Trong bối cảnh tình hình bất ổn tại Trung Đông gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn cung naphtha - một nguyên liệu quan trọng trong ngành công nghiệp hóa dầu - các doanh nghiệp Nhật Bản đã phải tìm kiếm các nguồn cung thay thế để duy trì hoạt động sản xuất...

Trung Quốc đã nổi lên như một lựa chọn hàng đầu, khi các nhà sản xuất Nhật Bản tăng cường nhập khẩu từ nước này các nguyên liệu dùng trong các ứng dụng từ khay đựng đồ ăn tới lốp xe.

Theo dữ liệu thương mại của Nhật Bản và hải quan Trung Quốc được tờ báo Nikkei Asia trích dẫn, nhập khẩu polyethylene mật độ cao (HDPE) từ Trung Quốc của Nhật Bản trong tháng 3 đã tăng khoảng 170% so với cùng kỳ năm trước, và cao hơn 20% so với mức trung bình hàng tháng của năm ngoái. Polyethylene mật độ cao là một loại nhựa được sử dụng rộng rãi trong sản xuất túi nhựa và các loại hộp đựng thực phẩm và chất tẩy rửa.

Không chỉ polyethylene, nhập khẩu polystyrene - một loại nhựa được sử dụng trong sản xuất khay thực phẩm và các bộ phận của thiết bị gia dụng - của Nhật Bản từ Trung Quốc trong tháng 3 cũng tăng 76% so với cùng kỳ năm trước.

Tổng thể, nhập khẩu các nguyên liệu nhựa chính từ Trung Quốc đã tăng 27%.

Khủng hoảng tại Trung Đông không chỉ thúc đẩy Nhật Bản nhập khẩu các sản phẩm mà nước này vốn đang nhập khẩu từ Trung Quốc, mà còn khơi dậy nhu cầu đối với những sản phẩm mà Nhật Bản đã không nhập khẩu từ Trung Quốc trong nhiều năm.

Ví dụ, sau khi không nhập khẩu butadiene từ Trung Quốc kể từ năm 2021, Nhật Bản đã nhập khẩu 1,97 triệu kg butadiene từ nước này trong tháng 3. Butadiene là một hóa chất cơ bản được sử dụng trong sản xuất lốp xe, và rất khó để tìm nguồn thay thế.

Dữ liệu thương mại của Trung Quốc cũng cho thấy lần đầu tiên sau 6 năm rưỡi, Nhật Bản nhập khẩu xylene hỗn hợp từ Trung Quốc, một thành phần quan trọng trong dung môi sơn, vốn đang thiếu hụt tại Nhật Bản. Các công ty Nhật Bản nhỏ và vừa thường gặp khó khăn trong việc nhập khẩu xylene do các quy định kiểm soát của hải quan Trung Quốc, nhưng các công ty lớn hơn, có mối quan hệ với các nhà môi giới có liên hệ với chính phủ, dường như đã bắt đầu mua từ Trung Quốc.

Dung môi pha sơn được sản xuất bằng nhiều hỗn hợp hóa chất khác nhau cho các ứng dụng khác nhau, chẳng hạn như xây dựng và ô tô, và việc thiếu dù chỉ một thành phần cũng khiến quá trình sản xuất trở nên khó khăn. Các công ty sớm như Nippon Paint đã bắt đầu phải điều chỉnh các lô hàng trong bối cảnh nguồn cung xylene hỗn hợp trở nên hạn chế.

Các hóa chất cơ bản như ethylene, propylene và butadiene được sản xuất từ naphtha. Hơn 80% lượng naphtha của Nhật Bản đến từ Trung Đông, và nguồn cung đã trở nên khan hiếm do việc đóng cửa eo biển Hormuz. Nhiều cơ sở sản xuất các hóa chất này đã buộc phải cắt giảm sản lượng, hoạt động ở mức tối thiểu để duy trì chuỗi cung ứng.

Trong khi đó, Trung Quốc dường như đang ứng phó tốt hơn với tình hình này nhờ vào chuỗi cung ứng dầu thô đa dạng hơn và khả năng sản xuất nguyên liệu hóa chất từ than đá hoặc ethane từ khí tự nhiên. Trung Quốc đang tận dụng tối đa công suất sản xuất hóa chất từ than đá, khai thác nguồn than đá dồi dào trong nước.

China Shenhua Energy, một trong những công ty than hàng đầu của Trung Quốc, đã đạt doanh số bán polyethylene tăng 10% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 3 năm nay. Tại Tập đoàn Dầu khí và Hóa chất Trung Quốc (Sinopec), các hoạt động sản xuất hóa chất từ than đá đang "chạy hết công suất" và kế hoạch cải tạo lớn tại các nhà máy của tập đoàn đã được hoãn lại - theo Phó chủ tịch Zhao Dong trong một cuộc họp báo vào cuối tháng trước.

Chính phủ Trung Quốc đã hạn chế xuất khẩu một số loại nhiên liệu và sản phẩm dầu mỏ mà nguồn cung trong nước đang khan hiếm. Tuy nhiên, các công ty vẫn tích cực xuất khẩu các sản phẩm nằm ngoài giới hạn này. "Có nhiều sự quan tâm hơn trong việc nhập khẩu từ Trung Quốc để bù đắp cho sự không chắc chắn về nguồn cung từ Trung Đông”, đại diện của một công ty thương mại Nhật Bản cho biết.

Trung Quốc đã tăng cường xuất khẩu các hóa chất giá rẻ trong bối cảnh nhu cầu trong nước trì trệ. Cùng lúc, khủng hoảng tại Trung Đông đã thúc đẩy nhiều công ty Nhật Bản mua hàng từ Trung Quốc nhằm đa dạng hóa nguồn cung. Xu hướng hiện tại có thể chủ yếu do hoàn cảnh khẩn cấp, nhưng nếu trở thành một sự chuyển dịch dài hạn, nó có thể trở thành vấn đề nghiêm trọng đối với các nhà sản xuất hóa chất Nhật Bản.

Trong những năm gần đây, các công ty hóa chất Nhật Bản đã phải thu hẹp cơ sở sản xuất để ứng phó với nhu cầu trong nước suy giảm. Sự gia tăng nhập khẩu từ Trung Quốc có thể buộc họ phải thu hẹp quy mô hơn nữa.

Một hiện tượng tương tự đã xảy ra trong ngành sắt thép, nơi nguồn cung dư thừa liên tục từ các nhà sản xuất Trung Quốc đã dẫn đến một làn sóng thép giá rẻ tràn ngập thị trường toàn cầu. Không thể vượt qua được sức ép từ giá thép giảm, các công ty thép Nhật Bản như Nippon Steel và JFE Holdings đã buộc phải trải qua những cuộc tái cấu trúc đau đớn.