TP.HCM muốn bứt phá phải mở không gian mới cho năng lượng xanh và công nghiệp công nghệ cao

Đây cũng là nội dung chính được thảo luận tại tọa đàm “TP Hồ Chí Minh: Sức bật từ Công nghiệp - Năng lượng - Dịch vụ kỹ thuật cao” được tổ chức ngày 14/5 tại Hà Nội.

Điểm đáng chú ý là nhiều chuyên gia không còn nhìn câu chuyện năng lượng đơn thuần dưới góc độ hạ tầng hay cung ứng điện, mà xem đây là nền tảng để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng của TP.HCM trong giai đoạn tới.

Theo bà Lê Nguyễn Thiên Nga, Viện trưởng Viện Quản trị chính sách và Chiến lược phát triển, TP.HCM không thể tiếp cận năng lượng theo tư duy truyền thống, mà phải đặt trong tổng thể năng lượng xanh, năng lượng số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao và hệ sinh thái tăng trưởng mới của toàn vùng Đông Nam Bộ.

“Muốn đi đường dài và hướng tới mục tiêu có doanh nghiệp Việt Nam nằm trong Top 500 thế giới thì phải có cơ chế thử nghiệm đủ lớn cho doanh nghiệp dẫn dắt”, bà Nga nhấn mạnh.

Điểm nghẽn lớn hiện nay được vị chuyên gia này đánh giá không nằm ở chỗ thiếu cơ chế, mà là thiếu một “kiến trúc quản trị quốc gia” đủ mạnh để kết nối, phân tích và vận hành dữ liệu phục vụ hoạch định chính sách. Khi nền tảng này chưa hình thành, chuyển đổi số, đô thị thông minh hay các hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng tích hợp sẽ khó tạo hiệu quả thực chất.

Đáng chú ý, Viện trưởng Viện Quản trị chính sách và Chiến lược phát triển cho rằng trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu biến động mạnh, Petrovietnam cần được nhìn vượt ra ngoài vai trò một tập đoàn dầu khí truyền thống. Theo đó, doanh nghiệp này cần được trao không gian thử nghiệm cho LNG, năng lượng xanh, năng lượng số và các mô hình tích hợp giữa đô thị, công nghiệp, năng lượng và tài chính.

Đánh giá cao định hướng chuyển đổi thành Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, bà Nga cho rằng Petrovietnam có thể trở thành chủ thể tích hợp hệ sinh thái phát triển mới của TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ, đặc biệt trong các lĩnh vực LNG, điện gió ngoài khơi, logistics năng lượng và công nghiệp kỹ thuật cao.

Theo TS Dư Văn Toán, Chuyên gia về môi trường, biển và hải đảo, lợi thế lớn nhất của TP.HCM hiện nay nằm ở không gian kinh tế biển Cần Giờ - Côn Đảo cùng hệ thống cảng biển, logistics và hạ tầng dầu khí đã hình thành nhiều năm qua. Đây không chỉ là lợi thế cho vận tải biển hay logistics, mà còn mở ra dư địa hình thành “hub” công nghiệp - năng lượng - dịch vụ kỹ thuật biển của khu vực phía Nam.

Đặc biệt, chuỗi giá trị điện gió ngoài khơi không chỉ dừng ở phát điện mà còn kéo theo cơ khí biển, chế tạo chân đế, logistics hàng hải, dữ liệu môi trường và dịch vụ kỹ thuật ngoài khơi. Những dự án chế tạo chân đế điện gió xuất khẩu của PTSC thời gian qua cho thấy Việt Nam đã bắt đầu tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo toàn cầu, thay vì chỉ là thị trường tiêu thụ.

Ở góc độ tăng trưởng, nhiều ý kiến tại tọa đàm cho rằng TP.HCM đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng khi các động lực cũ dần chạm ngưỡng.

Theo TS Nguyễn Đức Kiên, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, nếu tiếp tục phát triển theo mô hình công nghiệp truyền thống dựa vào lao động giá rẻ và các ngành sử dụng nhiều đất đai, TP.HCM sẽ khó duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong dài hạn. Thành phố buộc phải chuyển sang mô hình dựa trên công nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch, đổi mới sáng tạo và dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao.

Đáng chú ý, khi không gian phát triển của TP.HCM mở rộng mạnh hơn với Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu và toàn vùng Đông Nam Bộ, cấu trúc phát triển của thành phố cũng đang thay đổi từ mô hình đô thị đơn cực sang mô hình “siêu đô thị vùng” dựa trên liên kết kinh tế, logistics, năng lượng và công nghệ.

Đồng tình với quan điểm, TSKH Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TP Hồ Chí Minh, cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay vẫn là thể chế và không gian phát triển. Chỉ khi cơ chế đủ rộng để thúc đẩy liên kết vùng, TP.HCM mới có thể hình thành hệ sinh thái tăng trưởng mới cho toàn Đông Nam Bộ.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, điều quan trọng hơn cả là các cơ chế mới phải nhanh chóng chuyển hóa thành dự án cụ thể, chuỗi giá trị cụ thể và hiệu quả tăng trưởng thực chất. Trong cuộc đua tái định vị tăng trưởng của TP.HCM, công nghiệp năng lượng thế hệ mới đang được xem là một trong những “biến số chiến lược” quyết định dư địa phát triển của thành phố trong nhiều thập niên tới.