Hoàn thiện pháp lý, xác định rõ cơ chế đặc thù cho Thủ đô Hà Nội

Tiếp tục Phiên họp thứ 55, chiều 18/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Thuyết trình về nội dung cơ bản của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết dự thảo gồm 9 chương, 36 điều, giảm 18 điều so với luật hiện hành.

Với cách tiếp cận mới, dự thảo luật tập trung phân quyền cho Thành phố quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô; đồng thời tăng cường yêu cầu về kiểm soát quyền lực, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Thứ trưởng Phan Chí Hiếu cho biết dự thảo sửa đổi hầu hết các quy định tại Luật Thủ đô số 39/2024/QH15: các quy định chung, quy định về tổ chức chính quyền, chế độ công vụ; quy hoạch, xây dựng và trật tự, an toàn Thủ đô; phát triển văn hóa - xã hội; phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; nguồn lực phát triển Thủ đô; liên kết, phát triển vùng; giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình; điều khoản chuyển tiếp và hiệu lực thi hành.

Việc sửa đổi, hoàn thiện thực hiện theo hướng: khẳng định địa vị pháp lý đặc thù của Thủ đô; giá trị pháp lý đặc thù, được ưu tiên áp dụng tại Thủ đô.

Dự thảo cũng quy định về nguyên tắc áp dụng Luật Thủ đô, trong đó giao HĐND Thành phố có thẩm quyền quyết định việc áp dụng trong trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội ban hành sau ngày Luật Thủ đô có hiệu lực thi hành có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn.

Ngoài ra, dự thảo quy định về nguyên tắc phân quyền cho chính quyền Thủ đô; bổ sung quy định về thẩm quyền xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật  của chính quyền Thành phố Hà Nội; quy định về thí điểm cơ chế, chính sách nhằm xác lập khuôn khổ pháp lý cho việc thử nghiệm các mô hình, giải pháp quản lý và phát triển mới;

Bổ sung quy định về thu hồi đất để thực hiện các dự án cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng, Đảng ủy Chính phủ, Ban chấp hành Đảng bộ Thành phố Hà Nội…

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết Thường trực Ủy ban và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô năm 2024.

Về một số nội dung cụ thể của dự thảo luật, Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu làm rõ phạm vi lĩnh vực được phép ban hành quy định khác với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên, chỉ nên giới hạn trong những lĩnh vực gắn với yêu cầu quản trị đô thị đặc thù hoặc cần thử nghiệm chính sách mới; quy định rõ nguyên tắc, điều kiện và quy trình ban hành các văn bản này, bao gồm yêu cầu đánh giá tác động chính sách và tham vấn các cơ quan, tổ chức có liên quan;

Thiết kế cơ chế áp dụng có thời hạn hoặc theo hình thức thí điểm đối với các quy định khác với quy định chung, kèm theo trách nhiệm báo cáo, giám sát và tổng kết việc thực hiện để kịp thời điều chỉnh khi phát sinh bất cập; xác định rõ đây là cơ chế đặc thù, chỉ áp dụng riêng cho Thủ đô Hà Nội mà không áp dụng cho các địa phương khác.

Về các nội dung phân quyền cho Thủ đô trong các lĩnh vực, Thường trực Ủy ban và các cơ quan tham gia thẩm tra đề nghị rà soát toàn bộ các quy định về phân quyền theo nguyên tắc: việc phân quyền phải bảo đảm yêu cầu 06 rõ:“rõ người, rõ việc, rõ quy trình (trách nhiệm), rõ thời gian, rõ sản phẩm (kết quả) và rõ hiệu quả”.