Thu ngân sách từ dầu mỏ của Nga giảm xuống mức thấp nhất 5 năm

Theo tính toán của hãng tin Bloomberg dựa trên dữ liệu Bộ Tài chính Nga công bố ngày thứ Tư (4/2), nguồn thu từ dầu mỏ của Chính phủ Nga trong tháng 1/2026 giảm xuống mức thấp nhất trong hơn 5 năm.

Giá dầu thế giới đi xuống, dầu Nga phải bán với mức chiết khấu sâu hơn, trong khi đồng rúp mạnh lên là các yếu tố khiến nguồn thu ngân sách từ dầu của nước này giảm mạnh.

Trong tháng 1, thu thuế từ dầu mỏ của Chính phủ Nga giảm 50% so với cùng kỳ năm trước, còn 281,7 tỷ rúp, tương đương 3,7 tỷ USD. Tổng thu ngân sách từ dầu và khí đốt, chủ yếu là thuế khai thác và thuế quan xuất khẩu, cũng giảm 50%, xuống 393,3 tỷ rúp.

Nguồn thu từ dầu và khí đốt thường đóng góp khoảng 25% vào ngân sách Chính phủ Nga. Vì vậy, sự sụt giảm này có thể làm áp lực tài khóa gia tăng, trong bối cảnh cuộc chiến ở Ukraine bước sang năm thứ 5 và chưa có dấu hiệu sớm kết thúc.

Trong tháng 1 vừa qua. giá hợp đồng tương lai dầu Brent giảm hơn 15% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, các biện trừng phạt của Mỹ khiến Nga chịu tác động nặng hơn so với mặt bằng chung của thị trường, làm thu ngân sách từ dầu mỏ trong tháng 1 của nước này giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 6/2020.

Theo dữ liệu của công ty Argus Media, tại điểm xuất khẩu, dầu Urals - dòng dầu chủ lực của Nga - được bán thấp hơn khoảng 26 USD/thùng so với Dated Brent, mức giá chuẩn tham chiếu cho các giao dịch dầu vật chất. Một năm trước, mức chênh này chỉ là hơn 12 USD/thùng, cho thấy dầu Nga hiện phải chịu mức chiết khấu lớn hơn nhiều so với trước.

Mức chiết khấu tăng lên sau khi Mỹ công bố các biện pháp trừng phạt nhằm vào hai tập đoàn dầu khí Rosneft PJSC và Lukoil PJSC - hai nhà sản xuất lớn nhất của Nga - vào tháng 10 năm ngoái. Trong tuần này, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington sẽ giảm thuế quan với hàng hóa từ Ấn Độ - một khách hàng lớn của dầu thô Nga - để đổi lấy việc nước này ngừng mua dầu từ Nga. Hiện chưa rõ Ấn Độ sẽ giảm nhập khẩu dầu Nga ở mức độ nào trên thực tế.

Theo Bộ Tài chính Nga, thu ngân sách từ dầu mỏ được tính theo giá bình quân dầu Urals là 39,18 USD/thùng trong tháng 12/2025, giảm 38% so với cùng kỳ năm 2024. Mức này thấp hơn nhiều so với giả định khi lập ngân sách năm nay, theo đó Chính phủ Nga kỳ vọng giá dầu thô bình quân đạt 59 USD/thùng trong năm 2026.

Theo ước tính của ông Sergey Vakulenko, cựu lãnh đạo doanh nghiệp dầu khí Nga và hiện là nhà nghiên cứu cấp cao tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế (CEIP), ngân sách Chính phủ Nga phụ thuộc khá lớn vào giá dầu. Cụ thể, với mức tham chiếu là 13,6 USD/thùng, mỗi khi giá dầu cao hơn mức này 1 USD, ngân sách thu về khoảng 0,57 USD.

Dựa trên cơ chế này, ông Vakulenko ước tính trong tháng 1, Chính phủ Nga thu khoảng 14,5 USD/thùng dưới dạng thuế, còn các doanh nghiệp được hưởng khoảng 24,7 USD/thùng. Trong phần doanh nghiệp được hưởng, khoảng 14-18 USD/thùng dùng để chi trả chi phí vận hành và vận chuyển dầu tới điểm xuất khẩu.

Đồng rúp mạnh lên đang tạo thêm sức ép. Ông Vakulenko cho rằng tỷ giá là vấn đề nan giải nhất với cả doanh nghiệp lẫn Chính phủ Nga, bởi doanh thu phần lớn tính theo USD trong khi chi phí chủ yếu tính bằng rúp và chịu tác động của lạm phát trong nước. Trong tháng 12/2025, đồng rúp bình quân ở mức 78,4368 rúp đổi 1 USD, tăng gần 25% so với cùng kỳ năm trước.

Dù vậy, giá dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ toàn cầu giảm lại giúp Chính phủ Nga giảm một khoản chi lớn khác. Đó là trợ cấp cho các nhà máy lọc dầu nhằm khuyến khích bán nhiên liệu ra thị trường nội địa. Trong tháng 1/2026, khoản trợ cấp này là 16,9 tỷ rúp - giảm gần 90% so với cùng kỳ năm trước và là mức thấp nhất kể từ tháng 10/2023, khi không có khoản trợ cấp nào.