Vì sao Trung Quốc đặt mục tiêu tăng trưởng thấp nhất hơn 3 thập kỷ?

Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang phải đối mặt với áp lực giảm phát kéo dài và căng thẳng thương mại với Mỹ. Mục tiêu này - được nêu trong báo cáo công tác của Chính phủ Trung Quốc tại kỳ họp “lưỡng hội” vào ngày 5/3 - đánh dấu một sự hạ cấp so với mục tiêu tăng trưởng "khoảng 5%" mà Bắc Kinh đã đặt ra trong 3 năm qua.

Đây cũng là mục tiêu khiêm tốn nhất từng được ghi nhận cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, ngoại trừ năm 2020 khi Trung Quốc không đặt mục tiêu tăng trưởng do đại dịch Covid-19.

Ngoài ra, Chính phủ Trung Quốc cũng giữ nguyên mục tiêu thâm hụt ngân sách ở mức "khoảng 4%" so với GDP, tương tự như năm ngoái.

Mục tiêu thâm hụt ngân sách 4% GDP được Trung Quốc lần đầu đặt ra vào năm 2025, là mức cao nhất kể từ năm 2010. Trước đó, mức cao nhất là 3,6% vào năm 2020.

Các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc cũng giữ nguyên mục tiêu lạm phát tiêu dùng hàng năm ở mức "khoảng 2%”. Mục tiêu này, lần đầu tiên được đặt ra vào năm 2025, là mức thấp nhất trong hơn hai thập kỷ và cho thấy sự thừa nhận ngầm của Bắc Kinh về nhu cầu nội địa yếu kém.

Trình bày báo cáo công tác của Chính phủ Trung Quốc trước Quốc hội nước này, thủ tướng Lý Cường thừa nhận hàng loạt vấn đề gai góc mà nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang phải đối mặt, bao gồm "môi trường thương mại và kinh tế quốc tế thay đổi mạnh mẽ" và "vấn đề cấu trúc sâu sắc" đã ảnh hưởng đến tăng trưởng tiêu dùng và đầu tư.

"Mục tiêu tăng trưởng này là khá thực tế. Đây là một sự chuyển dịch từ tư duy 'ưu tiên số lượng' sang 'ưu tiên chất lượng'. Bắc Kinh không còn coi tốc độ tăng trưởng cao là điều tốt, vì cách tiếp cận đó có thể khuyến khích các quan chức địa phương phóng đại tăng trưởng với các dự án đầu tư tốn kém nhưng ít giá trị kinh tế và thao túng dữ liệu”, nhà kinh tế cấp cao Tianchen Xu tại tổ chức nghiên cứu Economist Intelligence Unit (EIU), nhận định với hãng tin CNBC.

Trung Quốc cũng đặt mục tiêu giữ tỷ lệ thất nghiệp đô thị, vốn ở mức 5,2% vào năm ngoái, ở mức khoảng 5,5% trong năm nay và tạo thêm 12 triệu việc làm mới ở khu vực đô thị. Bắc Kinh dự định phát hành 1,3 nghìn tỷ nhân dân tệ (188,5 tỷ USD) trái phiếu chính phủ đặc biệt dài hạn trong năm 2026, tương tự như năm ngoái, và phân bổ 250 tỷ nhân dân tệ để hỗ trợ chương trình trao đổi hàng tiêu dùng và thêm 300 tỷ nhân dân tệ để bổ sung vốn cho các ngân hàng thương mại quốc doanh lớn.

Chính phủ nước này cũng dự định phát hành 4,4 nghìn tỷ nhân dân tệ trái phiếu đặc biệt của chính quyền địa phương, cũng tương tự như năm ngoái, để cấp vốn cho các dự án lớn và giảm bớt căng thẳng nợ của chính quyền địa phương-theo báo cáo công tác.

"Chi tiêu của chính phủ năm nay sẽ tiếp tục ở quy mô khá lớn”, Thủ tướng Lý Cường nói trong báo cáo công tác, lưu ý rằng việc thúc đẩy tiêu dùng và nâng cao mức sống nên là ưu tiên hàng đầu.

Nhà kinh tế Xu nhận định gói kích thích tài khóa tương đối khiêm tốn cũng phù hợp với mục tiêu tăng trưởng thận trọng hơn.

Ngoài ra, Bắc Kinh cam kết tiếp tục thực hiện chính sách tiền tệ "thích ứng phù hợp" để thúc đẩy tăng trưởng, bao gồm khả năng cắt giảm lãi suất và giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc. "Chúng tôi sẽ phát triển các công cụ chính sách tiền tệ có cấu trúc mới và tốt hơn, tăng quy mô của các công cụ này khi cần thiết và tinh chỉnh cách sử dụng các công cụ đó”, ông Lý nói.

Kỳ họp thường niên của Quốc hội Trung Quốc, được gọi là “lưỡng hội”, đã bắt đầu vào hôm 4/3 với lễ khai mạc của Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc (CPPCC) - một cơ quan tham vấn chính sách hàng đầu của nước này. Quốc hội Nhân dân Toàn quốc (NPC) bắt đầu cuộc họp vào ngày 5/3 và dự kiến kết thúc kỳ họp vào ngày 12/3.

Nền kinh tế Trung Quốc đã đạt mức tăng trưởng 5% trong năm ngoái, nhưng nước này đang bước sang năm giảm phát thứ tư trong bối cảnh cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài, niềm tin tiêu dùng suy yếu và tình trạng căng thẳng nợ của chính quyền địa phương.

Doanh thu bán lẻ ở Trung Quốc chỉ tăng 3,6% trong năm 2025 và tình trạng giảm phát giá nhà sản xuất đã trở nên nghiêm trọng hơn, với mức giảm 2,6% so với năm trước. Đầu tư tài sản cố định của Trung Quốc cũng giảm 3,8% trong năm ngoái, đánh dấu năm giảm đầu tiên trong nhiều thập kỷ. Sự suy giảm trong lĩnh vực bất động sản thậm chí còn sâu hơn, với đầu tư vào lĩnh vực này ghi nhận mức giảm 17,2%.

Kỳ họp Quốc hội Trung Quốc năm nay diễn ra sau gần một năm chiến tranh thương mại căng thẳng giữa nước này với Mỹ. Thuế quan Mỹ đã thúc đẩy sự đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của Trung Quốc khỏi Mỹ, theo hướng dịch chuyển sang các thị trường ở châu Âu và Đông Nam Á.

Báo cáo mà Thủ tướng Lý Cường trình bày đã có sự đề cập hiếm hoi đến tác động kinh tế từ "cú sốc thuế quan" của Mỹ, nói rằng các biện pháp kích thích mới được thực hiện vào năm ngoái đã giúp giảm bớt tác động.

Giới phân tích nhận định xung đột đang diễn ra ở Trung Đông cũng đang gây ra những lo ngại về chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc vào cuối tháng này.Trong chuyến thăm, ông Trump dự kiến sẽ có cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình để thảo luận về một loạt vấn đề bao gồm thuế quan, kiểm soát xuất khẩu và Đài Loan.

Trung Quốc đã lên tiếng kêu gọi các bên ngừng bắn ngay lập tức và trở lại con đường ngoại giao. Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã có các cuộc điện đàm với các đối tác Iran và Israel trong những ngày gần đây, đóng vai trò là một nhà hòa giải tích cực trong việc giảm căng thẳng xung đột.