âu hoàn toàn sẵn sàng cho những hậu quả kinh tế của nắng nóng cực đoan. Tây Ban Nha gần như đạt được tiêu chuẩn bảo vệ người lao động, trong khi Pháp dẫn đầu về tiêu chuẩn xây dựng chịu nhiệt. Tuy nhiên, báo cáo kết luận rằng không có quốc gia châu Âu nào hiện tại kết hợp được các biện pháp bảo vệ toàn diện cho người lao động, nhà cửa, tài chính công và các hộ gia đình dễ bị tổn thương.

Hầu hết các quốc gia châu Âu đã có chiến lược thích ứng, nhưng ít quốc gia có cam kết ngân sách dài hạn để hậu thuẫn chiến lược đó. Thay vào đó, các chính phủ thường dựa vào chi tiêu khẩn cấp sau khi xảy ra các đợt nắng nóng.

EU đã cam kết đến năm 2030 cắt giảm ít nhất 55% lượng khí thải nhà kính, tiến tới mục tiêu đạt được trung hòa khí hậu vào năm 2050. Brussels lập luận rằng quá trình chuyển đổi này không chỉ giúp giải quyết biến đổi khí hậu mà còn củng cố sức mạnh cho nền kinh tế của khối bằng cách giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, cũng như cải thiện khả năng chống chịu với các rủi ro liên quan đến khí hậu.

Allianz Trade cho rằng các hộ gia đình cũng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc ứng phó với nắng nóng cực đoan. Các hộ gia đình châu Âu nắm giữ gần 40 nghìn tỷ euro tài sản tài chính, nhưng nhiều ngôi nhà vẫn chưa được trang bị tốt cho mùa hè nóng hơn. Các biện pháp khuyến khích cải thiện cách nhiệt, lắp đặt hệ thống làm mát và mở rộng phạm vi bảo hiểm có thể giúp giảm tác động của nắng nóng cực đoan.

Tuy nhiên, báo cáo cảnh báo rằng các hộ gia đình có thu nhập thấp thường dễ bị tổn thương nhất trước nắng nóng và có thể không đủ khả năng chi trả cho các nâng cấp này. Điều đó có nghĩa là sự hỗ trợ của chính phủ vẫn sẽ cần thiết để đảm bảo rằng các nỗ lực thích ứng không làm gia tăng sự bất bình đẳng.