Sa Pa đang chuyển mình mạnh mẽ, trở thành điểm đến hội tụ giữa cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, bản sắc văn hóa vùng cao và hệ thống dịch vụ du lịch ngày càng chuyên nghiệp. Từ mô hình “bảo tàng sống” giới thiệu tinh hoa các dân tộc thiểu số đến sự phát triển của du lịch cộng đồng, lưu trú và trải nghiệm bản địa, Sa Pa ngày càng khẳng định sức hút trên bản đồ du lịch khu vực và quốc tế...

Trong hành trình tác nghiệp tại Sa Pa, đoàn presstrip chúng tôi dừng chân tại không gian văn hóa “Sa Pa – Tinh hoa hội tụ”, một điểm đến mới nằm sát quảng trường trung tâm phường Sa Pa, nơi lưu giữ và tái hiện những giá trị đặc sắc của cộng đồng các dân tộc thiểu số vùng cao Tây Bắc. Không gian được thiết kế như một “Sa Pa thu nhỏ”, giúp du khách có cái nhìn tổng quan và trực quan về đời sống văn hóa bản địa chỉ trong một khoảng thời gian ngắn.

“BẢO TÀNG SỐNG” VỀ CÁC DÂN TỘC VÙNG CAO

Không gian gồm 5 ngôi nhà đặc trưng, mỗi ngôi nhà mang phong cách kiến trúc riêng của từng dân tộc. Ngay từ cổng vào, biểu tượng khuyên tai bạc của người Mông tạo điểm nhấn nhận diện. Nhà người Dao được làm bằng gỗ, không gian sinh hoạt và nghỉ ngơi bố trí phía sau; nhà người Mông là nhà mái gỗ; nhà sàn người Tày sử dụng gỗ, ván; trong khi nhà người Xa Phó chủ yếu làm từ tre, trúc.

Được biết, “mẹ đẻ” của không gian này là bà Hoàng Thị Vượng, trước đây là Trưởng phòng Văn hóa, Thể thao và Du lịch thị xã Sa Pa. Từ ngày 1/7/2025, khi thực hiện việc xóa bỏ cấp huyện, thị xã, bà Vượng nghỉ chế độ theo Nghị định 178. Ngay sau đó, bà đứng ra thành lập Hợp tác xã Văn hóa Kết nối Cộng đồng Sa Pa và đầu tư xây dựng không gian văn hóa “Sa Pa - Tinh hoa hội tụ”. Không gian văn hóa này đã hoàn thành và chính thức ra mắt vào 31/12/2025.

Không gian văn hóa “Sa Pa - Tinh hoa hội tụ” được triển khai theo mô hình PPP (hợp tác công tư), giữa Hợp tác xã và chính quyền phường Sa Pa. Tại mỗi khu trưng bày, mã QR được tích hợp để du khách, đặc biệt là khách quốc tế, có thể tự tìm hiểu thông tin. Các dịch vụ được du khách quan tâm gồm ngâm chân thuốc Dao đỏ, thưởng thức ẩm thực bản địa, chương trình buổi tối với lửa trại, nhảy sạp, tiếng khèn Mông và đàn tính.

Bà Hoàng Thị Vượng, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Hợp tác xã Văn hóa Kết nối Cộng đồng Sa Pa cho biết hiện nay, Hợp tác xã có 32 thành viên tham gia chuỗi hoạt động dịch vụ. Ngoài ra, mô hình này đang tạo việc làm và sinh kế cho khoảng 150 người dân dân tộc thiểu số tại Sa Pa.

Điểm khác biệt của “Tinh hoa Sa Pa hội tụ” là cách tiếp cận theo mô hình “bảo tàng sống”. Không gian không trưng bày tĩnh mà có sự tham gia trực tiếp của các nghệ nhân và người dân tộc thiểu số. Họ sinh sống, lao động, kể chuyện văn hóa, thực hành nghề thủ công và biểu diễn nghệ thuật ngay tại không gian này, trở thành chủ thể truyền tải giá trị văn hóa của chính cộng đồng mình".

Bà Hoàng Thị Vượng, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Hợp tác xã Văn hóa Kết nối Cộng đồng Sa Pa.

Theo bà Vượng, hoạt động dịch vụ của Hợp tác xã tập trung vào ba nhóm chính.

Thứ nhất: Các hoạt động trải nghiệm nghề truyền thống như vẽ sáp ong, dệt thổ cẩm, chế biến món ăn bản địa.

Thứ hai: Tổ chức các chương trình biểu diễn văn hóa - nghệ thuật dân gian phục vụ du khách.

Thứ ba: Xây dựng các không gian trải nghiệm chuyên đề như tái hiện chợ tình Sa Pa, không gian Sa Pa cổ và khu ẩm thực truyền thống của các dân tộc.

Mỗi cộng đồng dân tộc được giới thiệu thông qua những giá trị văn hóa tiêu biểu. Người Dao nổi bật với chữ viết cổ, tri thức bản địa về dược liệu, thuốc tắm và ẩm thực chữa bệnh. Người Mông gắn với múa khèn, vẽ sáp ong, giã bánh dày, dệt thổ cẩm, thịt treo gác bếp và rượu truyền thống. Người Tày có nghi lễ Then, múa xòe, ẩm thực truyền thống và nông sản địa phương. Người Xa Phó với cá nướng, cá muối và thổ cẩm thêu hạt cườm. Người Giáy nổi bật với xôi ngũ sắc, bánh chưng, khẩu nhục và các lễ hội truyền thống.

