Thổ Nhĩ Kỳ bơm 30 tỷ USD dự trữ ngoại hối để hỗ trợ đồng lira

Trong 3 tuần qua, làn sóng rút vốn ngoại mạnh đã buộc CBRT chi khoảng 30 tỷ USD để giữ ổn định đồng lira. Quy mô can thiệp này gần tương đương mức hỗ trợ mà cơ quan này từng tung ra trong đợt thị trường rơi vào trạng thái hoảng loạn sau vụ bắt giữ Thị trưởng Istanbul Ekrem Imamoglu vào năm ngoái.

“Với tốc độ suy giảm dự trữ như hiện nay, ngân hàng trung ương sẽ khó duy trì chính sách can thiệp trên thị trường ngoại hối lâu hơn nữa, trừ khi phải bán bớt một phần dự trữ vàng”, ông Kieran Curtis, quản lý quỹ thị trường mới nổi tại công ty quản lý tài sản Aberdeen, nhận định với tờ báo Financial Times.

Là thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), Thổ Nhĩ Kỳ có đường biên giới dài 550 km với Iran và đang nỗ lực đóng vai trò trung gian nhằm thúc đẩy chấm dứt chiến sự. Nền kinh tế nước này đặc biệt dễ bị tác động bởi cuộc xung đột do phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu.

Tuần trước, Bộ trưởng Tài chính Mehmet Simsek thừa nhận Thổ Nhĩ Kỳ không thể miễn nhiễm với tác động của chiến sự. Theo ông, mối lo lớn nhất hiện nay là thâm hụt tài khoản vãng lai - điểm yếu có thể gây thêm sức ép lên đồng lira.

Theo tính toán của công ty tư vấn Burumcekci Research and Consulting dựa trên dữ liệu chính thức, trong ba tuần tính đến ngày 19/3, CBRT đã bán ra 26 tỷ USD ngoại tệ, kéo dự trữ ròng, sau khi loại trừ các khoản hoán đổi, giảm xuống còn 43,4 tỷ USD. Một số nhà kinh tế độc lập khác ước tính dự trữ ròng của nước này đã giảm tới 34 tỷ USD kể từ khi xung đột Iran bùng phát.

Dù vậy, CBRT hiện đang nắm giữ lượng vàng dự trữ trị giá hơn 100 tỷ USD. Theo ngân hàng JPMorgan, khoảng 30 tỷ USD trong số này được gửi tại Ngân hàng Trung ương Anh (BOE). Lượng vàng đó có thể được sử dụng để can thiệp thị trường tiền tệ mà không gặp nhiều trở ngại ở khâu vận chuyển.

Theo nguồn tin của hãng tin Bloomberg, để củng cố dự trữ ngoại hối, CBRT đang cân nhắc sử dụng các giao dịch hoán đổi vàng. Đây là nghiệp vụ tạm thời đổi vàng lấy ngoại tệ, kèm theo cam kết sẽ thực hiện giao dịch ngược lại vào một thời điểm sau đó.

Trong 3 năm qua, Thổ Nhĩ Kỳ đã từng bước khôi phục uy tín về kinh tế dưới sự điều hành của Bộ trưởng Tài chính Mehmet Simsek - cựu lãnh đạo một ngân hàng đầu tư và Thống đốc CBRT Fatih Karahan - người từng là nhà kinh tế của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Chính sách lãi suất rất cao cùng định hướng giữ ổn định tỷ giá đã giúp lạm phát tại Thổ Nhĩ Kỳ giảm về khoảng 30% trong tháng 1/2026, từ mức đỉnh 85% vào cuối năm 2022. Các biện pháp này cũng góp phần tái tạo vùng đệm dự trữ ngoại hối, một phần nhờ dòng vốn nước ngoài quay trở lại khi Thổ Nhĩ Kỳ duy trì mặt bằng lãi suất cao.

Tuy nhiên, giá năng lượng tăng mạnh đang gây thêm sức ép lên nền kinh tế nước này và có nguy cơ làm suy yếu hiệu quả của chính sách tiền tệ thắt chặt - công cụ mà Ankara sử dụng để kiềm chế lạm phát, giữ ổn định đồng lira và duy trì niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài cũng như người gửi tiết kiệm trong nước.

Kể từ khi chiến sự Iran bùng phát hôm 28/2, giá dầu Brent đã tăng hơn 30 USD/thùng và dao động quanh 102 USD/thùng trong ngày thứ Ba (24/3). Lạm phát tại Thổ Nhĩ Kỳ trong tháng trước tăng lên 31,5%, thuộc nhóm cao nhất thế giới. Trong khi đó, thâm hụt tài khoản vãng lai tính theo năm đã lên gần 33 tỷ USD.

“Thổ Nhĩ Kỳ đến nay vẫn chống chịu khá tốt, với diễn biến tích cực hơn so với dự báo của nhiều người. Tuy nhiên, nếu chiến sự kéo dài và giá năng lượng tiếp tục neo ở mức cao, nhiều ý kiến cho rằng sớm muộn Thổ Nhĩ Kỳ cũng sẽ phải chấp nhận để đồng lira giảm giá và nâng lãi suất.

Trong kịch bản đó, tác động sẽ không chỉ dừng ở Thổ Nhĩ Kỳ mà còn lan ra kinh tế toàn cầu”, ông Timothy Ash, chiến lược gia cấp cao tại công ty quản lý tài sản RBC Bluebay Asset Management, phát biểu.

Cho đến nay, CBRT vẫn chưa nâng lãi suất điều hành, trái ngược với động thái hồi tháng 3 năm ngoái, khi cơ quan này buộc phải tăng lãi suất thêm 3,5 điểm phần trăm lên 46% nhằm ổn định thị trường sau vụ bắt giữ ông Imamoglu - đối thủ chính trị lớn nhất của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan. Trong đợt đó, CBRT cũng đã chi tới 50 tỷ USD để hỗ trợ đồng lira, khiến dự trữ ròng có thời điểm giảm xuống chỉ còn khoảng 10 tỷ USD.

Sau giai đoạn đó, Thổ Nhĩ Kỳ đã phần nào khôi phục được dự trữ ngoại hối. Tuy nhiên, trong khi nền kinh tế đang tiếp tục suy yếu, nước này phải đón làn sóng người di cư từ Iran, với quy mô tương đương gần 4 triệu người tị nạn từng tràn vào do nội chiến Syria. Những diễn biến này đặt ra bài toán khó cho Tổng thống Erdogan trước cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo - dự kiến diễn ra trước tháng 5/2028.