TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu nỗ lực đưa tổng tỷ suất sinh đạt 1,6 con/phụ nữ vào năm 2030, Thành phố xác định chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển...

TP. Hồ Chí Minh vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Chiến lược dân số Việt Nam đến năm 2030 trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2026 - 2030, với trọng tâm là giải quyết tình trạng mức sinh thấp và nâng cao chất lượng dân số gắn với mục tiêu phát triển bền vững trong bối cảnh mới.

Theo kế hoạch, Thành phố đặt mục tiêu từng bước nâng tổng tỷ suất sinh lên mức 1,6 con/phụ nữ vào năm 2030. Thành phố xác định chuyển trọng tâm chính sách từ kế hoạch hóa gia đình sang cách tiếp cận dân số và phát triển, qua đó xử lý đồng bộ các vấn đề về quy mô, cơ cấu, phân bổ và chất lượng dân số.

Cùng với đó, các chỉ tiêu cụ thể được đưa ra cho giai đoạn đến năm 2030. Quy mô dân số dự kiến đạt khoảng 14,5 triệu người; tỷ số giới tính khi sinh được kiểm soát ở mức không quá 107 bé trai trên 100 bé gái. Cơ cấu dân số tiếp tục được điều chỉnh theo hướng thích ứng với già hóa, với tỷ lệ trẻ em dưới 15 tuổi khoảng 22% và người từ 65 tuổi trở lên khoảng 11%.

Thành phố đặt mục tiêu nâng tuổi thọ bình quân lên 77 tuổi, trong đó thời gian sống khỏe mạnh tối thiểu đạt 68 năm. Về thể chất, chiều cao trung bình của nam thanh niên 18 tuổi phấn đấu đạt 169 cm và nữ đạt 158 cm. Đồng thời, trên 90% cặp đôi được khám sức khỏe trước khi kết hôn.

Đối với nhóm dân số cao tuổi, mục tiêu đặt ra là 100% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế, được quản lý sức khỏe và tiếp cận các dịch vụ chăm sóc phù hợp tại gia đình, cộng đồng hoặc các cơ sở tập trung. 

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, UBND Thành phố chỉ đạo các cấp ủy Đảng, chính quyền đổi mới tư duy, xem công tác dân số là nhiệm vụ chiến lược, vừa cấp thiết vừa lâu dài. Các giải pháp đột phá bao gồm: Nghiên cứu thí điểm các chính sách hỗ trợ kinh tế (nhà ở, giáo dục, bảo hiểm) cho cặp vợ chồng sinh đủ hai con; đẩy mạnh xã hội hóa dịch vụ chăm sóc người cao tuổi; ứng dụng 100% công nghệ số trong quản lý dữ liệu dân cư.

Đồng thời, Thành phố tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi lạm dụng khoa học - công nghệ để lựa chọn giới tính thai nhi. Việc phân bổ dân cư phải đảm bảo người nhập cư được tiếp cận công bằng, đầy đủ các dịch vụ xã hội cơ bản, gắn với quá trình đô thị hóa bền vững của Thành phố.

Năm 2024, tỷ suất sinh của TP. Hồ Chí Minh đạt khoảng 1,45 con/phụ nữ và tăng lên khoảng 1,51 con/phụ nữ vào năm 2025. Dù vậy, mức sinh hiện vẫn thấp hơn đáng kể so mức duy trì dân số 2,1 con/phụ nữ.

Thành phố xác định mục tiêu duy trì đà phục hồi mức sinh, đồng thời từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách nhằm ổn định cấu trúc dân số. Định hướng được nhấn mạnh là chuyển từ khuyến khích chung sang các giải pháp “khuyến khích có điều kiện”, phù hợp với đặc thù đô thị lớn.

Cụ thể, từ ngày 1/9/2025, theo Nghị quyết số 32/2025/NQ-HĐND, phụ nữ cư trú tại TP. Hồ Chí Minh (bao gồm cả thường trú và tạm trú) sinh đủ hai con trước 35 tuổi sẽ được hỗ trợ một lần 5 triệu đồng. Đây là một trong những chính sách trực tiếp nhằm thúc đẩy quyết định sinh con trong bối cảnh chi phí nuôi dạy con ngày càng gia tăng.

Song song đó, Thành phố triển khai Quyết định số 2162/QĐ-UBND ngày 26/5/2025 phê duyệt Đề án Chăm sóc sức khỏe toàn diện giai đoạn 2025 - 2030. Đề án tập trung vào các giải pháp nâng cao chất lượng dân số ngay từ đầu vào, như hỗ trợ khám sức khỏe tiền hôn nhân, tiêm vắc xin trước khi mang thai và tăng cường chăm sóc sức khỏe trẻ em.

Các chính sách này được kỳ vọng không chỉ góp phần cải thiện mức sinh mà còn nâng cao chất lượng dân số, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của TP. Hồ Chí Minh trong những năm tới.