Đa số các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách đều tán thành việc sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội nhằm hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội; đề nghị cần có đánh giá kỹ lưỡng tác động đối với nhóm đối tượng mới tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Tiếp tục chương trình Hội nghị Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ khóa XVI, chiều 29/9, các đại biểu đã cho ý kiến vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi).

Về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Lâm Văn Đoan, những người làm việc trên nền tảng số là nhóm đối tượng mới, lần đầu tiên được pháp luật điều chỉnh.

Thực tế, nhóm lao động này đang dần trở nên phổ biến trên thị trường lao động. Trong khi đó, hệ thống pháp luật về lao động, việc làm, bảo hiểm xã hội, và nhiều quy định quy chuẩn lao động, an sinh xã hội chưa được điều chỉnh kịp thời đối với nhóm lao động này, dẫn đến khoảng trống pháp lý.

Đại biểu đánh giá việc Chính phủ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) là bước đi tích cực, tuy nhiên các quy định trong dự thảo còn mang tính nguyên tắc, chưa đảm bảo tính khả thi.

Đại biểu cho rằng khi thị trường xuất hiện một hình thái lao động mới thì tất cả những quan hệ về thu, chi, đóng, hưởng, cơ chế tạo lập quỹ phải được nghiên cứu, đánh giá tác động, đồng thời hình thành các cơ chế pháp lý mới khác với các cơ chế pháp lý truyền thống. Vì vậy, đại biểu đề nghị cần có đánh giá tác động kỹ lưỡng nhóm đối tượng này, thực hiện theo đúng Điều 34 của Hiến pháp.

Tán thành với quan điểm trên, đại biểu Thạch Phước Bình, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, cho rằng việc dự thảo bổ sung người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số vào nhóm tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc là hướng đi phù hợp, bởi đây là nhóm lao động có thể có thu nhập thường xuyên nhưng chưa được đảm bảo đầy đủ về an sinh xã hội.

Tuy nhiên, đại biểu nhận định hai khái niệm được quy định trong dự thảo có phạm vi rất rộng, có thể bao gồm người làm việc theo các phương thức và mức độ phụ thuộc khác nhau. Đại biểu đề nghị dự thảo xác định rõ tiêu chí nhận diện đối tượng, tránh việc chỉ căn cứ vào tên hợp đồng hoặc hình thức làm việc.

Đối với người làm việc trên nền tảng số, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị làm rõ trách nhiệm của nền tảng trong việc xác nhận thu nhập, cung cấp dữ liệu, đóng bảo hiểm và phối hợp thu, nộp trong trường hợp nền tảng trực tiếp kiểm soát việc phân công.

Đồng thời, cần có cách xử lý phù hợp đối với người làm việc trên nhiều nền tảng, có thu nhập không đều, hoặc chỉ làm việc bán thời gian.

Đại biểu cho rằng cần đánh giá cụ thể mức đóng, căn cứ đóng, phần trách nhiệm của người lao động và nền tảng cũng như chế độ được hưởng trước khi quy định nghĩa vụ bắt buộc. Mặt khác, cần nghiên cứu cơ chế đóng linh hoạt và hỗ trợ phù hợp cho nhóm thu nhập thấp, tránh đóng trùng khi người lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quan hệ lao động khác.

Liên quan đến sổ bảo hiểm xã hội điện tử, đại biểu Lý Thị Lan bày tỏ sự đồng tình với việc sử dụng sổ bảo hiểm xã hội điện tử, khai thác dữ liệu và cắt giảm hồ sơ.

Tuy nhiên, từ thực tiễn địa bàn miền núi, đại biểu cho rằng khi thiết kế thủ tục, dự thảo phải tính đến một bộ phận người dân chưa có điều kiện sử dụng thiết bị thông minh, kỹ năng số còn hạn chế hoặc việc kết nối dữ liệu chưa ổn định. Đặc biệt, không để phương thức điện tử trở thành rào cản mới đối với việc thực hiện quyền bảo hiểm xã hội.

Đại biểu đề nghị khi quy định chi tiết các thủ tục tham gia giải quyết chế độ, phải đảm bảo cho người dân được lựa chọn phương thức phù hợp. Trường hợp chưa đủ điều kiện thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử thì vẫn có thể tiếp nhận trực tiếp hoặc được hỗ trợ tại cơ sở. Đồng thời, dữ liệu cơ quan nhà nước đã có, đã khai thác được thì không yêu cầu người dân kê khai, nộp lại.