Tiền lương tối thiểu liên tục được điều chỉnh trong những năm qua, song theo các chuyên gia lao động, cần tiếp tục tăng lương trong năm nay để cải thiện đời sống cho người lao động...

Theo thống kê của cơ quan quản lý lao động (Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội – nay là Bộ Nội vụ sau hợp nhất), trong gần 10 năm (2016 -2024), tiền lương tối thiểu được định kỳ điều chỉnh với tốc độ tăng bình quân 5,96%/năm. Tiền lương bình quân của lao động làm công hưởng lương tăng bình quân 6,57%/năm.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục tăng lương tối thiểu vùng trong năm 2025 để cải thiện hơn đời sống cho người lao động.

CHUẨN BỊ CƠ SỞ ĐỂ ĐỀ XUẤT PHƯƠNG ÁN TĂNG LƯƠNG 

Để có dữ liệu phục vụ cho việc điều chỉnh tiền lương tối thiểu vùng trong năm 2025, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ) đã ban hành Quyết định về việc khảo sát năm 2024 về lao động, tiền lương trong doanh nghiệp.

Việc khảo sát được tiến hành tại 3.400 doanh nghiệp với 6.800 người lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp này. Khảo sát được thực hiện tại các doanh nghiệp ở 18 tỉnh, thành phố đại diện cho 8 vùng kinh tế của cả nước có số lượng doanh nghiệp lớn, và thị trường lao động phát triển. Trong đó, 2 địa phương có số doanh nghiệp được khảo sát nhiều nhất là TP. Hà Nội và TP.HCM.

Kết quả thu thập được cũng sẽ phục vụ công tác quản lý, công bố mức tiền lương bình quân trên thị trường lao động để doanh nghiệp, người lao động tham khảo làm cơ sở thương lượng tiền lương.

Theo Nghị định số 74/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, mức lương tối thiểu này được chia theo vùng, gắn với địa bàn hành chính cấp huyện, trong đó mức lương cao nhất là tại vùng I.

Tuy nhiên, thời gian vừa qua, nhiều tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có sự điều chỉnh địa giới hành chính cấp huyện, như đổi tên, thành lập mới, sáp nhập, giải thể, điều chỉnh địa giới hành chính theo các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Vì vậy, để cập nhật địa bàn áp dụng mức lương tối thiểu và chuẩn bị phương án đề xuất với Chính phủ về việc điều chỉnh mức lương tối thiểu trong thời gian tới, cơ quan quản lý lao động đề nghị các địa phương rà soát, cập nhật lại tên các địa bàn áp dụng mức lương tối thiểu. Nhất là các đơn vị hành chính cấp huyện đã thực hiện sắp xếp lại, như đổi tên, thành lập mới, nhập, giải thể, điều chỉnh địa giới hành chính theo các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội từ ngày 1/7/2024 đến nay.

Theo đại diện Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, hiện nay, do quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy, các bên tham gia Hội đồng Tiền lương Quốc gia chưa có kế hoạch cụ thể để tiến hành đàm phán về mức lương tối thiểu vùng. Tổ chức Công đoàn tiếp tục hoàn thiện đề xuất mức điều chỉnh cụ thể dựa trên các số liệu khảo sát thực tế.

TĂNG LƯƠNG ĐỂ ỔN ĐỊNH ĐỜI SỐNG NGƯỜI LAO ĐỘNG

Thông thường, mỗi năm, Hội đồng Tiền lương Quốc gia đều nhóm họp để tham mưu cho Chính phủ điều chỉnh mức lương tối thiểu phù hợp, nhằm đảm bảo mức sống tối thiểu của người lao động.

Lần gần nhất, Hội đồng Tiền lương Quốc gia tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 74/2024. Theo đó, từ ngày 1/7, lương tối thiểu vùng tăng bình quân 6% so với mức năm 2023. Theo Nghị định này, mức lương tối thiểu vùng đang được áp dụng từ ngày 1/7/2024 đến nay là vùng I với 4,96 triệu đồng/tháng; vùng II là 4,41 triệu đồng/tháng; vùng III là 3,86 triệu đồng/tháng; vùng IV là 3,45 triệu đồng/tháng.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Tràng Huy, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH MTV May mặc Việt Pacific đánh giá, năm 2025 các doanh nghiệp dệt may có đơn hàng tương đối đều. Hiện nay các doanh nghiệp may ở Việt Nam, nhất là những công ty nước ngoài đầu tư nhiều công nghệ nên số lượng sản phẩm tăng và chất lượng tốt.

Như tại doanh nghiệp này, ông Huy cho biết nhờ áp dụng công nghệ, một người lao động có thể làm việc thay thế cho 4 – 5 người. Trước đây, một dây chuyền có 70 người, nay giảm xuống 35 – 40 người, nhưng số lượng sản phẩm sản xuất được nhiều hơn, chất lượng cao hơn và đẹp hơn.

Do đó, vị cán bộ công đoàn cho rằng việc điều chỉnh tăng lương tối thiểu trong năm nay là hợp lý. Khi các doanh nghiệp có thể điều chỉnh tăng lương tối thiểu cho người lao động, góp phần ổn định đời sống công nhân thì họ sẽ không “nhảy việc” từ doanh nghiệp này sang công ty khác.

Trao đổi về vấn đề này, ông Lê Đình Quảng, Phó trưởng Ban Chính sách pháp luật và Quan hệ lao động (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam), nhấn mạnh lương tối thiểu vùng đóng vai trò là mức sàn để đảm bảo mức sống tối thiểu cho người lao động. Vì vậy, khi tăng lương tối thiểu, thu nhập chung của người lao động sẽ được nâng lên. Tiền lương cũng là động lực để người lao động cống hiến.

Việc tăng lương không chỉ giúp cải thiện đời sống người lao động mà còn tạo động lực thúc đẩy năng suất lao động, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, điều quan trọng là cần nâng cao năng lực của công đoàn cơ sở, để hỗ trợ người lao động thương lượng mức lương cao hơn mức lương tối thiểu, thông qua thỏa ước lao động tập thể.

Theo ông, hiện nay, với lao động có trình độ cao, có kiến thức pháp luật và kỹ năng tốt, họ có thể thương lượng trực tiếp với người sử dụng lao động để có mức lương phù hợp. “Đây là xu hướng của thị trường lao động và cần được mở rộng đến cả nhóm lao động yếu thế. Khi đó, mức lương tối thiểu vùng sẽ trở thành căn cứ thấp nhất để người lao động thương lượng tiền lương”, ông Quảng cho hay.

Để có căn cứ cho việc đề xuất mức lương tối thiểu trong năm nay, tổ chức Công đoàn đã thực hiện khảo sát sơ bộ về tình hình đời sống, việc làm, tiền lương và thu nhập của người lao động. Dù vậy, để đề xuất điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng, sẽ cần thực hiện thêm các khảo sát chuyên sâu hơn trong thời gian tới.

“Qua khảo sát ban đầu, phần lớn người lao động mong muốn được tăng lương tối thiểu. Bởi mỗi lần có Nghị định điều chỉnh lương tối thiểu, mức thu nhập của lao động có thu nhập thấp cũng sẽ được điều chỉnh theo. So với nhu cầu thực tế và mức sống hiện tại, người lao động rất mong mức lương tối thiểu vùng năm 2025 được điều chỉnh tăng để đảm bảo cuộc sống”, chuyên gia của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam nhấn mạnh.