Show thực cảnh “thổi hồn” vào di sản Ninh Bình

Không còn bó hẹp trong những tour tham quan đơn thuần, du lịch Ninh Bình đang khoác lên mình một diện mạo mới đầy mê hoặc về đêm. Tuy nhiên, để những “viên ngọc” này thực sự tỏa sáng và cạnh tranh được với các điểm đến tầm cỡ quốc tế, Ninh Bình vẫn cần một chiến lược phát triển bài bản và dài hơi hơn.

KHI LỊCH SỬ BƯỚC RA TỪ TRANG SÁCH

Tâm điểm của làn sóng đổi mới này chính là show diễn “Anh hùng cờ lau” tại sân khấu Thủy Đình, Phố cổ Hoa Lư. Lấy cảm hứng từ hình tượng Đinh Bộ Lĩnh, vở diễn không kể chuyện theo lối tuyến tính mà tái hiện hành trình dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất giang sơn qua sự kết hợp đầy sáng tạo giữa xiếc đương đại, võ thuật cổ truyền và múa dân gian.

Mở màn, khán giả như được kéo ngược thời gian trở về với khung cảnh làng quê Bắc Bộ thanh bình, nơi cậu bé Đinh Bộ Lĩnh chăn trâu, lấy bông lau làm cờ tập trận. Những động tác xiếc, võ thuật mô phỏng các trận đánh giả của lũ trẻ chăn trâu dần dần chuyển mình thành các thế trận thực thụ, thể hiện tinh thần thủ lĩnh đang hình thành.

Cao trào của chương trình dồn nén vào những phân đoạn tái hiện thời kỳ loạn lạc, khi đất nước chìm trong cảnh chia cắt. Trên nền nhạc trống trận dồn dập, hàng chục diễn viên xiếc liên tục di chuyển, tung mình, đu dây, tạo nên các màn đối đầu, tranh hùng giữa các thế lực một cách mãn nhãn. Và rồi, tất cả lắng đọng lại ở hình tượng Đinh Bộ Lĩnh trong tư thế một người thống lĩnh quy tụ nhân tâm, dẹp loạn, lên ngôi Hoàng đế, mở ra thời kỳ thống nhất cho nước Đại Cồ Việt.

Dưới hiệu ứng âm thanh, ánh sáng hiện đại cùng kỹ thuật treo dây chuyên nghiệp, mỗi lát cắt lịch sử hiện lên sống động, giàu tính biểu tượng. Chị Phạm Thanh Hương, một du khách từ Phú Thọ, chia sẻ: “Các màn võ thuật được dàn dựng công phu giúp câu chuyện lịch sử trở nên tự nhiên, dễ nhớ, dễ đi vào lòng người, đặc biệt là với các con tôi."

Được cấp phép từ cuối năm 2025, đến nay chương trình đã thu hút hơn 3 vạn lượt khách. Thành công này đến từ sự linh hoạt trong dàn dựng, mỗi đêm diễn đều có những điều chỉnh để phù hợp với không gian văn hóa Ninh Bình, đảm bảo không có suất diễn nào giống hệt nhau.

ĐÁNH THỨC TIỀM NĂNG SÂN KHẤU THIÊN NHIÊN

Song hành cùng “Anh hùng cờ lau”, nhiều điểm đến khác cũng tận dụng lợi thế “phông nền sống” hiếm có. Show diễn “Hoa Lư Vũ Họa” là một ví dụ. Không chọn đề tài chiến trận, chương trình đưa du khách vào hành trình khám phá các làng nghề truyền thống của Ninh Bình như đan cói, dệt lụa, làm gốm.

Điểm đặc biệt là toàn bộ vở diễn được dàn dựng ngay trên mặt nước Bến thuyền Tam Cốc. Ngồi trên những chiếc thuyền nan trôi nhẹ, khán giả không chỉ “xem” mà còn “cảm” nhận văn hóa địa phương qua những điệu múa đương đại uyển chuyển trên nền nhạc sáo nhị, đàn tranh, mọi thứ như hòa quyện vào không gian núi đá vôi soi bóng nước.

