Tháo gỡ nút thắt kiểm tra an toàn thực phẩm, khơi thông dòng chảy hàng hóa biên giới

Những ngày cuối tháng 1/2026, hoạt động xuất nhập khẩu tại nhiều cửa khẩu biên giới trên cả nước ghi nhận tình trạng ùn ứ hàng hóa là thực phẩm và nông sản tươi sống. Tình trạng này gây ra nhiều lo ngại cho cộng đồng doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh các mặt hàng nông sản có đặc thù thời gian bảo quản ngắn và dễ hư hỏng.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự chậm trễ này được xác định là do những khó khăn trong việc triển khai các quy định mới về kiểm tra an toàn thực phẩm theo Nghị định 46/2026/NĐ-CP, vừa có hiệu lực ngày 26/01/2026.

Theo đó, một số mặt hàng thực phẩm nhập khẩu buộc phải chuyển sang hình thức kiểm tra thông thường, đòi hỏi việc lấy mẫu xét nghiệm và giám định tại các trung tâm được chỉ định. Quy trình này thường kéo dài từ 3 đến 5 ngày, tạo nên "điểm nghẽn" thời gian đáng kể cho quy trình thông quan.

Trước tình hình cấp bách, thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long tại Văn bản số 1012/VPCP-KGVX ngày 31/01/2026, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã ban hành Công văn số 135/XNK-TMQT gửi Sở Công Thương các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Mục tiêu cốt lõi là tháo gỡ các vướng mắc trong thủ tục kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm để bảo đảm hàng hóa không bị gián đoạn.

Đối với các địa phương có cửa khẩu biên giới, Cục Xuất nhập khẩu yêu cầu Sở Công Thương các tỉnh biên giới cần chủ động và linh hoạt trong công tác quản lý. Tích cực trao đổi, đàm phán với chính quyền và cơ quan quản lý của các nước có chung đường biên giới để tìm tiếng nói chung, kịp thời xử lý các vướng mắc về thủ tục an toàn thực phẩm.

Đồng thời, nâng cao năng lực thông quan. Cục Xuất nhập khẩu đề xuất tăng thời gian làm việc tại các cửa khẩu để giải phóng hàng hóa nhanh chóng, đặc biệt ưu tiên nông sản xuất khẩu trong các dịp lễ, Tết nhằm tránh phát sinh ùn tắc mới.

Thường xuyên cập nhật diễn biến giao nhận và phản ánh kịp thời về Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan để có phương án xử lý phát sinh ngay lập tức.

Với Sở Công Thương các tỉnh, thành phố nội địa, vai trò của các Sở Công Thương nội địa là điều tiết luồng hàng từ nguồn. Cần nắm bắt thông tin thực tế từ biên giới để khuyến cáo doanh nghiệp chủ động điều chỉnh tốc độ đưa hàng lên cửa khẩu và nhập khẩu về Việt Nam sao cho phù hợp với năng lực thông quan thực tế.

Bên cạnh đó, hỗ trợ doanh nghiệp thực thi quy định thông qua tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng các thủ tục kiểm tra an toàn thực phẩm theo hướng dẫn của cơ quan chức năng. Giúp doanh nghiệp cập nhật diễn biến tại cửa khẩu để xây dựng kế hoạch xuất nhập khẩu bài bản, hạn chế tối đa các rủi ro và tác động bất lợi.