Thị trường hàng không phục hồi mạnh, nâng nhịp tăng trưởng cho du lịch Việt Nam

Ngày 15/5, Báo Báo Tiền Phong tổ chức tọa đàm “Giải pháp nào kích cầu hàng không - du lịch trong tình hình mới?”.

Phát biểu tại tọa đàm, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng cho biết khoảng 80% khách du lịch quốc tế đến Việt Nam sử dụng đường hàng không, trong khi khách du lịch cũng chiếm tới khoảng 70% tổng lượng vận chuyển của các hãng bay. Điều này cho thấy mối quan hệ gắn bó và tương hỗ ngày càng chặt chẽ giữa hàng không và du lịch trong cấu trúc tăng trưởng kinh tế.

HÀNG KHÔNG MỞ ĐƯỜNG PHÁT TRIỂN CHO DU LỊCH

Theo lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam, hàng không đóng vai trò mở đường, kết nối dòng khách, mở rộng không gian phát triển, còn du lịch tạo nguồn cầu và động lực tăng trưởng cho vận tải hàng không. Ở chiều ngược lại, sự phát triển của du lịch cũng tạo dư địa để mở thêm đường bay, nâng cao tần suất khai thác và thúc đẩy đầu tư hạ tầng, dịch vụ hàng không.

Năm 2025, thị trường vận tải hàng không Việt Nam đạt hơn 83,6 triệu lượt hành khách, tăng 10,8% so với năm 2024. Trong đó, khách nội địa đạt 36,7 triệu lượt, còn khách quốc tế đạt 46,9 triệu lượt, tăng lần lượt 7,8% và 13,3%.

Cùng năm, Việt Nam đón khoảng 21–21,5 triệu lượt khách quốc tế, mức cao nhất từ trước đến nay. Đáng chú ý, khách quốc tế đến bằng đường hàng không đạt hơn 17,8 triệu lượt, chiếm khoảng 84,3% tổng lượng khách quốc tế đến Việt Nam.

Đà tăng trưởng tiếp tục duy trì trong quý I/2026 khi thị trường vận tải hàng không đạt hơn 24,1 triệu lượt khách, tăng 16,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khách nội địa đạt hơn 10,2 triệu lượt, còn khách quốc tế đạt gần 14 triệu lượt, tăng 19,4%.

Theo ông Uông Việt Dũng, thời gian qua, thị trường hàng không và du lịch Việt Nam đã có bước tăng trưởng mang tính đột phá. Mạng đường bay nội địa và quốc tế tiếp tục được mở rộng mạnh mẽ, góp phần đưa Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn hơn trong khu vực. Nhiều địa phương như Phú Quốc, Đà Nẵng, Nha Trang, Đà Lạt hay Hạ Long ghi nhận sự phát triển rõ nét nhờ lợi thế kết nối hàng không ngày càng thuận lợi.

Song song với đó, năng lực hạ tầng hàng không từng bước được cải thiện với việc đưa vào khai thác nhà ga T3 Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, nhà ga T2 Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài cùng nhiều đường cất hạ cánh mới. Đồng thời, các dự án chiến lược như Cảng Hàng không quốc tế Long Thành, sân bay Gia Bình hay mở rộng sân bay Phú Quốc đang được đẩy nhanh tiến độ.

“Các hãng hàng không và doanh nghiệp du lịch đã chủ động hơn trong liên kết kích cầu, xây dựng các gói sản phẩm tích hợp vé máy bay, nghỉ dưỡng và dịch vụ trải nghiệm, qua đó góp phần phục hồi nhanh thị trường sau đại dịch”, ông Uông Việt Dũng nhấn mạnh.

ÁP LỰC CHI PHÍ PHỦ BÓNG ĐÀ TĂNG TRƯỞNG

Dù duy trì tốc độ tăng trưởng cao, ngành hàng không Việt Nam vẫn đang đối mặt nhiều áp lực lớn, đặc biệt là vấn đề hạ tầng và chi phí vận hành.

Theo lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam, nhiều cảng hàng không trọng điểm như Hà Nội, TP.HCM, Cam Ranh, Đà Nẵng hay Phú Quốc hiện đều đang khai thác vượt công suất thiết kế. Tình trạng quá tải không chỉ ảnh hưởng tới năng lực điều hành khai thác mà còn tác động trực tiếp đến chất lượng dịch vụ và trải nghiệm hành khách.

