Không còn là chủ đề bị né tránh, sức khỏe sinh sản đang dần được nhìn nhận như một phần quan trọng của kỹ năng sống. Đây cũng không chỉ là câu chuyện y tế, mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách thế hệ trẻ lập kế hoạch cho cuộc sống giữa bối cảnh kinh tế nhiều biến động…

Kết hôn muộn hơn, sinh con muộn hơn và dành nhiều thời gian hơn cho học tập, sự nghiệp… Xu hướng này đã khiến không ít người trẻ bắt đầu quan tâm tới sức khỏe sinh sản từ sớm. Từ các ứng dụng theo dõi chu kỳ, xét nghiệm đánh giá sức khỏe sinh sản đến các dịch vụ hỗ trợ sinh sản hiện đại, một thị trường mới đang hình thành xung quanh nhu cầu chuẩn bị cho những lựa chọn tương lai.

GIỚI TRẺ SỚM QUAN TÂM ĐẾN SỨC KHỎE SINH SẢN

Theo dữ liệu của OECD và Eurostat, độ tuổi trung bình của phụ nữ khi sinh con đầu lòng tại các nước phát triển đã tăng liên tục trong hơn hai thập niên qua.

Nếu đầu những năm 2000, con số này tại nhiều quốc gia OECD dao động quanh mức 27 tuổi, thì hiện nay đã vượt 30 tuổi. Tại một số nền kinh tế có mức sinh thấp như Hàn Quốc, Nhật Bản, Italy hay Tây Ban Nha, độ tuổi sinh con đầu lòng phổ biến hiện dao động từ 31 đến 33 tuổi.

Khi độ tuổi kết hôn và sinh con ngày càng dịch chuyển về phía sau, khoảng thời gian giữa tuổi trưởng thành và thời điểm xây dựng gia đình cũng kéo dài hơn. Điều này khiến nhiều người trẻ bắt đầu quan tâm tới các yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản trong tương lai thay vì chỉ tìm hiểu khi chuẩn bị mang thai.

Song song với sự thay đổi trong hành vi cá nhân là sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghệ sinh sản (fertility technology). Nếu trước đây các dịch vụ hỗ trợ sinh sản chủ yếu gắn với điều trị hiếm muộn, thì hiện nay thị trường đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác như xét nghiệm đánh giá sức khỏe sinh sản, theo dõi nội tiết tố, tư vấn sinh sản cá nhân hóa hay lưu trữ dữ liệu sức khỏe dài hạn.

Tại Mỹ, Kindbody - một trong những công ty hỗ trợ sinh sản lớn nhất - đã ghi nhận số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ bảo tồn khả năng sinh sản tăng khoảng 50% trong giai đoạn từ tháng 4/2023 đến tháng 4/2024. Trong khi đó, Maven Clinic - nền tảng y tế số cho phụ nữ và gia đình, hiện phục vụ hàng chục triệu người dùng thông qua các chương trình chăm sóc sức khỏe gia đình và sinh sản tại nhiều quốc gia.

Ngoài ra, ngày càng nhiều tập đoàn lớn đưa hỗ trợ sinh sản vào gói phúc lợi nhân viên nhằm thu hút và giữ chân lao động chất lượng cao. Các công ty như Apple, Meta, Goldman Sachs,... đã triển khai các chương trình hỗ trợ điều trị hiếm muộn, IVF hoặc trữ trứng cho nhân viên.

Progyny - một trong những doanh nghiệp công nghệ sinh sản lớn nhất Mỹ, đã xây dựng mô hình kết nối người lao động với các dịch vụ từ xét nghiệm sinh sản, trữ trứng đến IVF. Công ty hiện phục vụ hàng triệu người lao động thông qua mạng lưới doanh nghiệp đối tác. Tờ The Guardian nhận định rằng chế độ phúc lợi hỗ trợ sinh sản chính là "vũ khí" tuyển dụng mang tính chiến lược mới trong phân khúc lao động chất lượng cao.

