Thời tiết lạnh khiến gia tăng các ca đột quỵ khi tập thể thao

Bệnh viện Hữu Nghị cho biết, dịp chuyển mùa, cuối năm, thời tiết trở lên lạnh và có nhiều diễn biến bất thường khiến cho tỷ lệ bệnh nhân đột quỵ nhập viện tăng đột biến từ 50 – 100% so với các thời điểm khác trong năm. Ngay cả tại TP.HCM những ngày này, thời tiết se lạnh vào buổi sáng và tối, nhiệt độ giảm, khiến nhiều người đối diện với nguy cơ biến chứng tim mạch khi chơi thể thao ngoài trời.

Mới đây, một nam huấn luyện viên 60 tuổi đột ngột mệt, khó thở sau trận cầu lông, rồi ngưng tim ngay trên sân tập. Kíp cấp cứu 115 hồi sức tim phổi tích cực suốt 70 phút nhưng không thành công. Ngày 14/1, BSCKII. Nguyễn Thắng Nhật Tuệ, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Gia An 115, cho biết bệnh nhân có tiền căn tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, chơi thể thao đều đặn nhiều năm, không hút thuốc lá, không rượu bia.

Theo bác sĩ Tuệ, đột tử có thể xảy ra cả ở những người thường xuyên vận động. Việc tập luyện thể thao không thể thay thế cho khám sức khỏe định kỳ. Nguyên nhân đột tử khi chơi thể thao có thể liên quan đến bệnh tim mạch tiềm ẩn, tăng huyết áp không kiểm soát, rối loạn điện giải, mất nước hoặc tăng gánh cho tim khi vận động cường độ cao.

Nhiều trường hợp đột tử khi vận động mạnh xuất phát từ bệnh tim mạch mà người bệnh không biết hoặc không theo dõi sát. Người bị tăng huyết áp nếu không kiểm soát tốt, huyết áp có thể tăng vọt khi vận động mạnh, gây vỡ mạch máu não hoặc nhồi máu cơ tim.

Đầu tháng 1/2026, đại diện Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết một nam bệnh nhân đang chơi cầu lông cùng đồng nghiệp tại sân tập ở phường An Khánh thì bất ngờ đau ngực dữ dội, choáng váng và mất ý thức. Dù có thói quen tập luyện hai tiếng mỗi ngày và không hút thuốc, anh bất ngờ cảm thấy hồi hộp, khó thở chỉ sau 30 phút vận động. Bệnh nhân được đưa đến cơ sở y tế gần nhất trong tình trạng nguy kịch.

Các bác sĩ lập tức hồi sinh tim phổi, đồng thời kích hoạt quy trình "báo động đỏ" liên viện với Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Kíp trực tại đây vừa duy trì hồi sức, vừa thiết lập hệ thống tim phổi nhân tạo (V-A ECMO) để hỗ trợ tuần hoàn cho trái tim đã suy kiệt.

Nghi ngờ bệnh nhân bị viêm cơ tim cấp do virus, êkíp điều trị áp dụng phác đồ hồi sức chuyên sâu gồm chạy ECMO, hạ thân nhiệt chỉ huy, lọc máu liên tục và dùng corticosteroid liều cao. Sau 48 giờ, bệnh nhân tỉnh táo, hết rối loạn nhịp, chức năng tim hồi phục tốt và được cai máy ECMO.

ThS.BS Võ Văn Trắng, Khoa Hồi sức tim mạch, giải thích viêm cơ tim cấp do virus thường xuất hiện nhiều vào mùa lạnh hoặc mùa mưa. Bệnh khởi phát với các triệu chứng dễ nhầm lẫn như cảm cúm, rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, hơn 80% người bệnh sẽ có biểu hiện đau ngực, 20 - 50% khó thở kèm hồi hộp. Một số trường hợp diễn tiến tối cấp gây suy tim, tụt huyết áp và tử vong nhanh chóng nếu không can thiệp kịp thời.

