Tăng gấp đôi "tuổi đời" máy móc công nghệ đã qua sử dụng được phép nhập khẩu

Tại cuộc họp báo của Bộ Khoa học và Công nghệ diễn ra vào ngày 29/1, ông Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng phòng Quản lý chất lượng, Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, đã cung cấp thông tin về Thông tư số 30/2025/TT-BKHCN liên quan đến việc nhập khẩu dây chuyền, máy móc, thiết bị công nghệ đã qua sử dụng. 

Thông tư số 30/2025/TT-BKHCN quy định tiêu chí nhập khẩu đối với dây chuyền công nghệ và máy móc, thiết bị, công cụ đã qua sử dụng, tập trung vào hai nhóm hoạt động đã được Luật Công nghiệp Công nghệ số xác định là đặc biệt ưu đãi và cần ưu tiên phát triển trong thời gian tới, gồm: (1) Đào tạo, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số và (2) Sản xuất, đóng gói và kiểm thử chip bán dẫn.

Theo quy định, tất cả dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị, công nghệ nhập khẩu đã qua sử dụng phải đáp ứng ba tiêu chí chung.

Một là, không thuộc danh mục công nghệ lạc hậu, chất lượng kém, gây ô nhiễm do nước xuất khẩu công bố.

Hai là, không thuộc danh mục công nghệ cấm hoặc hạn chế chuyển giao tại Việt Nam theo pháp luật về chuyển giao công nghệ. 

Ba là, đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về an toàn, tiết kiệm năng lượng.

Tuy nhiên, ông Tuấn cũng thẳng thắn chỉ ra, trong lĩnh vực bán dẫn, vì Việt Nam vẫn đang đi sau trong hoàn thiện xây dựng quy chuẩn tiêu chuẩn, nên cơ quan quản lý cho phép các tổ chức áp dụng các tiêu chuẩn của các nước G7.

Bên cạnh các tiêu chí chung, tiêu chí riêng đối với dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng được phép nhập khẩu, gồm: hiệu suất/công suất còn lại so với thiết kế ban đầu không dưới 85%; mức tiêu hao nguyên, vật liệu và năng lượng không vượt quá 115% so với thiết kế.

Đối với máy móc, thiết bị, công cụ, ngoài ba tiêu chí chung, thiết bị, công cụ, máy móc đã qua sử dụng được phép nhập khẩu trong trường hợp tuổi đời tối đa không qua 20 năm.

Trước đó, Quyết định 18/2019/QĐ-TTg vốn chỉ cho phép nhập khẩu thiết bị đã qua sử dụng không quá 10 năm. Theo ông Tuấn, trên cơ sở tham vấn doanh nghiệp, các hãng công nghệ và cơ sở nghiên cứu, Bộ xác định tuổi đời thiết bị sản xuất từ không quá 20 năm vẫn phù hợp với nhu cầu và trình độ công nghệ hiện nay của Việt Nam.

Đối với trường hợp nhập khẩu phục vụ đào tạo, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số, Thông tư áp dụng cơ chế linh hoạt hơn, bao gồm dây chuyền công nghệ được miễn áp dụng tiêu chí về hiệu suất và mức tiêu hao năng lượng, trong khi máy móc, thiết bị được miễn áp dụng tiêu chí về tuổi thiết bị (không giới hạn 20 năm).

“Chính sách này nhằm khuyến khích các trường đại học, viện nghiên cứu đầu tư mạnh hơn vào hạ tầng phục vụ đào tạo và R&D bán dẫn”, ông Tuấn nói. 

Nhằm cải cách thủ tục hành chính và tăng cường mô hình từ tiền kiểm sang hậu kiểm, điểm mới đáng chú ý của Thông tư 30/2025 là không đặt ra thủ tục hành chính mới. Doanh nghiệp căn cứ các tiêu chí quy định để tự đánh giá, tự khai và tự chịu trách nhiệm, cơ quan hải quan làm căn cứ xem xét thông quan.

Quy trình nhập khẩu gồm 4 bước.

Bước 1: Tự đánh giá theo các tiêu chí tại Điều 4 và Điều 5 của Thông tư;

Bước 2: Gửi văn bản cam kết tới cơ quan hải quan về mục đích sử dụng;

Bước 3: Cung cấp tài liệu chứng minh tiêu chuẩn kỹ thuật, tuổi thiết bị;

Bước 4: Hậu kiểm và chịu trách nhiệm sau thông quan.

Trong trường hợp phát sinh cách hiểu khác nhau hoặc vướng mắc khi áp dụng, Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin– cơ quan đầu mối – sẽ phối hợp hướng dẫn doanh nghiệp và cơ quan hải quan để thống nhất thực hiện.

Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp nhập khẩu sai mục đích, khai báo sai thông tin (ví dụ nhập khẩu phục vụ nghiên cứu nhưng lại đưa vào sản xuất), sẽ buộc tái xuất toàn bộ lô hàng ra khỏi lãnh thổ Việt Nam; áp dụng các chế tài xử phạt bổ sung nhằm bảo đảm tính răn đe và kỷ cương pháp luật. Các quy định này đã đưa vào dự thảo nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Ông Tuấn khuyến nghị doanh nghiệp nên chuẩn bị một danh mục kiểm tra trước khi nhập khẩu, như thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng có thuộc danh mục công nghệ lạc hậu của nước xuất khẩu hay không? Công nghệ có bị cấm hoặc hạn chế chuyển giao tại Việt Nam hay không? Tuổi thiết bị có đạt quy định hay không?. Bên cạnh đó,  các tổ chức nên đánh giá hiệu suất dây chuyền (có thể thuê bên thứ ba) và chuẩn bị văn bản cam kết về mục đích sử dụng đối với dây chuyền công nghệ, thiết bị, máy móc, công cụ đã qua sử dụng sau nhập khẩu. 

Đại diện Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin nhấn mạnh trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc hoặc phát sinh vấn đề mới, doanh nghiệp cần phản ánh kịp thời tới Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, Bộ Khoa học và Công nghệ để được hướng dẫn.