Người dân được sàng lọc bệnh ngay tại tuyến y tế cơ sở

Tại các trạm y tế cơ sở hiện nay, người dân không chỉ được tiêm chủng hay phòng, chống dịch bệnh mà còn có thể khám chữa bệnh thông thường, quản lý các bệnh không lây nhiễm, theo dõi sức khỏe định kỳ và nhận tư vấn điều trị ngay tại địa phương. Đây là bước chuyển quan trọng, đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với đời sống thường nhật.

Hiện nay, Hà Nội có 126 trạm y tế xã, phường với gần 8.000 nhân lực, trong đó có hơn 1.100 bác sĩ. Giai đoạn 2021 – 2025, thành phố đã đầu tư khoảng 2.800 tỷ đồng để nâng cấp hơn 400 trạm y tế. Riêng năm 2026, kinh phí dành cho y tế cơ sở ước đạt hơn 4.054 tỷ đồng, với hơn 2.311 tỷ đồng phục vụ khám sức khỏe định kỳ cho người dân. Những con số này phản ánh quyết tâm mạnh mẽ trong việc nâng cao năng lực tuyến y tế đầu.

Triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW, ngành Y tế Hà Nội đã chủ động vào cuộc với nhiều giải pháp đồng bộ, lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Một trong những dấu ấn nổi bật là việc triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân, nền tảng quan trọng để quản lý, theo dõi sức khỏe người dân theo vòng đời. Hà Nội cũng là địa phương tiên phong thí điểm mô hình trạm y tế số theo mô hình 2 cấp tại một số địa bàn, qua đó từng bước hiện đại hóa phương thức cung cấp dịch vụ y tế.

Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện cho biết, điểm nhấn quan trọng là việc các trạm y tế thực hiện đăng ký khám chữa bệnh ban đầu bằng căn cước công dân tích hợp trên ứng dụng VNeID. Nhờ đó giảm thiểu thủ tục hành chính cho người dân và tiết kiệm thời gian, tạo điều kiện để cán bộ y tế tập trung nhiều hơn vào chuyên môn, chăm sóc người bệnh.

Bên cạnh đó, việc xây dựng và hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử đang được triển khai theo lộ trình bài bản, bảo đảm dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống”. Hà Nội cũng đang từng bước hình thành cơ chế sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao dùng chung, kết nối mạng lưới chuyên gia từ các bệnh viện trung ương, viện nghiên cứu, trường đại học y dược… tạo nên một “hệ sinh thái” chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Điển hình, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang đã thí điểm sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) để vận chuyển mẫu bệnh phẩm giữa bệnh viện và các trạm y tế lân cận. Các bệnh viện như Bệnh viện Xanh Pôn, Bệnh viện Thanh Nhàn, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y… đã tăng cường đào tạo, hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới thông qua hệ thống khám, chữa bệnh từ xa (telemedicine)....

Thống kê hiện nay, toàn thành phố đã có 45 trạm y tế đạt tiêu chuẩn phòng khám đa khoa. Ngành y tế Thủ đô đặt mục tiêu “phủ sóng” 126 phòng khám đa khoa tại 126 xã, phường. Không dừng lại ở con số, định hướng này cho thấy quyết tâm đưa dịch vụ y tế chất lượng cao đến gần dân hơn, giúp người dân được khám, chữa bệnh kịp thời ngay tại nơi cư trú, giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến trên. 

Trong khi đó, TP.HCM đặt mục tiêu mỗi người dân sở hữu hồ sơ sức khỏe điện tử như một "hộ chiếu sức khỏe". Bác sĩ Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, tại triển lãm y tế thông minh ngày 8/4 cho biết: Ứng dụng ra đời nhằm giúp người dân quản lý sức khỏe suốt đời thay vì chỉ đi khám khi đã phát bệnh.

Với "hộ chiếu" này, phần mềm tự động lưu trữ toàn bộ tiền sử bệnh, kết quả xét nghiệm và quá trình điều trị sau mỗi lần người dân thăm khám. Bác sĩ dựa vào nền tảng dữ liệu xuyên suốt để đưa ra phác đồ chính xác nhất. Ngoài ra, hệ thống tích hợp trực tiếp với các thiết bị thông minh cầm tay, đo lường nhịp tim và huyết áp theo thời gian thực.

Song song, các dịch vụ khám chữa bệnh từ xa cũng đang được đẩy mạnh, giúp người dân có thể trao đổi với bác sĩ mà không cần đến bệnh viện, đặc biệt thuận tiện với người bận rộn hoặc ở xa trung tâm. Bên cạnh đó, TS. Nguyễn Văn Vĩnh Châu cho biết ngành y tế thành phố đang chuyển từ tư duy "chữa bệnh" sang "chủ động phòng bệnh", từ chăm sóc khi bệnh xảy ra sang quản lý sức khỏe liên tục, toàn diện và suốt vòng đời.

Để làm được điều này, theo TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, trạm y tế cần được làm mới toàn diện cả về chức năng lẫn cách vận hành. "Thay vì chờ người bệnh đến, trạm y tế phải chủ động 'đi' đến người dân. Cụ thể, lực lượng y tế cơ sở cần tăng cường thăm hỏi, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ sức khỏe trong cộng đồng", TS.BS Châu nói.

Còn tại hội thảo "Giải pháp hỗ trợ toàn dân chăm sóc sức khỏe cộng đồng", TS.BS Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế Công cộng TP.HCM, cho rằng lâu nay, hệ thống y tế vẫn nặng về điều trị, chiếm tới khoảng 80%, trong khi dự phòng chỉ chiếm khoảng 20%. Việc đảo chiều tỷ lệ này được xem là một bước chuyển quan trọng, nhưng cũng là thách thức lớn.

"Không phải là bỏ điều trị, vì con người ai cũng trải qua sinh – lão – bệnh – tử. Nhưng nếu không thay đổi cách tiếp cận, hệ thống y tế sẽ luôn trong tình trạng quá tải", TS.BS Lê Trường Giang chia sẻ. Theo đó, một trong những điểm cốt lõi của chuyển đổi sang dự phòng là đặt người dân vào vị trí trung tâm. Việc chăm sóc sức khỏe không thể chỉ trông chờ vào ngành y tế mà trước hết phải bắt đầu từ chính mỗi cá nhân.

TS.BS Lê Trường Giang cho rằng yếu tố tự chăm sóc mang tính quyết định, còn sự hỗ trợ từ ngành y tế là cần thiết nhưng không thể thay thế. Để cụ thể hóa việc “tự chăm sóc”, đại diện Hội Y tế Công cộng TP.HCM nhắc lại nguyên tắc 4 từ: Ăn lành – Ngủ đủ – Tập đều – Sống vui.

Trong khi đó, PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyến, Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương, nhấn mạnh đến việc phòng bệnh và bài toán chi phí và hiệu quả lâu dài.

Lấy ví dụ với ung thư cổ tử cung - một trong những bệnh ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ. Theo tính toán, chi phí tiêm vaccine HPV tại cấp y tế cơ sở dao động từ 3 đến 9 triệu đồng cho mỗi người. Trong khi nếu phát hiện tổn thương tiền ung thư, chi phí điều trị chỉ khoảng 5 triệu đồng, còn điều trị ung thư giai đoạn sớm khoảng 50 triệu đồng.

“Rõ ràng, đầu tư vào dự phòng và phát hiện sớm sẽ tiết kiệm ngân sách rất lớn so với điều trị ở giai đoạn muộn”, PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết nhấn mạnh.