Ngành dệt may của Bangladesh đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng khi chi phí sản xuất tăng vọt do ảnh hưởng từ cuộc chiến tranh Mỹ - Iran...

Với kim ngạch xuất khẩu hàng năm trên 40 tỷ USD và đóng góp gần 16% tổng sản phẩm trong nước (GDP), dệt may là một ngành công nghiệp quan trọng, đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế Bangladesh. Hiện nay, ngành này đang phải chịu áp lực lớn từ sự gia tăng giá cả nguyên liệu và hóa chất tổng hợp, cùng với những khó khăn trong chuỗi cung ứng - tờ báo Nikkei Asia cho biết.

Theo các lãnh đạo trong ngành dệt may Bangladesh, kể từ khi chiến tranh nổ ra, giá của các loại sợi tổng hợp và hóa chất chính đã tăng từ 10% đến 15%, thậm chí giá của ít nhất một nguyên liệu đầu vào đã tăng gấp ba lần. Tình trạng tăng giá nguyên liệu này chủ yếu do giá dầu toàn cầu tăng cao và sự gián đoạn chuỗi cung ứng các mặt hàng có nguồn gốc từ dầu mỏ như polyester và nylon.

Trao đổi với Nikkei Asia, ông Navidul Huq, Giám đốc điều hành của công ty dệt may Mohammadi Group, cho biết tất cả các loại sợi và nguyên liệu thô đều đang tăng giá, không chỉ riêng polyester và nylon. Ông Asif Zahir, Giám đốc điều hành của Ananta Group, cũng xác nhận rằng giá sợi tổng hợp, sợi và vải đang tăng.

Ông Shams Mahmud, Giám đốc điều hành của công ty Shasha Denim, cho biết chi phí đầu vào có nguồn gốc từ dầu mỏ đã tăng khoảng 10% đến 15%, trong khi giá một số hóa chất ghi nhận mức tăng mạnh hơn nhiều. Axit sulfuric, được sử dụng trong quá trình xử lý vải, đã tăng giá từ mức khoảng 50 taka (0,40 USD) mỗi lít trước chiến tranh lên khoảng 150 taka hiện nay.

Ông Mahmud Hasan Khan, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất và xuất khẩu hàng dệt may Bangladesh (BGMEA), cho biết áp lực chi phí đang lan rộng khỏi các đầu vào liên quan đến dệt may, khiến giá của các mặt hàng tiêu tốn nhiều năng lượng để sản xuất khác - chẳng hạn như giấy dùng cho thùng carton - cũng tăng mạnh.

Mặc dù chi phí tăng cao, các nhà sản xuất không thể chuyển gánh nặng này sang khách hàng đối với các đơn hàng hiện tại, buộc họ phải chịu lỗ trong ngắn hạn.

Ngoài áp lực giá đầu vào tăng, ông Mahmud cho biết nếu nguồn cung cấp khí đốt và điện không được đảm bảo liên tục, công ty của ông sẽ không thể đáp ứng được thời hạn sản xuất. Trong trường hợp đó, họ có thể buộc phải chuyển sang vận chuyển bằng đường hàng không, đồng nghĩa phải chịu chi phí đắt đỏ hơn nhiều.

Lãnh đạo các doanh nghiệp dệt may Bangladesh cho cho biết tác động hiện tại chủ yếu giới hạn ở chi phí, chưa có sự gián đoạn lớn nào đối với việc vận chuyển các lô hàng. Tuy nhiên, họ cảnh báo rằng chi phí logistics có thể tăng trong những tuần tới khi giá dầu cao hơn bắt đầu ảnh hưởng đến giá cước vận tải. Doanh nghiệp cho biết tác động đầy đủ của việc giá dầu tăng mạnh vẫn chưa được cảm nhận rõ rệt vì khối lượng vận chuyển chỉ mới bắt đầu tăng sau kỳ nghỉ lễ Eid của người Hồi giáo.

