Tại họp báo thường kỳ tháng 4 của Bộ Khoa học và Công nghệ ngày 29/4, ông Phạm Đức Nghiệm, Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), đã làm rõ những định hướng đột phá trong Nghị quyết 86/NQ-CP - Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo được Chính phủ ban hành ngày 5/4.
THÚC ĐẨY MÔ HÌNH DOANH NGHIỆP MỘT NGƯỜI
Theo đó, Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy, xây dựng văn hóa khởi nghiệp với các giá trị cốt lõi như dám nghĩ, dám làm, chấp nhận rủi ro và nuôi dưỡng khát vọng khởi nghiệp trong toàn xã hội. Song song, chiến lược nhấn mạnh phát triển hạ tầng hệ sinh thái, bao gồm các nền tảng công nghệ, hạ tầng số và hạ tầng dùng chung, nhằm hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp phát triển rộng khắp.
Về thể chế, định hướng là xây dựng hệ thống chính sách đồng bộ, kết nối liên thông, tạo môi trường thuận lợi cho toàn dân tham gia khởi nghiệp.
Đáng chú ý, Nghị quyết đề cập tới thúc đẩy mô hình “doanh nghiệp một người” dựa trên nền tảng công nghệ số và các công cụ trợ lý ảo.
“Trước đây để khởi nghiệp, tinh gọn nhất doanh nghiệp cũng cần 5 nhân sự, gồm lãnh đạo, kế toán, và bộ phận chức năng khác. Nay, với sự hỗ trợ của công nghệ, một cá nhân hoàn toàn có thể xây dựng và vận hành doanh nghiệp”, ông Nghiệm chỉ ra cơ hội lớn để hình thành lớp doanh nghiệp mới trong kỷ nguyên số.
Bên cạnh đó, một nhiệm vụ trụ cột khác trong Nghị quyết cũng được Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ chỉ ra là phát triển, ươm tạo nguồn ý tưởng khởi nghiệp từ các trường đại học, đồng thời hướng tới hình thành mô hình đại học đổi mới sáng tạo. Các cơ chế hỗ trợ về pháp lý, tài chính và hạ tầng như phòng thí nghiệm dùng chung sẽ giúp ươm tạo, thử nghiệm và đẩy nhanh quá trình thương mại hóa các ý tưởng.
Về thị trường vốn, sẽ thúc đẩy phát triển các quỹ đầu tư mạo hiểm, từ cấp quốc gia đến địa phương, đồng thời tăng cường kết nối với các quỹ quốc tế và khu vực tư nhân để hình thành hệ sinh thái tài chính dồi dào và thuận lợi cho startup.
Đáng chú ý, sẽ từng bước xây dựng sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt cho doanh nghiệp khởi nghiệp, qua đó mở rộng kênh huy động vốn ngay từ giai đoạn đầu.
“Các ý tưởng có thể tiếp cận sớm với nhà đầu tư thiên thần và các nguồn vốn đa dạng, đặc biệt là qua kênh thị trường chứng khoán”, đại diện cơ quan quản lý nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, Nghị quyết cũng thúc đẩy phát triển các sản phẩm tài chính mới như chứng khoán hóa, bảo lãnh, thế chấp tài sản vô hình, tài sản trí tuệ.
Theo phân tích, Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) đã tháo gỡ nhiều nút thắt, cho phép các kết quả nghiên cứu sau khi được bảo hộ có thể được định giá, góp vốn hoặc thế chấp, từ đó chuyển hóa tri thức thành nguồn lực tài chính thực chất.
MỤC TIÊU 2045: BÌNH QUÂN 35 NGƯỜI DÂN CÓ 1 DOANH NGHIỆP
Tại họp báo, ông Nghiệm cũng chỉ ra một thực tế trong lộ trình phát triển của startup: từ ý tưởng ban đầu đến khi hình thành sản phẩm có khả năng thương mại hóa là hành trình dài, tiềm ẩn nhiều rủi ro, đòi hỏi sự đồng hành của hệ thống chuyên gia, các vườn ươm cùng các tổ chức đào tạo và nghiên cứu.
Trên cơ sở đó, trong thời gian tới sẽ hình thành mạng lưới vườn ươm theo từng lĩnh vực, nhằm tạo dựng môi trường đầy đủ về công nghệ, tri thức và kỹ thuật. Qua đó, các dự án khởi nghiệp có thể tiếp cận hạ tầng, nguồn lực và đội ngũ chuyên gia, từng bước hoàn thiện sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh hoàn chỉnh.
Đáng chú ý, hoạt động ươm tạo doanh nghiệp sẽ không chỉ đến từ khu vực tư nhân mà còn được nuôi dưỡng từ các trường đại học và viện nghiên cứu, tạo dòng chảy liên tục từ nghiên cứu đến thị trường.
Theo Nghị quyết, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển khoảng 5 triệu chủ thể kinh doanh, 10.000 doanh nghiệp khởi nghiệp; phấn đấu đưa hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia vào nhóm 40 toàn cầu, đồng thời huy động khoảng 1,5 tỷ USD vốn đầu tư mạo hiểm để cung cấp nguồn lực cho doanh nghiệp khởi nghiệp.
Tầm nhìn dài hạn đến năm 2045, số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp đạt quy mô lớn, bình quân khoảng 35 người dân sẽ có một doanh nghiệp.
Ông Nghiệm cho hay, theo phân tích về mặt kinh tế, nếu bình quân 30–35 người dân có một doanh nghiệp, nền kinh tế có thể duy trì trạng thái năng động và đảm bảo việc làm. Ngược lại, khi tỷ lệ này vượt 60 người/doanh nghiệp, nguy cơ thiếu việc làm sẽ gia tăng..
Trong khi đó, hiện nay, Việt Nam vẫn đang ở mức hơn 100 người dân mới có một doanh nghiệp, cho thấy khoảng cách lớn cần được thu hẹp.
“Đây là bài toán lớn. Việc hình thành lực lượng doanh nghiệp đông đảo, linh hoạt, gắn với đổi mới sáng tạo sẽ là đòn bẩy chiến lược để gia tăng sức năng động cho toàn bộ nền kinh tế”, đại diện cơ quan quản lý nhấn mạnh.
