Ngành vải không dệt trước tiềm năng lớn nhưng vẫn loay hoay với “bài toán” công nghệ

Vải không dệt với những ưu điểm như chi phí hợp lý, đa dạng ứng dụng và thân thiện với môi trường, đang trở thành vật liệu thay thế chiến lược trong nhiều lĩnh vực.

Tại tọa đàm “Chung tay phát triển ngành vải không dệt Việt Nam đáp ứng nhu cầu của thị trường nội địa và xuất khẩu” do Công ty Radeecal Exhicon (Ấn Độ) và Công ty TNHH MTV DV Quảng cáo và triển lãm Minh Vi (VEAS) phối hợp tổ chức ngày 1/10/2025, các chuyên gia nhận định Việt Nam đang đứng trước những cơ hội lớn để xây dựng một ngành công nghiệp vải không dệt tự chủ, làm chủ công nghệ và thị trường, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò gia công, phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu.

TIỀM NĂNG LỚN Ở NHIỀU LĨNH VỰC

Ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), cho biết trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp đang ngày càng hiện đại hóa và phát triển, vải không dệt nổi lên như một giải pháp vật liệu hiệu quả. Đây là loại vải mà nông dân thường gọi là màng phủ nông nghiệp, chính là một công cụ đắc lực hỗ trợ cho quá trình sản xuất các sản phẩm nông nghiệp.

Dẫn chứng thực tế từ ngành trồng sầu riêng, ông Mười cho biết việc phủ bạt (một dạng màng phủ) trước thu hoạch khoảng 20-25 ngày giúp hạn chế tác động của mưa, bảo vệ chất lượng quả và giữ giá bán ở mức cao, có thể lên tới 70.000–80.000 đồng/kg, so với mức chỉ 20.000–30.000 đồng/kg nếu quả bị hỏng.

Không chỉ vậy, màng phủ nông nghiệp còn giúp giảm sâu bệnh, hạn chế côn trùng chích hút, giảm thất thoát mùa vụ, từ đó giảm tần suất sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. “Lợi ích kép này vừa nâng cao chất lượng nông sản, vừa bảo vệ môi trường. Ngoài ra, trong bối cảnh chi phí nhân công ngày càng cao, việc dùng màng phủ để hạn chế cỏ dại giúp nông dân tiết kiệm một khoản chi phí lao động đáng kể”, ông Mười nhấn mạnh.

Tiềm năng của vải không dệt không chỉ dừng lại ở nông nghiệp, trong ngành y tế, ông Hứa Phú Doãn, Chủ tịch Hội Trang thiết bị y tế TP.HCM (HMEA), cho biết vật liệu này có ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Do đó, cơ hội cho ngành này là rất lớn, đặc biệt trong lĩnh vực y tế khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng cùng với sự đầu tư mạnh của Nhà nước vào y tế, đặc biệt là chống nhiễm khuẩn và vệ sinh an toàn. "Trong bối cảnh đó, vải không dệt với ứng dụng rộng dần thay thế vải truyền thống, có nhiều cơ hội phát triển", ông Doãn nhận định.

 “LÚNG TÚNG” TRONG KIỂM SOÁT CÔNG NGHỆ VÀ CHẤT LƯỢNG

Dù tiềm năng rất lớn, song con đường phát triển của ngành vải không dệt vẫn chưa thực sự mạnh mẽ như kỳ vọng. Theo PGS. TS Bùi Mai Hương, Giảng viên Bộ môn Kỹ thuật dệt may, Trường Đại học Bách Khoa TP. HCM, thách thức lớn nhất hiện nay chính là công nghệ. Việt Nam chưa làm chủ hoàn toàn, nên dù nhập dây chuyền mới hay đã qua sử dụng thì sản xuất vẫn khó đạt hiệu quả. Thêm vào đó, nguyên liệu đầu vào không rẻ, khiến giá thành bán ra cao.

“Có thời điểm một nhà máy trong nước phải bán vải địa kỹ thuật với giá 6.000 đồng/m2, trong khi hàng Trung Quốc nhập về chỉ có giá 2.000 đồng/m2. Khi quy mô sản xuất chưa đủ lớn, công nghệ chưa làm chủ, lại phụ thuộc vào nguyên liệu đầu vào nhập khẩu thì bài toán giảm giá thành là vô cùng nan giải”, PGS. TS. Bùi Mai Hương nêu thực tế.

Không chỉ về giá, hệ thống tiêu chuẩn đánh giá chất lượng cũng chưa hoàn thiện, tạo thêm bất lợi trong bối cảnh thị trường cạnh tranh. “Trong quá trình hướng dẫn sinh viên thực tập tại các nhà máy vải không dệt, tôi nhận thấy dây chuyền nhập về thường chạy nguyên bản, ít điều chỉnh thông số hay thay đổi để phù hợp với nguyên liệu mới. Điều này cho thấy chúng ta vẫn lúng túng trong việc kiểm soát công nghệ và nâng cao chất lượng”, bà Mai Hương nhận định.

"Một thách thức khác đối vời ngành này là vấn đề môi trường. Vải không dệt được kỳ vọng thay thế túi nylon nhờ khả năng tái sử dụng, nhưng thực tế khi thải ra vẫn gây áp lực lớn. Chính vì vậy, cần quan tâm tới thu gom và tái chế ngay từ bây giờ. Vải không dệt thường sản xuất với khối lượng lớn và chủ yếu từ một loại polymer, rất thuận lợi cho việc thu hồi, tái chế, tái sử dụng".

Đồng tình với quan điểm trên, ông Hứa Phú Doãn chỉ ra 5 yếu tố chính ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành: nguồn nguyên liệu, công nghệ, logistics, nhân lực và chính sách. "Doanh nghiệp có đủ cả 4 yếu tố trên nhưng nếu vướng chính sách thì vẫn rất khó khăn", ông Doãn đánh giá.

Thực tế cho thấy, khi một sản phẩm hay công nghệ mới ra đời, cơ chế chính sách thường chưa kịp hoàn thiện, gây trở ngại cho doanh nghiệp trong việc đầu tư. Chi phí đầu tư công nghệ mới vốn đã cao, nếu thiếu các chính sách hỗ trợ kịp thời thì quá trình chuyển đổi sẽ càng thêm gian nan.

Bên cạnh đó, theo ông Doãn vấn đề nhân lực cũng là một thách thức không nhỏ. Nguồn nhân lực cho ngành này còn non trẻ, việc tuyển dụng kỹ sư, công nhân lành nghề gặp nhiều khó khăn, đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ hơn từ các cơ sở đào tạo.

Trong bối cảnh đó, Triển lãm quốc tế lần thứ 2 về ngành Công nghệ vải không dệt & Vệ sinh công nghiệp, Dân dụng tại Việt Nam (GENTEXH Vietnam 2026) do Công ty Radeecal Exhicon (Ấn Độ) và Công ty TNHH MTV DV Quảng cáo và triển lãm Minh Vi (VEAS) phối hợp tổ chức dự kiến diễn ra từ ngày 11 đến 13/3/2026 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC). TP.HCM.

Sự kiện được kỳ vọng sẽ là nền tảng quan trọng, quy tụ hơn 200 nhà trưng bày từ nhiều quốc gia, tạo cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ tiên tiến, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường, góp phần đánh thức cơ hội phát triển của ngành vải không dệt.