Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 sẽ được thay thế bằng văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm mới, bảo đảm tính đồng bộ, nhất quán và hiệu quả. Đây là phương án được đa số doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng đồng thuận cao, phù hợp với thực tiễn và tránh tạo ra bất ổn pháp lý không cần thiết...

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các bộ, ngành liên quan về những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/1/2026 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm (Nghị định 46) và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/1/2026 của Chính phủ quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm (Nghị quyết 66).

HÀNG LOẠT KHÓ KHĂN, VƯỚNG MẮC

Cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao quyết định kịp thời của Chính phủ trong việc ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP về việc tạm ngưng hiệu lực thi hành một số quy định của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 đến hết ngày 15/4/2026. Đây là hành động thể hiện tinh thần cầu thị, lắng nghe và đồng hành cùng doanh nghiệp, góp phần tháo gỡ ách tắc cấp bách tại các cửa khẩu, cảng biển, bảo đảm chuỗi cung ứng không bị gián đoạn.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp đều nhận định thời hạn tạm ngưng đang đến gần và cộng đồng doanh nghiệp rất lo ngại rằng nếu các vướng mắc cốt lõi không được giải quyết trước ngày 15/4/2026, những hậu quả nghiêm trọng đối với sản xuất, kinh doanh sẽ tái diễn.

Đặc biệt, cộng đồng doanh nghiệp lưu ý rằng Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 được ban hành và có hiệu lực ngay trong bối cảnh Luật An toàn thực phẩm đang trong quá trình sửa đổi. Việc áp dụng các quy định này trong thời gian ngắn, sau đó lại phải thay thế bằng văn bản mới hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, sẽ tạo ra bất ổn pháp lý, chi phí tuân thủ lớn và xáo trộn môi trường sản xuất, kinh doanh.

VCCI đã chỉ ra một loạt khó khăn khi triển khai các quy định về quản lý an toàn thực phẩm. Đó là vướng mắc về thủ tục công bố và đăng ký sản phẩm. Nghị định 46 quy định toàn bộ sản phẩm thực phẩm, bao gồm cả nguyên liệu, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến, bao bì và dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, đều phải thực hiện thủ tục đăng ký công bố hợp quy hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng hoặc đăng ký bản công bố sản phẩm trước khi lưu thông trên thị trường hoặc được sử dụng trong sản xuất.

Quy định này đã loại bỏ các trường hợp miễn thủ tục vốn được quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP đối với nguyên liệu, bao bì chỉ dùng để sản xuất nội bộ và không tiêu thụ trực tiếp trên thị trường, tạo ra hàng loạt bất cập nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, vướng mắc về kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu. Nghị định 46 đã thay đổi căn bản cơ chế kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với hàng hóa nhập khẩu, dẫn đến hàng loạt ách tắc nghiêm trọng tại các cửa khẩu và cảng biển ngay từ những ngày đầu thực thi.

Vướng mắc về quy định chuyển tiếp và ghi nhãn hàng hóa khiến doanh nghiệp rơi vào tình thế không thể tiếp tục sử dụng nhãn hàng hóa cũ do thông tin chưa phù hợp, nhưng cũng không thể cập nhật thông tin do không có thủ tục hành chính để thực hiện. Đây là khoảng trống pháp lý nghiêm trọng, gây lãng phí nguồn lực khổng lồ.

Tiếp đến là vướng mắc về quản lý thực phẩm bổ sung và định nghĩa kỹ thuật, về đăng ký nội dung quảng cáo thực phẩm bổ sung, yêu cầu truy xuất nguồn gốc thực phẩm, năng lực hệ thống kiểm nghiệm, thiếu ổn định pháp lý và quy trình xây dựng văn bản.

QUẢN LÝ THEO RỦI RO, TĂNG CƯỜNG HẬU KIỂM THỰC CHẤT

Trên cơ sở tổng hợp các khó khăn, vướng mắc nêu trên và định hướng quản lý an toàn thực phẩm hiệu quả, VCCI kiến nghị Chính phủ xem xét kéo dài thời gian tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực, đồng thời tiếp tục áp dụng Nghị định số 15/2018/NĐ-CP làm cơ sở pháp lý trong giai đoạn chuyển tiếp.

Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 sẽ được thay thế bằng văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm mới, bảo đảm tính đồng bộ, nhất quán và hiệu quả. Đây là phương án được đa số doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng đồng thuận cao, phù hợp với thực tiễn và tránh tạo ra bất ổn pháp lý không cần thiết.

Đối với việc xử lý khẩn cấp các vướng mắc trước mắt, trong trường hợp Chính phủ quyết định tiếp tục áp dụng Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 sau ngày 15/4/2026, VCCI kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành khẩn trương khôi phục cơ chế miễn thủ tục công bố và kiểm tra nhà nước đối với nguyên liệu, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, bao bì và dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chỉ dùng để sản xuất nội bộ, không tiêu thụ tại thị trường trong nước.

Đồng thời, mở rộng điều khoản chuyển tiếp, công nhận giá trị tương đương của các chứng nhận quốc tế uy tín như HACCP, ISO 22000 hay FSSC 22000 thay thế cho Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Để đẩy nhanh tốc độ thông quan, cơ chế "thông quan trước – kiểm tra sau" nên được áp dụng cho các doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt và cần quy định rõ tổng thời gian kiểm tra, bao gồm cả kiểm nghiệm, để tăng tính dự báo cho hoạt động kinh doanh.

Việc cho phép doanh nghiệp tiếp tục sử dụng bao bì, nhãn mác cũ và cung cấp quy trình sửa đổi thông tin tự công bố linh hoạt sẽ giúp tránh lãng phí nguồn lực khổng lồ cho xã hội. Ngoài ra, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc cần được triển khai theo lộ trình phù hợp với năng lực hạ tầng công nghệ hiện tại của cả Nhà nước và doanh nghiệp.

Về tăng cường năng lực thực thi, VCCI kiến nghị Chính phủ chỉ đạo đánh giá toàn diện năng lực hệ thống kiểm nghiệm thực phẩm quốc gia trước khi triển khai đầy đủ các quy định của Nghị định 46. Xem xét công nhận kết quả kiểm nghiệm của các phòng thí nghiệm nội bộ của doanh nghiệp đạt chuẩn hoặc của các tổ chức chứng nhận quốc tế uy tín.

Đồng thời, việc phân cấp quản lý cho địa phương cần đi kèm với bảo đảm đủ nguồn nhân lực, chuyên môn và hướng dẫn thực hiện thống nhất trước khi chính thức giao nhiệm vụ.

VCCI đề xuất cần có sự tham vấn thực chất với cộng đồng doanh nghiệp ngay từ khâu soạn thảo, bảo đảm mỗi quy định ban hành đều được đánh giá tác động đầy đủ và có thời gian chuyển tiếp hợp lý để doanh nghiệp kịp thời thích nghi.