Trên các thảm đỏ và sân khấu quốc tế, từ chuyến lưu diễn Renaissance của ca sĩ Beyoncé đến bộ cánh của Isha Ambani - Giám đốc điều hành Reliance Retail - tại Met Gala năm nay, những thiết kế điêu khắc bó sát cơ thể mang dấu ấn đặc trưng của một thế hệ nhà thiết kế đương đại đều có chung một thành phần ít được nhắc tên: polyester.
Loại sợi tổng hợp này - về bản chất là một dạng nhựa chiết xuất từ dầu mỏ - đang chịu sức ép từ nhiều phía. Cuộc xung đột Mỹ-Israel tại Iran và tình trạng bất ổn leo thang quanh eo biển Hormuz - tuyến hàng hải mà khoảng một phần năm lượng dầu thô toàn cầu phải đi qua - đã đẩy giá dầu tăng vọt, tạo ra cú sốc dây chuyền xuyên suốt chuỗi cung ứng ngành thời trang.
Phân tích mới nhất của Morgan Stanley cảnh báo đây có thể trở thành cú sốc nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử thị trường, với dự báo giá dầu Brent duy trì trên 100 USD/thùng trong phần lớn năm 2026 nếu tình trạng gián đoạn tại Hormuz kéo dài.
Tác động từ giá sợi polyester leo thang đã hiện hữu trên phần lớn thị trường châu Á. Các thương hiệu thời trang giá rẻ đang chịu áp lực chi phí trực tiếp, trong khi H&M, Next và Marks & Spencer đều đã phát đi tín hiệu có thể chuyển gánh nặng chi phí sang người tiêu dùng trong thời gian tới.
Polyester thường bị gắn nhãn là chất liệu của thời trang nhanh. Nhưng thực tế, các nhà mốt cao cấp đã phụ thuộc vào nó trong nhiều thập kỷ - không phải vì chi phí thấp, mà vì những gì nó cho phép họ tạo ra: những hình khối điêu khắc, những kết cấu vải đặc thù mà chất liệu tự nhiên khó có thể tái hiện với độ chính xác tương đương.
Thương hiệu Pháp Comme des Garçons xử lý polyester bằng nhiệt. Issey Miyake xếp nếp nó thành những nếp gấp vĩnh viễn giữ nguyên hình dạng. Các thương hiệu xa xỉ khác cũng khai thác đặc tính co giãn kỹ thuật hay khả năng kháng nhăn của polyester. Nói cách khác, đây là một chất liệu khá đặc biệt bởi khả năng ứng biến phi thường.
"Nhựa là vật liệu cực kỳ linh hoạt và hữu dụng," bà Beth Gardiner, nhà báo môi trường và tác giả cuốn Plastic Inc., nhận xét. "Kết hợp với chi phí thấp, sợi tổng hợp gần như là mặt đối lập hoàn toàn của vật liệu tự nhiên - bạn có thể đặt hàng chính xác những gì mình muốn".
Đó là lý do polyester cắm rễ sâu vào ngành thời trang hiện đại từ sau Thế chiến II, mở ra toàn bộ những danh mục trang phục mới - từ vải kỹ thuật đến couture điêu khắc và ready-to-wear định hình dáng người.
Khác với các thương hiệu đại chúng đang chạy đua quản lý biên lợi nhuận siêu mỏng, các nhà mốt xa xỉ định hướng thiết kế dường như tương đối được cách ly khỏi cú sốc giá tức thời: sản phẩm được sản xuất với số lượng nhỏ, định giá dựa trên tay nghề và tính độc quyền thay vì chi phí nguyên liệu, với tệp khách hàng toàn cầu giàu có ít nhạy cảm với biến động giá.
Tuy vậy, cú sốc dầu mỏ đang lan qua chuỗi cung ứng sợi polyester đã phơi bày một thực tế mà thời trang cao cấp không thể tiếp tục né tránh: phụ thuộc vào sợi polyester đồng nghĩa với phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Bà Sally Qiu, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, chỉ rõ: sản xuất polyester không chỉ phụ thuộc vào dầu mỏ như nguyên liệu đầu vào mà còn tiêu tốn năng lượng rất lớn trong quá trình chế biến.
"Dù việc sản xuất không dừng lại, chi phí sẽ đắt đỏ hơn đáng kể," bà nhấn mạnh, đồng thời cảnh báo rằng nhiều doanh nghiệp thời trang vẫn đang đánh giá thấp mức độ hiện diện của nhiên liệu hóa thạch trong chuỗi cung ứng dệt may của chính họ.
