Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Chuyển mạnh từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa tham nhũng từ gốc, từ sớm, từ xa

Ngày 18/6, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực họp Phiên thứ 30 để thảo luận, cho ý kiến về kết quả thực hiện Chương trình công tác 6 tháng đầu năm và nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026 cùng một số nội dung quan trọng khác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo, chủ trì phiên họp.

Tại phiên họp, Ban Chỉ đạo đã công bố Quyết định kiện toàn Ban Chỉ đạo gồm 19 thành viên theo Quyết định số 166-BCĐ/TW ngày 15/5/2026 của Bộ Chính trị.

XỬ LÝ HƠN 1.500 DỰ ÁN TỒN ĐỌNG, GẦN 15.000 CƠ SỞ NHÀ ĐẤT DÔI DƯ

Theo báo cáo tại phiên họp, từ sau Phiên họp thứ 29 đến nay, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tiếp tục có chuyển biến tích cực, thực chất hơn.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành trên 30 nghị quyết, chỉ thị, quy định, kết luận về xây dựng Đảng, hệ thống chính trị, phát triển kinh tế - xã hội và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành gần 300 văn bản quy phạm pháp luật nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng; khắc phục sơ hở, bất cập; tháo gỡ điểm nghẽn; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Đối với các công trình, dự án tồn đọng, kéo dài, có khó khăn, vướng mắc, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã rà soát, cập nhật thêm 1.501 công trình, dự án, nâng tổng số lên 4.492 dự án, công trình. Trong đó, đã hoàn thành xử lý 1.531 dự án.

Về các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, đến nay, qua rà soát đã xác định cả nước có 30.595 cơ sở dôi dư; trong đó đã hoàn thành xử lý, đưa vào khai thác, sử dụng 14.992 cơ sở.

Cùng với đó, cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp đã thi hành kỷ luật 65 tổ chức đảng và 3.375 đảng viên. Qua thanh tra, kiểm toán, các cơ quan chức năng đã kiến nghị thu hồi 799,4 tỷ đồng và 31 ha đất; kiến nghị xử lý hành chính 356 tập thể, 1.192 cá nhân; chuyển 13 vụ việc có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định.

Các cơ quan tiến hành tố tụng trong cả nước đã khởi tố mới 1.985 vụ án với 4.671 bị can; truy tố 1.886 vụ án với 4.520 bị can; xét xử sơ thẩm 1.721 vụ án với 4.415 bị cáo về các tội tham nhũng, kinh tế, chức vụ.

Ban Chỉ đạo cũng tập trung chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Từ đầu năm đến nay, trong giai đoạn điều tra, các cơ quan chức năng đã tạm giữ, kê biên, phong tỏa, thu giữ số tài sản trị giá hàng nghìn tỷ đồng. Trong giai đoạn truy tố, xét xử, đã thu hồi hơn 1.300 tỷ đồng; trong giai đoạn thi hành án dân sự, đã thu hồi trên 3.996 tỷ đồng, trong đó hơn 1.841 tỷ đồng thu hồi được trong các vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo theo dõi, chỉ đạo.

Cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp đã tập trung giám sát thường xuyên, ngay từ đầu, đối với việc thực hiện các chủ trương, chính sách mới của Đảng; các dự án, công trình trọng điểm quốc gia; hoạt động của các cơ quan, đơn vị sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Các cấp ủy, tổ chức đảng cũng thực hiện giám sát việc triển khai 5 Quy định của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, trước hết là trong công tác cán bộ.

Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương tiếp tục đẩy mạnh cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, qua đó tiết kiệm thời gian, chi phí, hạn chế tình trạng nhũng nhiễu, phiền hà cho người dân và doanh nghiệp.

GIÁM SÁT BẰNG DỮ LIỆU, THU HỒI TÀI SẢN SỚM HƠN

Phát biểu về nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục cụ thể hóa, thể chế hóa các chủ trương, nhiệm vụ, giải pháp theo Nghị quyết số 04-NQ/TW và Kế hoạch số 03-KH/TW của Bộ Chính trị.

