UOB: GDP quý 1 vượt kỳ vọng, triển vọng 2026 giữ nhịp ổn định

Bước vào năm 2026, các chuyên gia tại Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB (Singapore), đánh giá kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì nền tảng tăng trưởng tích cực, cho thấy khả năng thích ứng và sức chống chịu đáng kể trong bối cảnh môi trường toàn cầu còn nhiều biến động. Dù nhịp độ có phần điều chỉnh theo yếu tố mùa vụ và các tác động bên ngoài, những động lực cốt lõi như sản xuất, xuất khẩu và đầu tư vẫn giữ được xu hướng đi lên, tạo tiền đề quan trọng cho các quý tiếp theo.

ĐIỀU CHỈNH DỰ BÁO TĂNG TRƯỞNG 2026

Theo số liệu từ Cục Thống kê, tăng trưởng GDP quý 1/2026 đạt 7,83% so với cùng kỳ, thấp hơn mức 8,46% của quý 4/2025 nhưng vượt các dự báo trước đó (7,0% của UOB và 7,60% của Bloomberg). Diễn biến này phù hợp với quy luật thường thấy khi quý đầu năm chịu ảnh hưởng bởi số ngày làm việc giảm do kỳ nghỉ Tết, không chỉ tại Việt Nam mà còn ở nhiều nền kinh tế châu Á.

Động lực tăng trưởng tiếp tục đến từ các lĩnh vực chủ chốt như công nghiệp chế biến, chế tạo, xây dựng và dịch vụ. Đáng chú ý, sản lượng ngành chế biến, chế tạo tăng 9,73% so với cùng kỳ, gần tương đương mức 10,6% của quý trước và cao hơn cùng kỳ năm 2025. Điều này phản ánh sự ổn định của khu vực sản xuất - trụ cột chính của nền kinh tế.

Hoạt động thương mại quốc tế tiếp tục mở rộng mạnh. Xuất khẩu đạt 122,93 tỷ USD, tăng 19,1%, trong khi nhập khẩu tăng 27,0% lên 126,57 tỷ USD, khiến cán cân thương mại thâm hụt 3,64 tỷ USD. Tuy nhiên, nhập khẩu tăng chủ yếu phục vụ sản xuất, phản ánh triển vọng tích cực cho các quý sau.

Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất với 33,9 tỷ USD, tăng 24,2%, chiếm khoảng 28% tổng kim ngạch, cho thấy vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục được củng cố.

Bên cạnh đó, vốn FDI thực hiện đạt 5,41 tỷ USD trong quý 1/2026, tăng 9,1%, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài và xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng vẫn duy trì.

Theo UBO, điểm đáng chú ý là chỉ số CPI tháng 3/2026 tăng 4,65% so với cùng kỳ, vượt mục tiêu 4,5% của Ngân hàng Nhà nước, sau khi bình quân hai tháng đầu năm ở mức 2,94%. Áp lực lạm phát chủ yếu đến từ giá năng lượng tăng, lan tỏa vào mặt bằng tiêu dùng; riêng nhóm vận tải (chiếm 9,7% rổ CPI) tăng 10,8%, đảo chiều so với xu hướng giảm trước đó. Để ứng phó, Chính phủ sử dụng Quỹ bình ổn xăng dầu, trong khi một số hãng hàng không phải cắt giảm công suất do thiếu nhiên liệu..

Theo ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu của UOB, trong giai đoạn 2026 - 2027, Việt Nam vẫn đối mặt nhiều thách thức có thể cản trở mục tiêu tăng trưởng trên 10%, trong đó rủi ro Mỹ áp thuế tiếp tục hiện hữu. Cùng với đó, xung đột Trung Đông đang đẩy chi phí năng lượng và đầu vào tăng cao, gây áp lực lên hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Các chuyên gia UOB cho rằng giá dầu Brent duy trì quanh 100 - 110 USD/thùng làm tăng chi phí vận tải, logistics, trong khi nguồn cung đối mặt rủi ro khi tồn kho suy giảm và eo biển Hormuz vẫn là điểm nghẽn vận tải toàn cầu.

