Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang biến những doanh nghiệp vốn chủ yếu dựa vào phần mềm và không cần nhiều tài sản vật chất thành các tập đoàn hạ tầng có quy mô ngang ngửa những “ông lớn” năng lượng toàn cầu...

Tổng giá trị bất động sản, nhà xưởng và thiết bị (PP&E) của 4 tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ gồm Amazon, Alphabet, Microsoft và Meta đã tăng 140% trong ba năm qua, đạt 1,46 nghìn tỷ USD.

Theo dữ liệu của QUICK FactSet, tính đến cuối tháng 6, tổng tài sản PP&E của Amazon, Alphabet, Microsoft và Meta tăng 48% so với cùng kỳ năm trước. Cả 4 doanh nghiệp đều nằm trong nhóm 7 tập đoàn phi tài chính có lượng tài sản PP&E lớn nhất thế giới. Số liệu này bao gồm cả các tài sản khác mà doanh nghiệp thuê để phục vụ hoạt động kinh doanh.

VƯỢT NHIỀU TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ HÀNG ĐẦU

Amazon dẫn đầu bảng xếp hạng với 538,7 tỷ USD tài sản PP&E, gấp đôi so với 3 năm trước. Quy mô này cao hơn Saudi Aramco khoảng 100 tỷ USD. Tập đoàn dầu khí quốc doanh của Saudi Arabia từng giữ vị trí số một thế giới cho đến năm ngoái.

Alphabet và Microsoft lần lượt xếp thứ ba và thứ tư, với giá trị tài sản PP&E của mỗi công ty đều vượt 330 tỷ USD. Chỉ trong một năm, hai tập đoàn công nghệ này đã vượt qua các nhà sản xuất dầu khí lớn như ExxonMobil và PetroChina.

Meta đứng cuối trong nhóm 4 tập đoàn công nghệ và xếp thứ bảy toàn cầu. Dù vậy, giá trị tài sản PP&E của công ty này vẫn cao gấp hơn hai lần so với Toyota Motor, doanh nghiệp đứng đầu Nhật Bản về chỉ tiêu này.

Tài sản hữu hình của các tập đoàn công nghệ tăng mạnh chủ yếu do việc đẩy nhanh xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ AI. Riêng tại Alphabet, hơn 70% tài sản PP&E thuộc nhóm hạ tầng kỹ thuật, gồm máy chủ, thiết bị mạng, đất đai và các tòa nhà dùng làm trung tâm dữ liệu.

Cả 4 tập đoàn đang chạy đua mở rộng công suất trung tâm dữ liệu. Tổng mức đầu tư theo kế hoạch của các doanh nghiệp này trong năm 2026 có thể lên tới 760 tỷ USD, tăng 85% so với năm trước và tương đương quy mô ngân sách quốc gia của Nhật Bản.

Các báo cáo doanh nghiệp cho thấy hoạt động đầu tư sẽ còn tiếp tục mở rộng. Tính đến cuối tháng 6, tổng giá trị các nghĩa vụ tài chính chưa được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán của 4 công ty đã tăng lên 2,3 nghìn tỷ USD, cao gấp 4,3 lần so với một năm trước. Khoản này bao gồm các hợp đồng mua thiết bị dài hạn và nghĩa vụ thuê tài sản.

Theo tờ báo Nikkei Asia, những cam kết tài chính như vậy được gọi là “nợ ngầm”. Nhiều khoản trong số đó dự kiến sẽ trở thành tài sản hữu hình của các công ty trong tương lai. Chỉ trong một năm, nợ ngầm của Alphabet tăng gấp 9 lần, còn Meta tăng gấp 8 lần.

Trước đây, các công ty công nghệ phát triển mạnh nhờ mô hình kinh doanh ít phụ thuộc vào tài sản hữu hình. Họ có thể sử dụng phần mềm để tiếp cận lượng người dùng khổng lồ và thu về lợi nhuận cao mà không cần đầu tư nhiều vào nhà xưởng, thiết bị hay cơ sở hạ tầng.

Tuy nhiên, sự phát triển của AI đã làm thay đổi căn bản mô hình này. Nhu cầu năng lực tính toán tăng vọt buộc các tập đoàn công nghệ phải đẩy nhanh xây dựng trung tâm dữ liệu trên toàn cầu. Quy mô đầu tư của họ hiện đã vượt nhiều doanh nghiệp hàng đầu trong các lĩnh vực cần nhiều vốn như năng lượng, viễn thông và sản xuất, qua đó đưa các công ty công nghệ trở thành những đơn vị vận hành hạ tầng lớn nhất thế giới.

CHI PHÍ KHẤU HAO NGÀY CÀNG ĐÈ NẶNG LÊN LỢI NHUẬN

Nhu cầu sử dụng AI tiếp tục gia tăng trong khi năng lực tính toán vẫn chưa đáp ứng đủ. Các trung tâm dữ liệu được kỳ vọng tạo ra dòng tiền lớn sau khi đi vào hoạt động, nhưng lượng tài sản hữu hình tăng nhanh cũng kéo theo chi phí cao hơn, đặc biệt là chi phí khấu hao khi máy móc và thiết bị cũ dần theo thời gian.

Theo báo cáo lưu chuyển tiền tệ trong quý 2, tổng chi phí khấu hao của 4 tập đoàn trên đạt 44,5 tỷ USD, tương đương gần 1/3 tổng lợi nhuận hoạt động. Meta, công ty vừa ghi nhận lợi nhuận hoạt động giảm lần đầu tiên trong ba năm, cho biết chi phí khấu hao tăng là một trong những nguyên nhân chính.

Theo dự báo của các nhà phân tích, chi phí khấu hao hàng năm của 4 tập đoàn có thể đạt tổng cộng 360 tỷ USD vào năm 2028, gấp đôi mức dự kiến của năm 2026.

Máy chủ là một trong những tài sản gây tốn kém nhất do thời gian sử dụng thường chỉ khoảng 5 năm. Vì vậy, khi các tập đoàn công nghệ tiếp tục đầu tư mạnh vào trung tâm dữ liệu, chi phí khấu hao được dự báo ngày càng tác động lớn đến lợi nhuận hàng quý.