Bên cạnh đó, liên kết giữa hàng không và du lịch dù đã được cải thiện nhưng vẫn thiếu tính dài hạn và đồng bộ. Việc phối hợp giữa hãng bay, doanh nghiệp lữ hành và địa phương tại nhiều nơi vẫn mang tính thời vụ, chưa hình thành được nhiều sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh quốc tế cao gắn với mạng bay ổn định.

Đáng chú ý, áp lực lớn nhất hiện nay đến từ chi phí khai thác. Giá nhiên liệu bay, tỷ giá, tình trạng khan hiếm tàu bay và vật tư kỹ thuật cùng những biến động địa chính trị toàn cầu đang tác động trực tiếp đến hoạt động của các hãng hàng không.

Sau giai đoạn tăng trưởng tích cực trong quý 1/2026, đến tháng 4/2026, xung đột tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu bay có thời điểm tăng hơn 100%, buộc các hãng hàng không Việt Nam phải giảm số lượng chuyến khai thác xuống còn hơn 20.700 chuyến trong tháng, giảm gần 5.000 chuyến so với tháng trước đó.

Ông Đinh Văn Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines, Chủ tịch Hội đồng quản trị Pacific Airlines, cho biết biến động giá nhiên liệu đang tạo sức ép rất lớn lên các hãng hàng không toàn cầu. Để ứng phó, doanh nghiệp buộc phải tái áp dụng nhiều giải pháp “thắt lưng buộc bụng” từng triển khai trong giai đoạn Covid-19 như cắt giảm đầu tư, tinh gọn chi phí vận hành và giảm mạnh quỹ lương lãnh đạo.

Song song với đó, Vietnam Airlines cũng triển khai nhiều giải pháp kỹ thuật nhằm tối ưu chi phí như xin phép bay tắt các đường bay để rút ngắn thời gian khai thác, tối ưu quy trình hạ cánh, linh hoạt nạp nhiên liệu tại các thị trường có giá thấp hơn và đẩy mạnh ứng dụng AI để tính toán đường bay hiệu quả hơn.

Trong khi đó, ông Dương Hoàng Phúc, Giám đốc Ban Thương mại Vietravel Airlines, nhận định áp lực của ngành hàng không hiện nay mang tính toàn cầu, không chỉ đến từ nhiên liệu mà còn từ chi phí thuê, mua tàu bay, bảo dưỡng kỹ thuật và hệ thống vận hành.

Theo ông Phúc, yêu cầu của khách hàng ngày càng cao trong khi giá vé phải duy trì ở mức hợp lý đã tạo nên “bài toán kép” đối với doanh nghiệp. Vì vậy, cạnh tranh hiện nay không còn nằm ở việc giảm giá bằng mọi cách mà chuyển sang năng lực tối ưu vận hành, kiểm soát chi phí và tạo ra sản phẩm khác biệt.

Ở góc độ du lịch, ông Nguyễn Quý Phương, Trưởng phòng Quan hệ quốc tế và Xúc tiến du lịch, Cục du lịch Quốc gia Việt Nam, cho rằng Việt Nam đang cạnh tranh trực tiếp với nhiều quốc gia trong khu vực, do đó việc nâng cao chất lượng trải nghiệm quan trọng hơn cuộc đua giá rẻ.

Vị đại diện ngành du lịch cho rằng, cần tăng cường liên kết giữa hàng không, lữ hành và địa phương để xây dựng những sản phẩm thực chất, giàu trải nghiệm hơn cho du khách. Đồng thời, việc điều phối dòng khách giữa các điểm đến cũng cần được thực hiện hiệu quả hơn nhằm tránh quá tải tại một số địa phương trong khi nhiều nơi giàu tiềm năng vẫn chưa được khai thác tương xứng.

Ông Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội, cho biết thành phố hiện chiếm khoảng 38% lượng khách quốc tế đến Việt Nam. Thành phố đang chuyển hướng mạnh sang nâng cao chất lượng trải nghiệm thay vì chỉ tập trung tăng trưởng số lượng khách.

Theo đại diện Sở Du lịch Hà Nội, xu hướng du lịch hiện nay là trải nghiệm chiều sâu, cá nhân hóa và bền vững. Hà Nội đang phát triển mạnh các sản phẩm gắn với di sản Thăng Long, làng nghề, du lịch cộng đồng, du lịch đường sông và trải nghiệm văn hóa bản địa. Thành phố cũng nghiên cứu thêm các tuyến du lịch đường sắt và đường sông dọc sông Hồng nhằm mở rộng không gian trải nghiệm cho du khách.