Ngoài năng lượng, Trung Đông còn cung cấp nhiều đầu vào thiết yếu như hóa dầu, nhựa, nhôm, phân bón, lưu huỳnh, heli và linh kiện thép. Do đó, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng sẽ gia tăng nếu xung đột kéo dài.

Tính đến những yếu tố trên, UOB điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam cho cả năm 2026 xuống 7%, từ mức dự báo trước đó là 7,5% (tăng trưởng năm 2025 đạt 8,02%).

“Chúng tôi cho rằng giai đoạn khó khăn nhất sẽ rơi vào quý 2 và quý 3/2026, khi giá năng lượng toàn cầu duy trì ở mức cao và nguồn cung hạn chế đạt đỉnh, trước khi có xu hướng hạ nhiệt vào cuối năm 2026”, chuyên gia tại UOB đưa ra dự báo.

Theo đó, tăng trưởng kinh tế được dự báo chậm lại trong các quý tới, lần lượt đạt 6,5% trong quý 2/2026, 6,8% trong quý 3 và 7% trong quý 4, thấp hơn so với các ước tính trước đó tương ứng 7,5%, 7,8% và 7,6%. Các dự báo này vẫn đi kèm mức độ bất định cao và rủi ro điều chỉnh giảm, phụ thuộc lớn vào diễn biến cũng như thời điểm hạ nhiệt của căng thẳng tại Trung Đông.

ƯU TIÊN HẠ TẦNG VÀ NĂNG LƯỢNG, GIỮ NHỊP TĂNG TRƯỞNG

Tuy nhiên ở mặt tích cực, ông Suan Teck Kin cho rằng  Chính phủ đã xác định rõ một trong những “nút thắt” lớn nhất kìm hãm tăng trưởng là hạ tầng. Đây là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất, hiệu quả và đồng thời thúc đẩy tổng cầu của nền kinh tế.

Vì vậy, đầu tư công đang được đẩy mạnh trong nhiều lĩnh vực, từ giao thông, logistics, cảng biển và sân bay, điện, nước, hạ tầng số, y tế, giáo dục đến đào tạo nguồn nhân lực. Việc tinh gọn bộ máy hành chính trong năm qua, như sáp nhập các tỉnh và bộ ngành hay áp dụng tiếng Anh trong công vụ, cũng được xem là những bước đi tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả và năng suất hoạt động.

Bước sang năm 2026,  ông Suan Teck Kin  cho rằng bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định với chi phí hợp lý đã trở thành ưu tiên hàng đầu, nhằm giúp các nhà máy, doanh nghiệp, người tiêu dùng và hoạt động logistics vận hành thông suốt, đồng thời duy trì tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát. Chính phủ đã và đang triển khai nhiều biện pháp để giảm nguy cơ gián đoạn nguồn cung, trong đó có mục tiêu xây dựng dự trữ nhiên liệu đủ dùng trong 90 ngày.

Các giải pháp cụ thể bao gồm: tạm dừng thuế nhiên liệu và thuế môi trường, sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, tăng cường ngoại giao năng lượng để bảo đảm nguồn cung từ các đối tác như Nhật Bản, đặt mục tiêu tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trong năm 2026, đẩy nhanh việc triển khai xăng sinh học E10 từ tháng 4/2026, cũng như xây dựng thêm kho dự trữ dầu tại tỉnh Thanh Hóa.

Ngoài ra, Chính phủ cũng đang xem xét khả năng cho phép doanh nghiệp xăng dầu tự quyết giá bán lẻ trong hệ thống phân phối của mình, dưới sự giám sát của cơ quan quản lý. Biện pháp này được kỳ vọng giúp giá nhiên liệu phản ánh đúng cung - cầu và giá trị thực của sản phẩm, thay vì bị bóp méo bởi trợ cấp hay kiểm soát giá.