Đồng thời, sự phát triển của công nghệ số cũng khiến việc theo dõi sức khỏe sinh sản trở nên phổ biến hơn. Flo Health - ứng dụng theo dõi chu kỳ kinh nguyệt và sức khỏe sinh sản lớn nhất thế giới hiện có hơn 70 triệu người dùng hoạt động hàng tháng. Clue, một ứng dụng tương tự có trụ sở tại Đức, cũng ghi nhận hơn 12 triệu người dùng trên toàn cầu.

Các nền tảng này cho thấy sức khỏe sinh sản đang dần được tích hợp vào hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe cá nhân hàng ngày, tương tự như việc theo dõi giấc ngủ, dinh dưỡng hay hoạt động thể chất.

NHẬN THỨC VỀ SỨC KHỎE SINH SẢN ĐANG THAY ĐỔI TẠI VIỆT NAM

Nằm trong xu hướng chung của châu Á, thị trường hỗ trợ sinh sản tại Việt Nam cũng đang mở rộng đáng kể. Theo Research and Markets, quy mô thị trường thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) của Việt Nam được dự báo tăng trưởng bình quân 7,47% mỗi năm trong giai đoạn 2023 - 2028, tiến gần mốc 203 triệu USD vào năm 2028.

Hiện tại Việt Nam, nhiều cơ sở y tế lớn đã liên tục đầu tư công nghệ và mở rộng dịch vụ tư vấn chuyên sâu, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận của người dân với các giải pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản hiện đại.

Sự dịch chuyển này cho thấy mong muốn kiểm soát các biến số cá nhân trước những áp lực từ bối cảnh kinh tế xã hội, thay vì phụ thuộc vào hoàn cảnh. Khác với các thế hệ trước thường ưu tiên ổn định cuộc sống trước khi lập kế hoạch cho tương lai, một bộ phận giới trẻ hiện nay có xu hướng chuẩn bị các phương án dự phòng từ sớm, ngay cả khi chưa xác định rõ thời điểm cụ thể.

Tuy nhiên, sự mở rộng của thị trường này cũng đi kèm với nhiều tranh luận chuyên môn. Các chuyên gia y tế đưa ra cảnh báo rằng phương pháp trữ trứng hay các công nghệ hỗ trợ sinh sản khác không phải là giải pháp bảo đảm hoàn toàn cho khả năng làm cha mẹ trong tương lai. Việc thương mại hóa các dịch vụ này nếu thiếu sự minh bạch về mặt thông tin y khoa có nguy cơ tạo ra những kỳ vọng thiếu thực tế cho người tiêu dùng.

Dẫu vậy, xu hướng này cho thấy một thực tế khó phủ nhận: sinh sản đang dần chuyển từ một quyết định mang tính tự nhiên sang một lĩnh vực được quản trị, lập kế hoạch và đầu tư như nhiều khía cạnh khác của cuộc sống hiện đại. 

Tại tọa đàm “Gen Z và chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục hiện nay” tại Bệnh viện Đại học Y Dược (cơ sở Linh Đàm, Hà Nội) mới đây, ThS.BSNT Lưu Quang Long, Giảng viên Bộ môn Ngoại tiết niệu nam học và Y học giới tính, Trường ĐH Y Dược, ĐH Quốc gia Hà Nội, cho rằng môi trường số mở ra nhiều cơ hội tiếp cận kiến thức cho giới trẻ nhưng cũng đặt ra yêu cầu về khả năng nhận diện thông tin đúng đắn.

Theo BS. Long, việc thiếu kỹ năng chọn lọc thông tin có thể khiến nhiều bạn trẻ hình thành nhận thức sai lệch hoặc đưa ra những quyết định ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm lý.

Trong khi đó, ông Võ Quốc Đạt, Phó Chủ nhiệm, Chánh Văn phòng CLB Truyền thông và Sự kiện Thanh Thiếu nhi Việt Nam, cho rằng việc trang bị kiến thức khoa học, chính xác về sức khỏe sinh sản cho thanh niên là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Theo ông, điều này không chỉ giúp người trẻ chủ động bảo vệ bản thân mà còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ và an toàn hơn cho thanh niên.