Ngành hàng không toàn cầu đang phải đối mặt với sự gián đoạn nghiêm trọng, khi cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông gây ra tình trạng hủy chuyến bay trên diện rộng, giá nhiên liệu tăng vọt và tổn thất tài chính ngày càng gia tăng…

Các giám đốc điều hành hãng hàng không cảnh báo rằng cuộc khủng hoảng – tập trung ở một khu vực quan trọng đối với ngành sản xuất năng lượng toàn cầu và các tuyến đường vận tải – đang gây ra những hậu quả sâu rộng cho ngành hàng không trên toàn thế giới. Hành khách dự kiến ​​sẽ cảm nhận trực tiếp tác động này, với giá vé dự kiến ​​sẽ tăng ngay cả trên các tuyến bay cách xa Trung Đông. 

Qatar Airways hiện đã tái khởi động lịch trình bay hạn chế, kết nối Doha với hơn 70 điểm đến trên toàn thế giới. Mạng lưới được điều chỉnh này bao gồm các điểm đến ở châu Phi, châu Âu và châu Mỹ, nhưng tần suất vẫn giảm đáng kể.

Emirates vào ngày 20/3 đã đạt kỷ lục 366 chuyến bay trong một ngày, cho thấy nỗ lực phục hồi mạnh mẽ. Tuy nhiên, hoạt động của hãng vẫn khó dự đoán, hành khách vẫn phải đối mặt với tình trạng chậm trễ và hủy chuyến do các hạn chế về không phận vẫn còn hiệu lực. 

LOẠT ĐIỀU CHỈNH TỪ CÁC HÃNG BAY LỚN

Trên phạm vi toàn cầu, nhiều hãng đang lên kế hoạch hủy chuyến, đặc biệt các chặng đường dài, do lo ngại không đủ nhiên liệu bay khứ hồi khiến máy bay bị mắc kẹt ở nước ngoài. Điển hình, hãng hàng không Bắc Âu SAS thông báo kế hoạch hủy 1.000 chuyến bay vào tháng tới. Nguyên nhân trực tiếp là giá dầu và nhiên liệu bay leo thang, theo nhật báo kinh doanh Dagens Industri của Thụy Điển.

Tại Anh, dù các hãng bay lớn khẳng định đã chốt giá cho phần lớn nhu cầu hiện tại, họ vẫn dễ bị ảnh hưởng khi hơn 80% nhiên liệu bay của quốc gia này là hàng nhập khẩu. Ông Kenton Jarvis, Tổng giám đốc easyJet, chia sẻ các nhà cung cấp hiện chỉ có thể đảm bảo nguồn cung theo tuần thay vì theo tháng như trước đây.

Trong bối cảnh đó, “ông lớn" hàng không Mỹ, United Airlines công bố kế hoạch cắt giảm khoảng 5% số chuyến bay theo lịch trình trong quý 2 và quý 3 nhằm chuẩn bị cho kịch bản giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài. CEO Scott Kirby cho biết hãng đang chuẩn bị cho khả năng giá dầu thô lên tới 175 USD/thùng và duy trì trên 100 USD/thùng đến hết năm 2027.

United Airlines cũng đã cắt giảm các chuyến bay có hiệu quả thấp, bao gồm chuyến giữa tuần, thứ Bảy và các chuyến đêm. Việc này làm giảm khoảng 1 điểm phần trăm công suất tại sân bay Chicago O’Hare. Đồng thời, hãng tạm ngừng các chuyến bay đến Tel Aviv và Dubai.

Tương tự tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương và châu Đại Dương. Một số hãng như Cathay Pacific, AirAsia và Thai Airways đã thông báo tăng giá vé máy bay. Tại Ấn Độ, các hãng hàng không được cho là đã tăng giá vé đường dài khoảng 15% và đang cân nhắc điều chỉnh thêm.