Trọng tâm là tổng rà soát hệ thống pháp luật để nhận diện đầy đủ những điểm nghẽn, kẽ hở làm phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tình trạng đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm; từ đó hủy bỏ, sửa đổi, bổ sung kịp thời, đồng bộ và thiết lập các cơ chế kiểm soát hiệu quả.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý tập trung sửa đổi Luật Đất đai và Luật Xây dựng, ban hành nghị quyết đặc thù về xử lý vi phạm pháp luật liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là tạo chuyển biến đột phá trong phòng, chống lãng phí. Đảng ủy Chính phủ và các tỉnh ủy, thành ủy cần chỉ đạo quyết tâm trong năm 2026 hoàn thành xử lý dứt điểm các công trình, dự án tồn đọng, các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp; đồng thời kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm tập thể, cá nhân không quyết liệt để tồn đọng kéo dài.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tổng kiểm kê, số hóa, rà soát, đánh giá các nguồn lực của đất nước, trả lời rõ các câu hỏi: nguồn lực nào đang tồn đọng, nguồn lực nào đang phân bổ sai, nguồn lực nào chưa được định giá đúng, nguồn lực nào phải kiến tạo mới; ai chịu trách nhiệm tháo gỡ, trong thời hạn bao lâu, bằng công cụ gì và kết quả ra sao.

Đồng thời, đẩy mạnh phòng ngừa từ sớm, từ xa gắn với kiểm soát quyền lực ở cơ sở và giám sát bằng dữ liệu. Trọng tâm là tăng cường kiểm soát quyền lực, thường xuyên giám sát việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ, đảng viên ở cấp cơ sở; hoàn thành việc giám sát đối với 5 Quy định của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, trước hết trong công tác cán bộ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị kịp thời thay thế, cho từ chức đối với cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm, có biểu hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Cùng với đó, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số gắn với phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; sớm hoàn thành, kết nối, chia sẻ các cơ sở dữ liệu quốc gia, tích hợp dữ liệu của bộ, ngành, địa phương, bảo đảm đồng bộ, liên thông, dễ khai thác, sử dụng và phục vụ kiểm soát, giám sát trên dữ liệu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ gốc, từ sớm, từ xa; từ xử lý vụ việc sang hoàn thiện thể chế; từ rà soát, thống kê sang xử lý dứt điểm; từ thu hồi tài sản ở khâu cuối sang giám sát bằng dữ liệu.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cần xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, Chính phủ liêm chính, cơ quan liêm chính; xây dựng thể chế để không thể tham nhũng. Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, không vì phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực mà làm cán bộ không dám làm, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm.

Trong thời gian tới, yêu cầu đặt ra là kiểm soát quyền lực chặt hơn, hoàn thiện thể chế nhanh hơn, giám sát bằng dữ liệu tốt hơn, thu hồi tài sản sớm hơn, xử lý trách nhiệm cụ thể hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu tập trung xử lý dứt điểm các vụ án, vụ việc nghiêm trọng, phức tạp; coi thu hồi tài sản là thước đo quan trọng của hiệu quả xử lý.

Các cơ quan chức năng cần tập trung kiểm tra, thanh tra, điều tra, xử lý dứt điểm các vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nghiêm trọng, phức tạp, xảy ra trong các lĩnh vực trọng yếu, then chốt của nền kinh tế; trong đó có các vụ án, vụ việc liên quan đến dự án sân bay Long Thành, trụ sở Bộ Ngoại giao, lĩnh vực an toàn thực phẩm, môi trường, khoáng sản, năng lượng, đất đai, tài chính, ngân hàng và các lĩnh vực trọng yếu khác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, nâng cao hiệu quả thu hồi, xử lý tài sản, vật chứng ngay từ giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử và trong thi hành án.