Mô hình bệnh tật của người dân nói chung và ở người cao tuổi nói riêng hiện đang thay đổi nhanh chóng, chuyển từ chủ yếu là bệnh lây nhiễm sang những bệnh không lây nhiễm. Điều này đòi hỏi ngành y tế phải có cách tiếp cận mới và toàn diện hơn…

TS.BS. Nguyễn Hồng Minh Công, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết bệnh viện đã triển khai nhiều chương trình chăm sóc người cao tuổi theo hướng toàn diện. Việc đánh giá tổng thể giúp bác sĩ xây dựng chiến lược điều trị cá thể hóa, không chỉ dựa vào bệnh lý mà còn xét đến thể trạng, tâm lý và điều kiện sinh hoạt của bệnh nhân.

Hiện nay, Khoa Lão của bệnh viện tiếp nhận và điều trị cho bệnh nhân từ 65 tuổi trở lên, với các bệnh lý đa dạng từ tim mạch, xương khớp đến các bệnh lý thần kinh và nội tiết. Song song với điều trị, bệnh viện còn chú trọng chăm sóc tinh thần, giúp người bệnh duy trì thái độ lạc quan và cảm nhận được sự quan tâm.

Thực tế đã khẳng định hiệu quả của cách tiếp cận này. Trước khi vào Bệnh viện Nhân dân Gia Định, bà Lê Thị T. (72 tuổi; ngụ phường An Nhơn, TP.HCM) luôn trong tình trạng mệt mỏi, khó thở. Sau khi được thăm khám với tiền sử cao huyết áp và đái tháo đường type 2, bà T. được đánh giá sức khỏe toàn diện và xây dựng phác đồ điều trị riêng biệt. Sau 3 tháng điều trị, sức khỏe của bà cải thiện rõ rệt, có thể tự đi lại và tham gia các hoạt động hàng ngày mà không cảm thấy mệt mỏi.

Mô hình của Bệnh viện Nhân dân Gia Định cũng đang được triển khai tại một số cơ sở y tế ở TP.HCM. PGS.TS.BS Phan Minh Hoàng, Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng và Điều trị bệnh nghề nghiệp, cho hay mô hình "điều trị nội trú ban ngày" cho người cao tuổi đang được bệnh viện triển khai và mang lại hiệu quả cao. Mô hình kết hợp đánh giá sức khỏe, chăm sóc dinh dưỡng, phục hồi chức năng và trị liệu tâm lý, giúp người bệnh duy trì sinh hoạt bình thường.

Trong khi đó, Bệnh viện Thống Nhất hướng tới xây dựng bệnh viện lão khoa toàn diện, đầy đủ các chuyên khoa sâu cũng như làm chậm lại quá trình lão hóa của người cao tuổi. “Bệnh viện Thống Nhất đã xây dựng Viện nghiên cứu Sức khỏe và Lão khoa, tập trung nghiên cứu quá trình lão hóa của người cao tuổi, đưa ra các giải pháp tái tạo và phục hồi cho người cao tuổi có một chất lượng sống tốt”, PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, cho biết.

Ngoài ra, theo PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, người cao tuổi còn có nhu cầu điều dưỡng và phục hồi chức năng. “Vấn đề phục hồi chức năng cho đa cơ quan là hết sức quan trọng, không chỉ có thần kinh vận động mà còn sức khỏe tinh thần, tim mạch, thận - tiết niệu, gan mật - tiêu hóa, xương khớp... Chúng ta phải xây dựng một trung tâm có đủ khả năng điều dưỡng, chăm sóc dinh dưỡng cho người cao tuổi và quan trọng hơn, phục hồi chức năng một cách toàn diện. Bao gồm vận động trị liệu, lao động trị liệu, hội họa trị liệu, âm nhạc trị liệu…”

Trước đó, ngày 2/12, Bệnh viện Từ Dũ cơ sở 2 chính thức khánh thành tại xã Cần Giờ. Với quy mô 300 giường, 4 tổ hợp cận lâm sàng và đầy đủ khoa phòng chức năng, đây là đơn vị đầu tiên hoạt động theo mô hình bệnh viện đa khoa liên kết tuyến cuối, với mạng lưới liên kết chuyên môn với 8 bệnh viện của TPHCM. Tại sự kiện, ông Nguyễn Phước Lộc, Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM, đề nghị bệnh viện triển khai khám chữa bệnh lão khoa thí điểm ở khu vực Cần Giờ.