Theo ThS.BS Nguyễn Thanh Thảo, Khoa Hồi sức tim mạch, trường hợp của nam bệnh nhân trên rất may mắn vì được cấp cứu đúng thời điểm "vàng". Bác sĩ khuyến cáo người bệnh sau khi xuất viện cần hạn chế gắng sức trong ít nhất ba tháng đầu để tránh nguy cơ rối loạn nhịp tái phát. Với những ca viêm cơ tim lan tỏa, bệnh nhân cần tầm soát thêm các yếu tố di truyền và tuân thủ lịch tái khám chặt chẽ.

Cũng mới đây, trường hợp vận động viên pickleball, quần vợt Lê Công Tiễn (31 tuổi) qua đời đột ngột, được cho là do đột quỵ, đã để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho gia đình, bạn bè và cộng đồng thể thao Việt Nam. Vài ngày trước, các bác sĩ Bệnh viện E cũng đã tiếp nhận 1 bệnh nhân người nước ngoài (50 tuổi), đang sống tại Việt Nam.

Trong khi chơi pickleball, ông này thấy đau ngực, khó thở nên bạn bè đã đưa đến viện E cấp cứu. Khi vừa vào viện, bệnh nhân bất ngờ đổ gục, ngừng tim. Sau hai lần sốc điện đánh sốc, tim người bệnh đã đập trở lại và dần lấy lại ý thức. Kết quả điện tâm đồ và chụp mạch cho thấy, người bệnh bị nhồi máu cơ tim cấp thành trước vách, tắc hoàn toàn động mạch liên thất trước đoạn II do có huyết khối.

Bác sĩ Nguyễn Xuân Đường, Khoa Nội tim mạch người lớn, Trung tâm tim mạch, Bệnh viện E, cho biết: "Các trận đấu pickleball có tốc độ cao, đổi hướng đột ngột có thể làm tim phải làm việc với cường độ lớn trong thời gian ngắn. Đây là yếu tố thúc đẩy cơn nhồi máu cơ tim trên nền người bệnh đã có sẵn yếu tố nguy cơ".

Theo bác sĩ Đường, ngừng tim đột ngột liên quan đến hoạt động thể thao có thể xuất hiện ở những bệnh nhân có bệnh lý tim mạch đã biết trước, hoặc có bệnh lý tim mạch nhưng chưa được phát hiện và điều trị. Tuy nhiên, có một số trường hợp không bị bệnh tim nhưng bị đột tử do rung thất và đột tử kích hoạt bởi vật tù tác động mạnh vào vùng ngực.

"Để ngăn ngừa ngừng tim đột ngột liên quan đến hoạt động thể thao cần phải có chiến lược rõ ràng, từ việc khám sức khỏe định kỳ sàng lọc các bệnh lý tim mạch, có các bài tập, kế hoạch luyện tập, mức độ tập luyện phù hợp với mỗi tình trạng bệnh, không nên tập luyện quá gắng sức. Cần có lối sống lành mạnh, tránh srtess, chế độ dinh dưỡng phù hợp", bác sĩ Đường nói.

Còn theo các bác sĩ thuộc Trung tâm Cấp cứu A9 (Bệnh viện Bạch Mai), trước khi đột quỵ xảy ra, nhiều người trẻ đã từng có triệu chứng nhưng bỏ qua và cho rằng “chắc do mệt” hoặc “stress công việc”. Các dấu hiệu cảnh báo thường gặp gồm: Hồi hộp, tim đập nhanh bất thường; Đau ngực, tức ngực; Ngất, choáng váng, xỉu; Co giật (dễ bị nhầm với động kinh hoặc tai biến).

Các bác sĩ cảnh báo, khi nam giới trẻ tuổi có các biểu hiện này cần được thăm khám tim mạch sớm, nhất là khi triệu chứng xuất hiện lúc nghỉ ngơi hoặc khi đang ngủ - thời điểm chiếm tỷ lệ cao trong các ca ngừng tuần hoàn.

Bác sĩ Nguyễn Xuân Đường, khoa Nội tim mạch người lớn, Trung tâm tim mạch, Bệnh viện E cũng nhấn mạnh thêm, khi thấy có dấu hiệu cơn đau tức ngực trái (có thể lan lên vai hoặc tay trái), kèm khó thở, vã mồ hôi mà không thuyên giảm khi nghỉ ngơi, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.