Thử nghiệm thanh toán tiền điện tử tại Bhutan đang đối mặt với nhiều thách thức

Gần một năm sau khi triển khai hệ thống thanh toán tiền điện tử trên phạm vi toàn quốc dành cho khách du lịch, Bhutan đang phải đối mặt với thực tế trái ngược kỳ vọng, đó là rất ít người sử dụng. 

Các tiểu thương địa phương cho biết hầu như không có giao dịch nào được thực hiện bằng tiền điện tử, theo ghi nhận từ Rest of World.

Tháng 5 năm ngoái, Bhutan trở thành quốc gia đầu tiên triển khai mạng lưới thanh toán tiền điện tử toàn quốc để du khách thanh toán phí thị thực, vé máy bay, khách sạn, nhà hàng và nhiều dịch vụ khác bằng hơn 100 loại tiền điện tử thông qua nền tảng của Binance. 

Chỉ trong tháng đầu tiên, hơn 1.000 điểm bán hàng đã đăng ký chấp nhận phương thức thanh toán này.

Thế nhưng, gần một năm trôi qua, mã QR nhận thanh toán bằng tiền điện tử được dán trước cửa các cửa hàng đã phủ bụi. Không ít tiểu thương cho biết họ chưa từng chứng kiến khách hàng quét mã QR này. 

Theo các chuyên gia và người dân địa phương, động lực thúc đẩy chính sách này của Bhutan phần nào xuất phát từ lượng dự trữ bitcoin đáng kể mà Bhutan đang nắm giữ thông qua hoạt động khai thác. 

Tuy nhiên, việc triển khai dường như chưa tính hết các rào cản như tình trạng thiếu điện cục bộ, hạ tầng công nghệ chưa đồng đều và mức độ tiếp cận tài chính – công nghệ còn hạn chế của một bộ phận dân cư.

Do đó, kỳ vọng về bước chuyển đổi nhanh chóng sang thanh toán bằng tài sản mã hoá của quốc gia này trở nên thiếu thực tế.

Năm 2019, Chính phủ Bhutan bắt đầu khai thác Bitcoin. Với hệ thống sông ngòi dày đặc và địa hình đồi núi, quốc gia này có nguồn thủy điện dồi dào, trong khi nhu cầu tiêu thụ trong nước lại thấp do dân số chưa tới một triệu người. Lượng điện dư thừa vì thế được tận dụng để phục vụ hoạt động đào tiền điện tử.

Đến tháng 10/2024, giá trị dự trữ Bitcoin của Bhutan đã đạt khoảng 1,4 tỷ USD, đưa nước này trở thành quốc gia sở hữu kho dự trữ bitcoin “xanh” do nhà nước hậu thuẫn lớn nhất thế giới. Một số nước khác như Hoa Kỳ hay Trung Quốc có lượng bitcoin do Chính phủ nắm giữ dù lớn hơn, nhưng chủ yếu thông qua mua vào hoặc tịch thu tài sản. 

Dù vậy, hạ tầng của Bhutan chưa thực sự sẵn sàng cho việc phổ cập thanh toán bằng tiền điện tử trong đời sống thường nhật. Theo nhận định của giáo sư Jay Zagorsky,  Giáo sư tại Trường Kinh doanh Questrom thuộc Đại học Boston, khoảng một phần ba dân số Bhutan không biết chữ, trong khi khả năng đọc, hiểu và thao tác trên thiết bị số là điều kiện gần như bắt buộc để sử dụng các hình thức thanh toán kỹ thuật số.

Bên cạnh đó, tình trạng điện thiếu ổn định cũng là rào cản đáng chú ý. Trung bình mỗi năm, mỗi người dân Bhutan phải đối mặt với khoảng 19 lần mất điện. Dữ liệu từ Ngân hàng Thế giới cho biết khoảng 20% doanh nghiệp tại Bhutan phải sở hữu hoặc dùng chung máy phát điện để duy trì hoạt động.

Tại Thimphu, thủ đô cũng là thành phố lớn nhất của vương quốc Bhutan, ở một trong những quán cà phê lâu đời nhất thành phố, Ambient Cafe, chủ quán cho biết cơ sở của bà không theo dõi riêng lượng giao dịch qua Binance mỗi ngày. Theo bà, thỉnh thoảng có một vài khách, sử dụng hình thức thanh toán này, nhưng tần suất không đáng kể.