Bên cạnh hoạt động trải nghiệm, không gian còn là điểm kết nối tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, ẩm thực và thủ công mỹ nghệ của địa phương. Các sản phẩm như thịt trâu gác bếp, thịt lợn sấy, hoa quả bản địa sấy khô, rượu truyền thống, thổ cẩm, đồ thủ công đều được kiểm soát chặt chẽ về nguồn gốc và chất lượng. Thực phẩm đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, hàng hóa đạt tiêu chuẩn OCOP hoặc các tiêu chuẩn chuyên ngành tương ứng, được dán tem truy xuất nguồn gốc. Hiện có hơn 30 sản phẩm OCOP ký gửi tại đây, trong đó nhiều sản phẩm đạt tiêu chuẩn 4-5 sao cấp quốc gia.

PHÁT TRIỂN MẠNH DỊCH VỤ KHÁCH SẠN, LƯU TRÚ

Nói đến du lịch Sa Pa không thể không nhắc tới hệ thống cơ sở lưu trú, nhà hàng và các dịch vụ đi kèm. Khu vực thị xã Sa Pa cũ hiện có 842 cơ sở lưu trú, gồm 190 khách sạn, 303 nhà nghỉ và 349 homestay, với tổng quy mô khoảng 14.000 giường, đáp ứng nhu cầu đa dạng của du khách trong nước và quốc tế.

Du lịch cộng đồng tại Sa Pa phát triển mạnh, tập trung chủ yếu tại các địa bàn có đồng bào Mông, Dao, Giáy, Tày sinh sống, góp phần tạo nên sự phong phú về nội dung và hình thức trải nghiệm văn hóa. Tính đến đầu tháng 1/2026, xã Ngũ Chỉ Sơn có 7 homestay của người Dao; xã Tả Phìn có 24 homestay của các dân tộc Mông, Dao và Kinh; xã Tả Van có 144 homestay của người Mông, Dao, Giáy và Kinh; xã Bản Hồ có 37 cơ sở lưu trú du lịch, trong đó 34 là homestay. Riêng phường Sa Pa có 468 cơ sở lưu trú, bao gồm 78 homestay.

Trong hành trình presstrip tại Sa Pa, đoàn đã khảo sát và trải nghiệm một số cơ sở lưu trú, nhà hàng tiêu biểu tại trung tâm phường Sa Pa như khách sạn Mây Hồ 2, Arengo Sa Pa hotel, Green Forest hotel , Canvas Legend hotel... cùng các nhà hàng Hoa Đá Sa Pa, Cầu Mây, Cơm Niêu Sa Pa. Đây là các khách sạn tiêu chuẩn 3-4 sao, có vị trí thuận lợi cho việc tham quan các điểm du lịch nổi tiếng.

Hệ thống phòng nghỉ tại khách sạn Mây Hồ 2 được thiết kế hiện đại, đầy đủ tiện nghi, phù hợp với nhiều phân khúc khách. Bên cạnh dịch vụ lưu trú, khách sạn còn hỗ trợ đặt tour và tư vấn điểm tham quan. Khách sạn Arengo Sa Pa mang phong cách hiện đại, chú trọng yếu tố cá nhân hóa, không gian riêng tư và trải nghiệm gắn với khám phá bản làng, văn hóa vùng cao. Trong khi đó, Green Forest Sa Pa phát triển theo hướng nghỉ dưỡng sinh thái, thiết kế gần gũi thiên nhiên, kết hợp các hoạt động thư giãn và kết nối tour khám phá cảnh quan, hướng đến xu hướng du lịch xanh và bền vững.

Theo bảng xếp hạng New Horizons 2026 do nền tảng du lịch kỹ thuật số Agoda (của một tập đoàn công nghệ và du lịch đa quốc gia có trụ sở chính tại Hoa Kỳ) công bố, Sa Pa vươn lên vị trí số 1, trở thành điểm đến phát triển nhanh nhất và được du khách quốc tế ưa chuộng nhất châu Á. Trong bảng xếp hạng này, Sa Pa đứng trên nhiều điểm đến nổi bật của khu vực như Okayama, Matsuyama, Takamatsu (Nhật Bản) và Bandung (Indonesia). Bảng xếp hạng được xây dựng dựa trên dữ liệu đặt phòng khách sạn trong hai năm liên tiếp, phản ánh xu hướng tìm kiếm các điểm đến giàu bản sắc văn hóa và trải nghiệm thiên nhiên của du khách quốc tế.

Trước đó, trong năm 2025, Sa Pa cũng được Agoda ghi nhận là điểm đến tăng trưởng nhanh nhất châu Á khi tăng 15 bậc trong bảng xếp hạng 100 điểm đến hàng đầu khu vực, dựa trên dữ liệu đặt phòng giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 11/2025 so với cùng kỳ năm 2024.

Trong 4 ngày nghỉ Tết Dương lịch 2026, Sa Pa đón gần 148.200 lượt khách, nhờ chuỗi hoạt động văn hóa - du lịch như Không gian văn hóa “Sa Pa - Tinh hoa hội tụ”, vòng bán kết Hoa hậu Du lịch Việt Nam 2026, chương trình countdown và bắn pháo hoa chào năm mới.