Trong khi đó, tại Khu du lịch sinh thái Thung Nham, minishow “Khúc hát thiên nhiên” lại chọn một lối đi khác: tôn vinh vẻ đẹp tự nhiên và mối liên hệ giữa con người với môi trường. Đây là chương trình thực cảnh đa điểm chạm, nơi khán giả chủ động di chuyển qua 4 trạm trải nghiệm.

Mở đầu là câu chuyện “Dế Mèn phiêu lưu ký” với những bước đi đầu đời, tiếp đến là “Vỗ cánh mặt trời” với khát vọng vươn lên, rồi “Hồi sinh” đưa người xem đến nơi sự sống được tái tạo, và cuối cùng kết thúc bằng “Vũ điệu loài hoa” rực rỡ. Ranh giới giữa sân khấu và đời thực được xóa nhòa, để khán giả tự do khám phá và thêm yêu văn hóa bản địa.

KHÁT VỌNG VƯƠN TẦM QUỐC TẾ

Dù đạt được những thành công bước đầu, câu hỏi lớn được đặt ra là làm sao để Ninh Bình có thể tạo ra một show thực cảnh mang tầm vóc quốc tế, thực sự trở thành “nam châm” thu hút du khách toàn cầu như show “Ấn tượng Lệ Giang” của Trung Quốc.

Tại một hội thảo chuyên đề mới đây, chuyên gia truyền thông Lê Quốc Vinh đã dẫn chứng về show diễn này và đặt câu hỏi: liệu có thể xây dựng một show thực cảnh mênh mông giữa trời và đất ở Tràng An? Ông nhấn mạnh, để xây dựng thương hiệu văn hóa địa phương, Ninh Bình không chỉ giới thiệu cảnh đẹp mà phải chỉ ra được bản sắc đặc biệt và duy nhất mà không nơi nào có được.

Đồng tình với quan điểm này, NSND Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, khẳng định việc xây dựng những chương trình biểu diễn ấn tượng tại Ninh Bình là hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, theo ông, bên cạnh những quy định của nhà nước, cần có cơ chế đặc thù để thu hút đầu tư tư nhân, đồng thời tỉnh phải xây dựng một hệ sinh thái toàn diện cho các ngành công nghiệp văn hóa.

Ở góc nhìn quốc tế, ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam, cho rằng để khai mở trọn vẹn tiềm năng, Ninh Bình cần đặt văn hóa làm trung tâm của du lịch và trao quyền cho cộng đồng địa phương. Ông khuyến khích tỉnh phát triển du lịch nông thôn, thúc đẩy các mô hình hợp tác xã du lịch, vườn ươm di sản và tạo điều kiện cho thanh niên tham gia.

“Khi đặt văn hóa làm trung tâm và cộng đồng làm chủ thể hành động, chúng ta có thể khai mở trọn vẹn tiềm năng của Ninh Bình như một điểm đến đẳng cấp quốc tế”, ông Baker nhấn mạnh.

CHIẾN LƯỢC GIỮ HỒN DI SẢN

Sự ra đời của các show thực cảnh được xem là lời giải cho bài toán du lịch đêm tại Ninh Bình. Các chuyên gia cũng đánh giá, đây là “điểm chạm quan trọng” trong hệ sinh thái ẩm thực – văn hóa – trải nghiệm, giúp kéo dài thời gian lưu trú.

Tuy nhiên, theo ông Vũ Thế Bình, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, việc phát triển loại hình này cần chiến lược dài hạn, sự phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp, cùng sự kiên trì sáng tạo. Quan trọng nhất, mọi sự đổi mới phải đặc biệt tôn trọng giá trị thiên nhiên và di sản sẵn có.

Khi những giá trị lịch sử và văn hóa được “kể lại” bằng công nghệ và nghệ thuật biểu diễn, Ninh Bình không chỉ là điểm đến của cảnh đẹp mà còn là nơi để du khách sống trọn trong những cung bậc cảm xúc. Với sự chung tay từ chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng, những “sân khấu thiên nhiên” này hứa hẹn sẽ đưa du lịch và công nghiệp văn hóa địa phương cất cánh mạnh mẽ trong tương lai.