Tiếp nhận đề nghị của Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM, PGS.TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế, cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu, thẩm định và thảo luận để phát triển mô hình liên kết thời gian tới, đặc biệt lão khoa, “hướng tới tương lai người dân thành phố sẽ đi metro về Cần Giờ để chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi”.

Tại buổi làm việc với Sở Y tế TP.HCM về "Đề án chăm sóc sức khỏe người cao tuổi trên địa bàn TP.HCM" mới đây, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho hay tuổi thọ bình quân của người dân thành phố năm 2025 đạt 76,7 tuổi. Hiện 100% bệnh viện (trừ chuyên khoa nhi) đều bố trí giường điều trị cho người cao tuổi, đồng thời tất cả cơ sở khám chữa bệnh đều triển khai khu vực ưu tiên dành cho người cao tuổi (từ 80 tuổi trở lên).

Về khám chữa bệnh, mỗi năm có khoảng 5 - 6 triệu lượt người cao tuổi khám ngoại trú; nội trú khoảng 320.000 - 380.000 lượt; khoảng 70 - 80% bệnh nhân điều trị tại bệnh viện công. Tại tuyến cơ sở, các trạm y tế đã triển khai lập hồ sơ theo dõi sức khỏe, khám định kỳ cho người cao tuổi, khám bảo hiểm y tế ban đầu và chuyển tuyến khi cần. TP.HCM cũng đang thực hiện quản lý bệnh mạn tính cho người cao tuổi, đồng thời cung cấp đầy đủ thuốc thiết yếu, được bảo hiểm y tế chi trả.

Theo TS.BS. Vĩnh Châu, ngành y tế tập trung vào nhiều nhiệm vụ trọng tâm. Theo đó, đến năm 2030, tuổi thọ trung bình của người dân đạt 77 và thời gian sống khỏe tối thiểu là 68 năm. 100% người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ và được điều trị, quản lý các bệnh không lây nhiễm.

Cùng với đó, xây dựng các mô hình dưỡng lão phù hợp với đặc thù TP.HCM. Thí điểm mô hình trung tâm chăm sóc ban ngày cho người cao tuổi. Hình thành bệnh viện chuyên khoa lão và các bệnh viện đa khoa có chuyên khoa lão, đồng thời ứng dụng công nghệ vào quản lý.

Hiện đề án phát triển cơ sở chăm sóc người cao tuổi giai đoạn đến năm 2030 của TP.HCM dựa trên mô hình hệ sinh thái 4 tầng theo nguyên tắc ưu tiên. Ở tầng 1 nền tảng, tức chăm sóc tại nhà, cộng đồng, giữ người cao tuổi trong môi trường sống quen thuộc. Tầng 2, hỗ trợ cộng đồng sống độc lập. Tầng 3 là chuyên sâu, điều dưỡng và chăm sóc người sa sút trí tuệ. Tại tầng 4 hạt nhân, sẽ là chăm sóc người cao tuổi ở bệnh viện và đào tạo phát triển nhân lực trong lĩnh vực này.

Liên quan vấn đề trên, ông Phạm Bình An, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, cho rằng việc chăm sóc người cao tuổi nên thực hiện xã hội hóa, kêu gọi doanh nghiệp tham gia. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vướng mắc đối với doanh nghiệp, nhà đầu tư tham gia phát triển nhà dưỡng lão. Doanh nghiệp rất khó tiếp cận quỹ đất, cũng như các cơ chế tài chính, thuế, vốn ưu đãi của TP.HCM để hỗ trợ người cao tuổi. 

Bên cạnh đó, nhân lực hiện còn rất thiếu và theo ông Phạm Bình An, mục tiêu đến năm 2030 đào tạo 2.500 người trong lĩnh vực này cũng chỉ là "muối bỏ bể" trong khi hiện vẫn chưa có chuẩn đào tạo đồng bộ. Đây là những điểm nghẽn lớn cần nhanh chóng tháo gỡ.