Thúc đẩy chuyển đổi nông nghiệp sinh thái tại Đồng bằng sông Cửu Long

Ngày 6/10/2025, tại Đồng Tháp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Tháp tổ chức Hội nghị “Thúc đẩy nông nghiệp sinh thái và chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm nhằm ứng phó biến đổi khí hậu, tăng cường đa dạng sinh học và cải thiện sinh kế”.

Sự kiện diễn ra với sự hỗ trợ của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) và Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF), nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 80 năm hành động toàn cầu vì an ninh lương thực và 30 năm WWF đồng hành cùng Việt Nam trong bảo tồn đa dạng sinh học.

Chủ đề Ngày Lương thực Thế giới năm 2025: “Chung tay vì nguồn thực phẩm và tương lai an lành” càng làm nổi bật tinh thần xuyên suốt của hội nghị: phát triển nông nghiệp thuận thiên, gắn với an ninh sinh kế và an ninh sinh thái.

Hội nghị có sự tham gia của đại diện các cơ quan Chính phủ, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân để cùng trao đổi, cam kết hành động vì một nền nông nghiệp bền vững, đa giá trị và có khả năng chống chịu trước tác động của biến đổi khí hậu.

TẦM NHÌN DÀI HẠN CHO NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan khẳng định: “Nông nghiệp sinh thái không chỉ là một phương thức canh tác, mà là cách chúng ta biết lắng nghe và tôn trọng thiên nhiên. Đó là tầm nhìn dài hạn để Việt Nam thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, và"‘gieo trồng" tương lai cho con cháu mai sau",

Theo dự báo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC), nếu mực nước biển dâng 1m, khoảng 40% diện tích Đồng bằng sông Cửu Long – vựa lương thực của cả nước có thể bị ngập, đe dọa sinh kế của hơn 17 triệu người dân. Trước nguy cơ đó, nông nghiệp sinh thái được coi là hướng tiếp cận toàn diện, tích hợp tri thức bản địa và khoa học hiện đại, giúp hệ thống lương thực trở nên bền vững, công bằng và có khả năng chống chịu tốt hơn.

Từ góc độ cơ quan lập pháp, ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cho rằng nông nghiệp sinh thái là định hướng phát triển tất yếu trong bối cảnh thế giới đối mặt với khủng hoảng khí hậu, mất đa dạng sinh học và an ninh lương thực. Từ đó, ông nhấn mạnh ba định hướng lớn cần tập trung trong thời gian tới:

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế pháp luật để tạo khung chính sách đồng bộ cho nông nghiệp sinh thái, bảo đảm gắn kết với các luật về đất đai, tài nguyên, khoa học – công nghệ và tín dụng xanh.

Thứ hai, thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong chuyển đổi số, đo đếm carbon, quản lý tài nguyên và truy xuất nguồn gốc sinh thái. Việt Nam cần chủ động đầu tư nghiên cứu, chuyển giao công nghệ xanh và sinh học ứng dụng, nhằm xây dựng mô hình nông nghiệp sinh thái đặc trưng cho vùng nhiệt đới.

Thứ ba, tăng cường hợp tác đa phương và huy động nguồn lực xã hội. Nông nghiệp sinh thái cần sự chung tay của Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và cộng đồng. WWF, FAO và các đối tác phát triển được kỳ vọng tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong việc hình thành “kinh tế xanh của nông nghiệp”.

TỪ NHỮNG MÔ HÌNH THÍ ĐIỂM ĐẾN CHÍNH SÁCH QUỐC GIA

Ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện FAO tại Việt Nam nhấn mạnh sự kiện tại Đồng Tháp là cột mốc quan trọng trong hành trình xây dựng hệ thống thực phẩm bền vững và có khả năng chống chịu ở Việt Nam, đồng thời cho rằng nhờ tăng cường hợp tác công – tư và huy động nguồn lực xã hội, Việt Nam có thể tiếp nối thành tựu đạt được, đảm bảo ngành nông nghiệp được trang bị đầy đủ để ứng phó biến đổi khí hậu và hướng đến tương lai tốt đẹp hơn cho người dân.

Theo ông Thibault Ledecq, Giám đốc Bảo tồn WWF Việt Nam, sản xuất lương thực có thể trở thành động lực thúc đẩy bảo tồn thiên nhiên nếu được quy hoạch và quản lý sử dụng đất bền vững. Việc mở rộng các mô hình nông nghiệp thuận thiên và tăng cường hợp tác trong chuỗi cung ứng sẽ tạo ra “vòng tuần hoàn tích cực”, nơi thịnh vượng kinh tế gắn liền với phục hồi hệ sinh thái.

Phát biểu kết luận hội nghị, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết nông nghiệp sinh thái ở Việt Nam là hành trình dài từ nhận thức đến hành động. Từ những mô hình thí điểm như lúa – cá, lúa – sen – cá, tôm – rừng, cà phê hữu cơ, nông – lâm kết hợp hay du lịch sinh thái cộng đồng, đến nay Việt Nam đã tiến tới thể chế hóa và nhân rộng trong chính sách quốc gia.

Từ kết quả hội nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định 7 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất: Thể chế hóa mạnh mẽ nông nghiệp sinh thái trong các chính sách quốc gia, gắn với chương trình tăng trưởng xanh, trung hòa carbon và chuyển đổi hệ thống lương thực.

Thứ hai: Huy động toàn bộ hệ sinh thái cùng tham gia, từ trung ương đến địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và nông dân.

Thứ ba:Đầu tư chiến lược cho khoa học – công nghệ, coi đây là công cụ thực thi triết lý “thuận thiên”.

Thứ tư: Huy động nguồn lực tài chính xanh, phát triển trái phiếu xanh, quỹ đầu tư carbon, PPP sinh thái và tín dụng xanh.

Thứ năm: Tài liệu hóa và nhân rộng mô hình thực tiễn, xây dựng Thư viện số nông nghiệp sinh thái Việt Nam.

Thứ sáu: Phát huy vai trò hệ thống khuyến nông cộng đồng, làm cầu nối giữa tri thức và nông dân.

Thứ bảy: Đẩy mạnh truyền thông đa phương tiện, lan tỏa thông điệp “Nông nghiệp sinh thái – thuận thiên – sinh kế xanh”.