Hạ tầng logistics cải thiện nhanh đang củng cố vai trò trung tâm sản xuất của Việt Nam, song chi phí cao và rủi ro địa chính trị vẫn là thách thức lớn đòi hỏi doanh nghiệp phải tái cấu trúc vận tải và đa dạng hóa chuỗi cung ứng...

Mặc dù những bước tiến về hạ tầng đang củng cố vị thế của Việt Nam như một trung tâm sản xuất mới, các doanh nghiệp vẫn đang phải đối mặt với bài toán chi phí logistics và những rủi ro từ biến động địa chính trị. Việc tối ưu hóa cấu trúc vận tải và đa dạng hóa chuỗi cung ứng đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

LỰC ĐẨY TỪ HẠ TẦNG PHÁT TRIỂN

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Bjoern Traemann, Giám đốc Điều hành Kuehne+Nagel Việt Nam, nhận định hạ tầng logistics Việt Nam đang có những bước tiến rõ rệt.

Dẫn chứng số liệu từ Cục Hàng hải Việt Nam, ông Bjoern Traemann cho biết các cảng biển container đã ghi nhận mức tăng trưởng hai con số, bao gồm mức tăng 21% về lượng hàng container trong năm 2024. Cùng với đó, dự án Sân bay Quốc tế Long Thành đang ở giai đoạn phát triển tiên tiến, được kỳ vọng sẽ củng cố vị thế trung tâm hàng không và hàng hóa khu vực của Việt Nam khi đi vào hoạt động.

Việt Nam đã tiến bộ mạnh về hạ tầng sản xuất - thương mại, với đầu tư vào cảng, cao tốc và sân bay tăng nhanh.

Bjoern Traemann, Giám đốc Điều hành Kuehne+Nagel Việt Nam

Ngoài ra, hơn 100 khu công nghiệp mới đang được xây dựng trên toàn quốc, trong đó nhiều khu được quy hoạch dọc theo các hành lang giao thông chính, giúp cải thiện kết nối giữa cảng, sân bay và trung tâm sản xuất.

Theo ông Traemann, những phát triển này cho thấy cam kết của Chính phủ trong việc xây dựng hạ tầng chuỗi cung ứng tích hợp, đồng thời báo hiệu sự tự tin của nhà đầu tư vào vai trò lâu dài của Việt Nam tại Đông Nam Á.

Với vị thế là trung tâm sản xuất mới, Việt Nam đang chứng kiến việc nhiều công ty đa quốc gia tích cực cân bằng lại và đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là chi phí logistics tại Việt Nam vẫn còn cao so với nhiều thị trường phát triển.

Lý giải điều này, ông Bjoern Traemann cho rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ các yếu tố cấu trúc chứ không phải do sự kém hiệu quả. Cụ thể, dù đầu tư vào cảng, đường cao tốc và sân bay đã tăng đáng kể, nhưng sự kết nối giữa cảng biển, đường thủy nội địa, đường sắt và các khu công nghiệp vẫn đang trong quá trình phát triển. Hệ quả là hàng hóa thường phụ thuộc nhiều vào vận tải đường bộ đường dài, dẫn đến chi phí tốn kém và kém hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, bối cảnh logistics tương đối phân mảnh với lượng lớn nhà cung cấp quy mô vừa và nhỏ cũng khiến việc tối ưu hóa mức sử dụng và hiệu quả mạng lưới trở nên khó khăn.

XÂY DỰNG SỨC BỀN TRƯỚC BIẾN ĐỘNG ĐỊA CHÍNH TRỊ

Bên cạnh các yếu tố nội địa, các chuỗi cung ứng toàn cầu đang chịu ảnh hưởng không nhỏ từ các xung đột địa chính trị. Việc giá năng lượng tăng cao, sự không chắc chắn xung quanh các hành lang hàng hải chính và gián đoạn tại các điểm chiến lược như Eo biển Hormuz hay việc tàu phải chuyển hướng quanh Mũi Hảo Vọng đã làm tăng chi phí vận chuyển, bảo hiểm và kéo dài thời gian di chuyển trên tuyến thương mại châu Á - châu Âu.

Theo ông Bjoern Traemann, dù Việt Nam vẫn tiếp tục ghi nhận tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ nhờ xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp, nhưng những gián đoạn toàn cầu này có thể nhanh chóng chuyển thành tình trạng tắc nghẽn, hạn chế công suất và gây biến động chi phí nếu không được quản lý chủ động.

Đồng quan điểm, đại diện từ DHL Việt Nam cho biết căng thẳng tại Trung Đông gây một số điều chỉnh ngắn hạn, đặc biệt trong vận tải hàng không, song mạng lưới toàn cầu của DHL vẫn duy trì ổn định. Các tuyến Á - Âu tiếp tục vận hành mà không gián đoạn đáng kể nhờ các kế hoạch dự phòng và hệ thống trung tâm logistics trong khu vực. Dù một số tuyến bị hạn chế hơn bình thường, mức độ ảnh hưởng nhìn chung vẫn ở mức nhẹ.

Theo Báo cáo GCR (Global Connectedness Report), Việt Nam vẫn là một trong những thị trường tăng trưởng thương mại triển vọng nhất thế giới, được hỗ trợ bởi dòng vốn FDI mạnh mẽ, vị trí chiến lược và cơ sở hạ tầng ngày càng cải thiện. Đây là những yếu tố nền tảng giúp các nhà xuất khẩu giảm thiểu tác động từ các cú sốc toàn cầu.

DHL cho biết đang phối hợp chặt chẽ với khách hàng, triển khai định tuyến thay thế và vận tải đa phương thức để đảm bảo hoạt động liên tục. Doanh nghiệp đồng thời khẳng định an toàn và an ninh hàng hóa là ưu tiên, và các gián đoạn hiện tại không làm thay đổi triển vọng dài hạn của thương mại toàn cầu.

Đưa ra lời khuyên cho doanh nghiệp, theo đại diện DHL Việt Nam, các nhà xuất khẩu Việt Nam cũng nên trao đổi chặt chẽ với đối tác logistics để nắm rõ các lựa chọn định tuyến thay thế.

Xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng để xây dựng khả năng phục hồi đã được đẩy mạnh từ sau đại dịch và được dự báo sẽ tiếp tục là ưu tiên hàng đầu của các doanh nghiệp toàn cầu trong giai đoạn tới, giúp đảm bảo sự an toàn của hàng hóa và duy trì tính liên tục của hoạt động kinh doanh.

Trong bối cảnh rủi ro gián đoạn các tuyến đường vận tải quốc tế vẫn hiện hữu, để đảm bảo tính linh hoạt và khả năng phục hồi, ông Bjoern Traemann khuyến nghị các doanh nghiệp tránh phụ thuộc vào bất kỳ tuyến đường, nhà vận chuyển hoặc mô hình hoạt động đơn lẻ nào.

Việc kết hợp các giải pháp vận tải đa phương thức (như vận tải biển - hàng không) sẽ cho phép chuỗi cung ứng thích ứng nhanh chóng. Đồng thời, khả năng nhìn thấy chuỗi cung ứng thông qua theo dõi lô hàng theo thời gian thực và phân tích dự đoán là yếu tố then chốt để hỗ trợ ra quyết định.

Thông tin thêm, ông Bjoern Traemann cho biết Kuehne+Nagel hỗ trợ khách hàng ứng phó biến động thông qua kế hoạch chủ động và mạng lưới linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với các đối tác để đảm bảo công suất, điều chỉnh lộ trình và cân bằng chi phí, tốc độ, độ tin cậy. Qua đó, giúp duy trì hoạt động liên tục và nâng cao khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng.