Thụy Sỹ lao đao vì đồng franc lên mức cao nhất 11 năm

Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách Thụy Sỹ đang dõi theo diễn biến tỷ giá đồng nội tệ với một tâm trạng lo lắng - theo hãng tin CNBC.

Từ đầu năm đến nay, franc đã tăng giá 3,5% so với USD, trong bối cảnh đồng bạc xanh chịu áp lực giảm giá mạnh từ chính sách thương mại khó lường của Tổng thống Donald Trump, mối lo về sự độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), và khả năng Mỹ can thiệp quân sự vào Greenland, Mỹ Latin và Trung Đông.

Trước đợt tăng năm nay, đồng franc đã tăng giá 12,7% so với USD trong năm ngoái. Hôm thứ Ba tuần này, franc đạt mức cao nhất so với USD trong 11 năm trở lại đây.

“Căng thẳng địa chính trị gia tăng đồng nghĩa với sự bất định lớn hơn”, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Thụy Sỹ (SNB) Martin Schlegen nhận định với hãng tin CNBC bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos vào tuần trước.

“Điều này không tốt cho đồng franc Thụy Sỹ hay cho Thụy Sỹ, vì franc Thụy Sỹ là một ‘hầm trú ẩn’. Mỗi khi có sự bất định lớn trên thế giới, đồng franc lại tăng giá, và khiến cho công tác hoạch định chính sách tiền tệ của SNB trở nên phức tạp hơn”, ông Schlegen nói.

Không giống như nhiều nền kinh tế phát triển khác, Thụy Sỹ đang chật vật vì giá cả tăng chậm, và đồng franc tăng giá có thể khiến cho tình trạng thiểu phát ở nước này trở nên trầm trọng hơn. Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu của Thụy Sỹ - một lĩnh vực chủ lực của nền kinh tế nước này - nhìn chung không chịu nhiều ảnh hưởng bất lợi từ xu hướng tăng giá của franc.

“Nhiều mặt hàng xuất khẩu của Thụy Sỹ có độ co giãn nhu cầu theo giá cả ở mức thấp”, chuyên gia Giuliano Bianchi của viện nghiên cứu Quantitas Institute nhận định. Ông lưu ý rằng trong những ngành xuất khẩu chính của Thụy Sỹ như dược phẩm, cơ khí chính xác và dịch vụ giá trị cao, sự tăng giá của đồng franc không làm suy giảm đáng kể nhu cầu của nước ngoài.

Điều này giúp hạn chế phần nào tác động tiêu cực thường thấy của đồng nội tệ mạnh đối với hoạt động xuất khẩu của một quốc gia. Tuy nhiên, với hoạt động xuất khẩu duy trì vững, sức ép tăng giá đối với franc càng tăng.

“Thực tế như vậy làm phức tạp thêm nhiệm vụ của SNB, bởi đồng franc mạnh khiến lạm phát nhập khẩu yếu đi, đồng thời bào mòn biên lợi nhuận của các nhà xuất khẩu, gây áp lực giảm lên tăng trưởng tiền lương và cả hoạt động đầu tư, trong lúc lạm phát vốn dĩ đã yếu”, ông Bianchi nói.

Với tốc độ lạm phát ở Thụy Sỹ hiện ở mức chỉ 0,1% và lãi suất chính sách của SNB đang ở mức 0%, Thụy Sỹ đang đứng trước rủi ro giảm phát và có thể phải quay trở lại với lãi suất âm.

Vào năm 2022, SNB chấm dứt quãng thời gian 7 năm áp dụng lãi suất âm - chính sách không được lòng cả người gửi tiền và các ngân hàng ở nước này. Lãi suất âm khiến người gửi tiền không có lãi, trong khi biên lợi nhuận của các ngân hàng cũng trở nên hết sức eo hẹp.

“Ngưỡng để áp dụng lãi suất âm bây giờ cao hơn bình thường, nhưng nếu cần, chúng tôi sẽ giảm lãi suất về ngưỡng âm”, ông Schlegel nói với CNBC.

Một công cụ khác mà SNB từng sử dụng để hạn chế đà tăng của đồng franc là can thiệp vào thị trường ngoại hối bằng cách bán ra đồng franc và mua vào ngoại tệ. Tuy nhiên, phương án này đi kèm nhiều rủi ro ở thời điểm hiện tại, bởi mới vài tháng trước, Thụy Sỹ đạt một thỏa thuận thương mại với Mỹ để được Tổng thống Donald Trump giảm thuế quan từ 39% về 15%.

Khi áp thuế quan đối ứng mạnh tay lên Thụy Sỹ vào năm ngoái, Nhà Trắng nói rằng mức thuế 39% là nhằm đáp trả “hành vi thao túng tiền tệ và hàng rào thương mại” của nước này. Vào tháng 6/2025, Nhà Trắng đưa Thụy Sỹ vào danh sách theo dõi gồm 9 đối tác thương mại mà Washington cho rằng “chính sách tỷ giá và chính sách kinh tế vĩ mô cần phải được theo dõi chặt chẽ”.

Khi phát biểu ở WEF vào tuần trước, ông Trump nói rằng việc ông tăng thuế đối ứng đối với Thụy Sỹ từ 31% lên 39% vào năm ngoái là do Tổng thống Thụy Sỹ khi đó, bà Karin Keller-Sutter, “khiến tôi bực mình”.

Những động thái và tuyên bố này của phía Mỹ có thể khiến Thụy Sỹ thận trọng với phương án can thiệp tỷ giá vì không muốn làm Washington “mếch lòng” thêm.

Theo ông Lloyd Harris, trưởng bộ phận đầu tư trái phiếu của công ty Premier Miton Investors, sức hấp dẫn của đồng franc như một tài sản ổn định có thể sẽ tiếp tục hỗ trợ xu hướng tăng của đồng tiền này, cho dù SNB có theo đuổi chính sách tiền tệ như thế nào.

“Từ góc nhìn dài hạn, franc Thụy Sỹ là đồng tiền mạnh nhất thế giới. Năm nay, đồng tiền này có khả năng sẽ tương đối vững giá. Các yếu tố hỗ trợ đồng franc bao gồm giá vàng, địa vị ‘hầm trú ẩn’ của Thụy Sỹ giữa bất ổn địa chính trị và thặng dư tài khoản vãng lai bền vững của nước này”, ông Harris nhận định với CNBC. Ông cho rằng SNB có thể can thiệp vào thị trường ngoại hối nếu franc tăng giá quá mức, nhưng “trong trung hạn, chúng tôi không nhận thấy có sự thay đổi nào trong sự vượt trội của franc Thụy Sỹ so với USD”.

Theo giáo sư Claudio Sfreddo của trường kinh doanh EHL Hospitality Business School, lịch sử gần đây cho thấy nhu cầu tìm kiếm “hầm trú ẩn” ở đồng franc vẫn có thể tăng ngay cả khi SNB có những động thái như hạ lãi suất. “Ngoài ra, sự nhạy cảm chính trị liên quan tới can thiệp tỷ giá sẽ hạn chế dư địa hành động của SNB”, ông Sfreddo nói với CNBC.

Tuy nhiên, Chủ tịch SNB Schlegel nói rằng cơ quan này sẽ làm bất kỳ điều gì cần thiết để thực thi nhiệm vụ, ngay cả khi biện pháp đó vấp phải sự phản đối của Mỹ. “Chúng tôi sẵn sàng can thiệp thị trường ngoại hối nếu cần”, ông nói.