Sửa đổi Nghị định xử phạt đất đai: Không tạo kẽ hở hợp thức hóa vi phạm

Ngày 4/2/2026, tại trụ sở Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thứ trưởng Nguyễn Thị Phương Hoa đã chủ trì buổi làm việc với Cục Quản lý đất đai về tiến độ xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

SỬA ĐỔI NGHỊ ĐỊNH XỬ PHẠT TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI

Báo cáo tại buổi làm việc, ông Đào Trung Chính, Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, cho biết việc xây dựng dự thảo Nghị định được thực hiện trên cơ sở Luật Xử lý vi phạm hành chính đã được sửa đổi, bổ sung; các nghị quyết, nghị định mới liên quan đến đất đai, cùng kế hoạch triển khai thi hành luật của Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Trong quá trình xây dựng dự thảo, Cục Quản lý đất đai đã chủ động rà soát thực tiễn thi hành Nghị định 123/2024/NĐ-CP sau một năm triển khai, đồng thời lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương về những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Đến nay, Cục đã nhận được báo cáo của 23/34 tỉnh, thành phố và 3/6 bộ, ngành liên quan.

Trên cơ sở đó, dự thảo Nghị định tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định về nguyên tắc xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai; làm rõ căn cứ pháp lý, thẩm quyền xác định hành vi vi phạm; quy định cụ thể hơn về mức phạt tiền và các biện pháp khắc phục hậu quả, bảo đảm thống nhất với pháp luật đất đai, pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Dự thảo Nghị định gồm 4 điều, trong đó đáng chú ý là việc bổ sung, làm rõ các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất, mốc địa giới hành chính; quy định cụ thể việc xử phạt đối với hộ gia đình, cộng đồng dân cư, trường hợp nhiều người có chung quyền sử dụng đất; đồng thời điều chỉnh mức phạt và thẩm quyền xử phạt của chính quyền địa phương, cơ quan thanh tra, kiểm tra theo mô hình tổ chức mới.

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Nguyễn Thị Phương Hoa yêu cầu Cục Quản lý đất đai tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các quy định liên quan đến thẩm quyền, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả; đánh giá đầy đủ tác động của chính sách, bảo đảm tính khả thi trong thực tiễn và tuyệt đối không hợp pháp hóa các sai phạm về đất đai.

Thứ trưởng cũng đề nghị Cục Quản lý đất đai khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, để trình Bộ gửi Bộ Tư pháp thẩm định và trình Chính phủ đúng tiến độ được giao.

DỮ LIỆU ĐẤT ĐAI THAY THẾ GIẤY TỜ TRONG THỦ TỤC HÀNH CHÍNH

Trước đó, ngày 2/2/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định số 441/QĐ-BNNMT về việc công bố và hướng dẫn kết nối để khai thác dữ liệu thông tin về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất nhằm thay thế thành phần hồ sơ giấy trong giải quyết thủ tục hành chính. Quyết định có hiệu lực từ ngày 2/2/2026, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình số hóa quản lý đất đai và cải cách thủ tục hành chính.

Theo Quyết định, dữ liệu thông tin về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và các loại giấy chứng nhận liên quan theo quy định tại khoản 3 Điều 256 Luật Đất đai 2024 (gọi chung là Giấy chứng nhận), nếu đã được cập nhật đầy đủ trong cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, sẽ đủ điều kiện để khai thác và sử dụng thay thế giấy tờ trong thành phần hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính.

Các trường thông tin Giấy chứng nhận được chia sẻ bao gồm: thông tin về người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất; thông tin chi tiết về thửa đất và tài sản gắn liền với đất; các nội dung liên quan đến đăng ký thế chấp, ghi chú pháp lý, số phát hành, ngày cấp và tệp thông tin Giấy chứng nhận dưới dạng PDF.

Việc chia sẻ, khai thác dữ liệu phải bảo đảm tuân thủ nghiêm các quy định về bảo mật, quyền riêng tư, sở hữu trí tuệ, đồng thời phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và Khung kiến trúc số của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Quyết định nêu rõ: việc khai thác dữ liệu thông tin Giấy chứng nhận được thực hiện theo mức độ hoàn thiện của cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 6 Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP. Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổ chức rà soát, tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý. Việc này nhằm tận dụng tối đa dữ liệu đã có, giảm yêu cầu người dân, doanh nghiệp phải nộp lại các giấy tờ đã được số hóa.

Bên cạnh đó, các địa phương và cơ quan liên quan cần điều chỉnh, nâng cấp Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, bảo đảm kết nối đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và đúng quy định pháp luật.

Quyết định 441/QĐ-BNNMT cũng ban hành kèm theo Phụ lục hướng dẫn kỹ thuật kết nối, khai thác và sử dụng dữ liệu Giấy chứng nhận thông qua các nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia. Các hệ thống tham gia kết nối phải đáp ứng yêu cầu an toàn thông tin tối thiểu từ cấp độ 3 trở lên và thực hiện kiểm tra, đánh giá an ninh, an toàn thông tin theo quy định.