Ông Shehab Udduza Chowdhury, Phó chủ tịch BGMEA, cho biết chi phí vận tải đang leo thang khi tình trạng thiếu hụt dầu diesel đẩy giá nhiên liệu lên cao, dẫn tới chi phí của cả nhập khẩu và xuất khẩu đều tăng.

“Khi chi phí vận tải tăng, người mua cố gắng chuyển gánh nặng đó sang cho chúng tôi, ông nói. Họ nói rằng đó không phải là lỗi của họ, nhưng cũng không phải lỗi của chúng tôi. Dù vậy, chúng tôi vẫn bị yêu cầu chịu thêm các chi phí này”, ông Chowdhury nói.

An ninh năng lượng đang nổi lên như một rủi ro chính. Ông Chowdhury cho biết cơ quan chức năng Bangladesh đã đưa ra một thỏa thuận tạm thời cho phép các nhà máy tiếp cận nguồn cung cấp dầu diesel hạn chế - chủ yếu được sử dụng để chạy máy phát điện dự phòng. Theo đó, một số cơ sở nhận được khoảng 500 lít dầu khi xuất trình chứng nhận, nhưng nguồn cung vẫn rất eo hẹp.

Chính phủ Bangladesh công bố nước này có khoảng một tháng dự trữ nhiên liệu, song áp lực trong nền kinh tế đang ngày càng tăng. Giờ làm việc của các cơ quan chính phủ đã được rút ngắn, trong khi các chợ và trung tâm mua sắm phải đóng cửa trước 6 giờ chiều.

Hiện tại, sản xuất hàng dệt may của nước này vẫn ổn định nhờ nguyên liệu thô đã được mua trước đó. Nhưng áp lực có thể gia tăng trong những tuần tới. Nếu có sự gián đoạn trong việc nhập khẩu nguyên liệu thô mới, thì tác động sẽ trở nên rõ ràng hơn - ông Khan cho biết.

Về phía cầu, bức tranh có phần không đồng nhất. Các nhà xuất khẩu dệt may Bangladesh cho biết hiện chưa có hiện tượng đơn hàng bị hủy ở các thị trường chính như Mỹ và châu Âu, nhưng lo ngại vẫn đang gia tăng vì lượng đơn hàng mới từ các thị trường này đã yếu đi trong những tháng gần đây.

Trong khi đó, các thị trường mới nổi ở Trung Đông, trước đây được coi là khu vực tăng trưởng quan trọng, đã bắt đầu có dấu hiệu bị ảnh hưởng. “Trung Đông là một khu vực mà chúng tôi đang cố gắng phát triển như một phần của chiến lược đa dạng hóa thị trường, nhưng thị trường này đã bị ảnh hưởng đáng kể. Nếu xung đột kéo dài, khách hàng có thể trở nên thận trọng hơn”, ông Khan nói.

Ông Chowdhury cho biết tổng cầu đối với hàng dệt may Bangladesh đã giảm khoảng 25% trong tháng trước so với cùng kỳ năm ngoái, phản ánh sự kết hợp của áp lực lạm phát ở các thị trường xuất khẩu và sự gián đoạn thương mại. “Khi lạm phát tăng, nhu cầu về hàng dệt may giảm. Mọi người ưu tiên các nhu cầu thiết yếu như thực phẩm và chăm sóc sức khỏe, và quần áo trở nên kém quan trọng hơn”, ông nói.

Cuộc chiến tranh Iran xảy ra sau một năm 2025 đầy khó khăn đối với các nhà xuất khẩu hàng dệt may của Bangladesh, đặc biệt là các công ty nhỏ và vừa. Thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt ra trở ngại tại thị trường Mỹ, trong khi mức độ cạnh tranh gia tăng ở các thị trường lớn khác như châu Âu, khi các đối thủ xuất khẩu hàng dệt may đẩy mạnh việc mở rộng thị trường và được hỗ trợ bởi các chính sách tiền tệ thuận lợi cùng mạng lưới logistics mạnh hơn.

“Khía cạnh khó khăn nhất của tình hình hiện tại là sự bất định”, ông Mahmud nói.