Lo ngại về hóa chất và vi nhựa ngày càng thúc đẩy người tiêu dùng xa lánh chất liệu polyester tổng hợp. Nhưng ngay cả khi các thương hiệu muốn từ bỏ polyester hoàn toàn, phần lớn sẽ không tìm được giải pháp thay thế tương đương.
Điểm mấu chốt nằm ở đặc tính vật lý độc nhất của polyester: giống như nhựa, nó có thể được định hình bằng nhiệt - cho phép giữ nguyên các hình khối điêu khắc sau khi tạo dáng.
Các loại polyester sinh học và vật liệu thế hệ mới đã cải thiện đáng kể về mặt kỹ thuật, nhưng phần lớn vẫn còn đắt đỏ, khó nhân rộng quy mô hoặc chưa thể tái tạo hoàn toàn hiệu suất của polyester ở cấp độ thiết kế kỹ thuật cao.
Sức căng đó đặc biệt rõ nét trong couture và thời trang xa xỉ, nơi polyester thường ẩn mình trong các chi tiết thêu đính và kết cấu vải đặc biệt - đóng vai trò cốt lõi trong những kỹ thuật tạo hình signature mà bề ngoài sản phẩm không tiết lộ.
Hướng đi đơn giản là chuyển sang chất liệu tự nhiên cũng không phải lối thoát. Nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng sợi tự nhiên không tự động đồng nghĩa với tác động môi trường thấp: cashmere, len và bông nguyên sinh đều có thể để lại dấu chân sinh thái đáng kể tùy thuộc vào cách sản xuất, xử lý và vận chuyển.
"Những vật liệu này là một phần của nền kinh tế nhiên liệu hóa thạch," bà Beth Gardiner khẳng định. "Điều này đang phơi bày theo cách sinh động nhất có thể rằng rất nhiều thứ bao quanh chúng ta - kể cả quần áo chúng ta mặc - đều là sản phẩm của nhiên liệu hóa thạch".
Với thời trang cao cấp, đây không chỉ là vấn đề chi phí hay tính bền vững - mà là câu hỏi về bản sắc sáng tạo trong một thế giới đang buộc phải tái cấu trúc quan hệ với dầu mỏ.




Nước hoa gốc nước, trong đó nước thay thế cồn làm dung môi chính, không phải điều mới mẻ. Tuy nhiên, những tiến bộ công nghệ gần đây đã đưa dòng sản phẩm này trở lại tâm điểm chú ý...
Chiến dịch quảng cáo mùa lễ hội “Christian Dior’s Night in Colour” của Dior được nhà mốt khẳng định hoàn toàn được vẽ bằng tay. Tuy nhiên, cư dân mạng đang tranh cãi và đặt câu hỏi liệu AI có được dùng trong quá trình thực hiện hay không...
Khi thời tiết giao mùa khiến da dễ khô, bong tróc và kích ứng, mặt nạ collagen đang trở thành sản phẩm chăm sóc da được ưa chuộng để bổ sung độ ẩm, nuôi dưỡng làn da căng mịn...
Kim cương nhân tạo được tiếp thị như một lựa chọn thân thiện với môi trường, nhưng ẩn sau vẻ ngoài công nghệ cao là một thực tế ít được nói đến: phần lớn kim cương “nuôi trong phòng thí nghiệm” vẫn đang được sản xuất bằng điện từ than và cái mác “xanh” ấy không nằm trong phòng lab, mà nằm ở nhà máy điện...
Giới nhà giàu Trung Quốc đang chuyển sang mua vàng và đá quý tại Hồng Kông để bảo toàn tài sản, giúp các ông lớn xa xỉ giảm bớt thiệt hại tại thị trường Trung Quốc khi Bắc Kinh siết chặt kiểm soát tài sản ở nước ngoài...
Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 10 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều con số kỷ lục. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD, vốn FDI đăng ký đạt mức cao nhất kể từ năm 2009 đến nay (54,85 tỷ USD), vốn FDI thực hiện cũng đạt mức cao nhất trong 5 năm qua (24,08 tỷ USD). Cùng với sự phục hồi mạnh mẽ của sản xuất công nghiệp, bán lẻ và du lịch, nền kinh tế Việt Nam đang chứng tỏ đà tăng trưởng vững chắc…
Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.