Sửa đổi Luật Thi đua, khen thưởng: Khuyến khích những ý tưởng mới, sáng tạo, đột phá

Sáng 18/3, tại Phiên họp thứ 55, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

Theo tờ trình, mục đích sửa luật nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về thi đua, khen thưởng sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Bên cạnh đó, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và tăng cường hiệu lực, hiệu quả, trật tự, kỷ cương quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng. Luật sửa đổi, bổ sung không chỉ ghi nhận những thành tích đã đạt được mà phải trở thành công cụ khuyến khích những ý tưởng mới, những cách làm sáng tạo, đột phá.

Do đó, nội dung sửa đổi, bổ sung tập trung vào các quy định liên quan đến tổ chức thi đua, danh hiệu thi đua và tiêu chuẩn danh hiệu thi đua; tiêu chuẩn hình thức khen thưởng; thẩm quyền khen thưởng; trách nhiệm và thẩm quyền đề nghị khen thưởng; phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính trong thi đua, khen thưởng, quỹ thi đua, khen thưởng.

Đặc biệt, nguyên tắc khen thưởng được sửa đổi theo hướng “thành tích đến đâu khen thưởng đến đó, không nhất thiết phải được tặng hình thức khen thưởng ở mức thấp mới được tặng hình thức khen thưởng ở mức cao hơn”.

Quy định này nhằm gỡ bỏ rào cản hành chính, cho phép khen thưởng kịp thời, đặc biệt đối với các thành tích đột xuất, không cần phải chờ đợi quá trình tích lũy danh hiệu theo tuần tự. Đồng thời, làm rõ nguyên tắc chỉ khen thưởng “một lần, một hình thức” đối với một thành tích đột xuất hoặc chuyên đề, nhằm đảm bảo tính chính xác và tránh trùng lặp thành tích.

Dự thảo bổ sung nguyên tắc “chú trọng khen thưởng cá nhân, tập thể có thành tích tiêu biểu, dám đổi mới, có giải pháp đột phá mang lại hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung, đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học và công nghệ”.

Để giải quyết điểm nghẽn pháp lý về tiêu chuẩn chính trị, dự thảo đã thống nhất sửa đổi tiêu chuẩn “tổ chức đảng, đoàn thể trong sạch, vững mạnh” bằng tiêu chuẩn “tổ chức đảng, đoàn thể được công nhận hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên” áp dụng cho tất cả các hình thức khen thưởng đối với tập thể có liên quan đến khen thưởng công trạng (từ Huân chương Sao vàng đến Cờ thi đua bộ/tỉnh) tại 15 Điều của Luật Thi đua, khen thưởng hiện hành.

Quyết định sửa đổi này đảm bảo phù hợp với quy định đánh giá, xếp loại tổ chức đảng hiện nay, cho phép các tập thể duy trì hiệu suất cao trong nhiều năm liên tục đáp ứng được điều kiện tích lũy công trạng để xét tặng các hình thức khen thưởng cao của Nhà nước.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo thẩm tra cho thấy dự thảo luật đã đơn giản hóa thủ tục, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu về thi đua, khen thưởng; tuy nhiên cần bổ sung đánh giá tác động ngân sách; nghiên cứu luật hóa một số quy định nhằm bảo đảm bình đẳng giới trong xét thi đua, khen thưởng.

Thường trực Ủy ban đề nghị cân nhắc các tiêu chí như “dám đổi mới”, “có giải pháp đột phá” do khó định lượng và đánh giá tính khả thi của quy định giao người đứng đầu bộ, ngành, địa phương công nhận phạm vi ảnh hưởng toàn quốc của sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, làm rõ tính cần thiết bổ sung nguyên tắc “thành tích đến đâu khen thưởng đến đó, không nhất thiết phải khen thưởng mức thấp trước khi xét mức cao hơn”.