Trong khi đó, Qantas và Air New Zealand cũng tăng giá vé từ đầu tuần. Đáng chú ý, Air New Zealand thông báo sẽ hủy hàng nghìn chuyến bay trong giai đoạn từ 16/3 đến 3/5, ảnh hưởng khoảng 44.000 hành khách. Theo công ty dữ liệu hàng không Cirium, các tuyến bay dài với số lượng khai thác hạn chế sẽ chịu mức tăng giá mạnh nhất, đặc biệt là những tuyến trước đây do Emirates, Etihad Airways và Qatar Airways khai thác.

Các chuyến bay từ Úc tới châu Âu, Bắc Mỹ và Bắc Á có thể chứng kiến giá vé tăng nhanh và mạnh hơn mặt bằng chung. Cirium cũng dự báo các chuyến bay được đặt chỗ trong hai tuần tới có thể đắt hơn đáng kể, trong khi số lượng chuyến cung cấp trên thị trường sẽ giảm. Ngay cả với các hành trình xa tới tháng 7/2026, áp lực tăng giá vẫn hiện hữu nếu tình trạng gián đoạn kéo dài.

NGUY CƠ "CÀNG BAY CÀNG LỖ"

Tại Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam khảo sát nhanh ngày 20/3 với gần 40 hãng hàng không quốc tế và khu vực châu Á, trong đó có nhiều hãng bay đến/từ Việt Nam. Kết quả hơn 60% hãng đã, hoặc dự kiến áp dụng tăng phụ thu nhiên liệu hoặc nâng giá vé kể từ trung tuần tháng 3. Xu hướng này diễn ra trên diện rộng tại các thị trường như châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ.

Hiện các hãng hàng không áp dụng hai hình thức điều chỉnh chính. Thứ nhất, một số hãng không tách riêng phụ thu nhiên liệu mà điều chỉnh trực tiếp vào giá vé cơ sở, với mức tăng phổ biến 5-20% tùy đường bay và hạng dịch vụ. Nhóm này gồm các hãng như Air France, Thai Airways và United Airlines.

Thứ hai, nhiều hãng áp dụng phụ thu nhiên liệu riêng (YQ/YR) - khoản thu bổ sung ngoài giá vé cơ bản - với mức điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến giá nhiên liệu. Một số hãng như Malaysia Airlines, Batik Air, All Nippon Airways hay China Southern Airlines đã triển khai hoặc điều chỉnh tăng phụ thu với biên độ từ khoảng 130.000 đồng đến trên 10 triệu đồng mỗi vé, tùy cự ly bay và hạng dịch vụ.

Như vậy, các hãng tại Đông Bắc Á như Đài Loan, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc ghi nhận mức tăng phổ biến từ 300.000 đồng đến gần 3 triệu đồng mỗi vé. Đối với các đường bay dài đi châu Âu và Bắc Mỹ, mức phụ thu phổ biến từ 1 triệu đến trên 5 triệu đồng mỗi vé, thậm chí cao hơn với hạng thương gia.

Theo thông báo gửi đối tác mới đây, Vietjet Air cho biết sau khi đánh giá tình hình thị trường và chi phí vận hành, hãng buộc phải điều chỉnh mức giá để đảm bảo hoạt động. Cụ thể, các chuyến bay thuê chuyến từ TP.HCM đi quốc tế sẽ tăng thêm 18 USD mỗi chiều, tương đương 36 USD cho hành trình khứ hồi. Vietjet cũng thông báo điều chỉnh phụ phí xăng dầu đối với các đường bay giữa Việt Nam và Hàn Quốc, áp dụng từ ngày 1/4/2026. 

Không chỉ Vietjet, Vietnam Airlines cũng đang đối mặt với nguy cơ "càng bay càng lỗ". Hiện giá vé máy bay của Vietnam Airlines đã tăng cao hơn so với cùng kỳ năm ngoái. Đơn cử đường bay Hà Nội - TP.HCM của Vietnam Airlines cuối tháng 3 có mức giá phổ thông từ 2,4 - 3,7 triệu đồng/chặng. Nếu tính khứ hồi, giá vé dao động 5 - 7 triệu đồng/người, cao hơn rất nhiều khi giá năm ngoái chỉ xấp xỉ 3 - 5 triệu đồng/chặng khứ hồi.