VinaCapital: 80% khả năng chiến sự tại Iran sẽ hạ nhiệt trong vòng 2-3 tuần tới

VinaCapital vừa có báo cáo cập nhật tác động của chiến sự Trung Đông đối với Việt Nam trong đó ước tính cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran kéo dài trong một tháng, kinh tế Việt Nam sẽ chịu tác động.

Tuy nhiên, Chính phủ hiện đang có những động thái can thiệp quyết liệt hơn nhằm hỗ trợ nền kinh tế và kìm hãm đà tăng của giá xăng dầu, bao gồm áp dụng các chính sách hỗ trợ giá xăng dầu với quy mô lớn hơn so với quá khứ. Mức trợ giá xăng dầu của Việt Nam trước đây chưa bao giờ vượt ngưỡng 0,5% GDP, khiêm tốn hơn so với mức xấp xỉ 3% GDP của Indonesia.

Các ước tính tác động đến nền kinh tế dựa trên giả định rằng xung đột sẽ hạ nhiệt trong vòng 2-3 tuần tới với việc tàu hàng tiếp tục lưu thông qua Eo biển Hormuz, và sau đó sẽ mất thêm 4-5 tháng nữa để thị trường năng lượng toàn cầu bình thường hóa trở lại. VinaCapital cho rằng 80% khả năng chiến sự sẽ hạ nhiệt trong vòng 2 –3 tuần tới.

Những lý do VinaCapital kỳ vọng cuộc xung đột (có thể là một phần) sẽ hạ nhiệt bao gồm: Thế giới chỉ còn khoảng 3-4 tuần trước khi chuỗi cung ứng toàn cầu đối mặt với nguy cơ đứt gãy dây chuyền, châm ngòi cho những cú sốc đối với nền kinh tế và thị trường tài chính.

Nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Vùng Vịnh đối mặt với nguy cơ bị gián đoạn ngay sau khi các tàu chở khí từ Trung Đông cập cảng đích. Tình trạng tương tự cũng sẽ xảy ra với 1/3 nguồn cung heli toàn cầu (nguyên liệu thiết yếu để sản xuất bo vi mạch) và gần 1/3 lượng phân bón của thế giới (phục vụ cho vụ mùa sắp tới).

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm tiến sát mốc 4,5%. Đây chính là ngưỡng áp lực khiến Tổng thống Trump liên tục phải hạ giọng với các lời đe dọa nhắm vào Iran suốt tháng qua, đồng thời trước đó cũng buộc ông phải lùi bước trước kế hoạch áp thuế quan sau "Ngày Giải phóng" (Liberation Day). Tuần trước, ông Trump từng đe dọa tấn công Iran trong vòng 48 giờ, nhưng sau đó đã lùi thời hạn xuống 5 ngày (và cuối cùng là 10 ngày) trong bối cảnh lợi suất trái phiếu 10 năm và lãi suất vay thế chấp tại Mỹ leo thang.

Trong trường hợp xấu nhất là chiến tranh kéo dài lâu hơn 3-4 tuần tới với mức độ căng thẳng tương đương (tức là chỉ có một lượng nhỏ rất ít tàu đi qua eo biển), kinh tế toàn cầu có thể sẽ tệ hơn lúc dịch COVID-19, do đó nhiều nhà đầu tư kỳ vọng vào khả năng có được một giải pháp "TACO" cho chiến tranh-viết tắt của "Trump Luôn Rút Lui" ("Trump Always Chickens Out").

Ví dụ minh họa: một tuần trước, Tổng thống Trump tuyên bố sẽ tấn công Iran trong vòng 48 giờ nếu Eo biển Hormuz không được mở lại. Sau đó, ông kéo dài thời hạn-trước tiên là 5 ngày rồi sau đó là 10 ngày-điều này trùng khớp với lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 10 năm tiến gần mức 4,5%.

Nghịch lý "TACO" có thể lý giải cho một nhận định trên tờ The Economist tuần này rằng thị trường chứng khoán và thị trường dầu mỏ chưa phản ánh hết mức độ khốc liệt tiềm tàng của xung đột. Đường cong giá kỳ hạn của dầu thô đang ghi nhận tình trạng "bù hoãn bán" (backwardation) ở mức kỷ lục - khi giá các hợp đồng giao ngay cao hơn so với kỳ hạn dài.

Bên cạnh đó, chỉ số VIX (hay còn gọi là "chỉ báo sợ hãi" của S&P 500) cũng mới chỉ nhích nhẹ qua mốc 30% trong tháng vừa qua, vốn dĩ mới chỉ là ngưỡng chớm căng thẳng của thị trường.

"Chúng tôi cùng nhiều chuyên gia khác cho rằng, diễn biến này xuất phát từ việc thị trường đang kỳ vọng ông Trump sẽ nhượng bộ, và chính tâm lý này đã kìm hãm đà bán tháo trên diện rộng. Thế nhưng, cốt lõi của "nghịch lý TACO" nằm ở chỗ: lịch sử cho thấy ông Trump thường chỉ chịu lùi bước sau khi thị trường đã thực sự sụp đổ.

Từ đó dẫn đến một vòng luẩn quẩn: thị trường không bán tháo mạnh vì tin rằng ông Trump sẽ rút lui, nhưng thói quen trước nay của ông lại là chỉ rút lui một khi thị trường đã bị bán tháo", ông Michael Kokalari, CFA, Giám đốc phòng Phân tích kinh tế vĩ mô và Nghiên cứu của thị trường nhấn mạnh.

Một số vấn đề khác như mặt bằng lãi suất tại Việt Nam vốn đã chịu áp lực tăng đáng kể từ năm ngoái do tình trạng căng thẳng thanh khoản trong hệ thống ngân hàng (khi tăng trưởng tín dụng cao hơn tăng trưởng huy động tới 5 điểm phần trăm).

Cú sốc giá dầu hiện tại đẩy lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại nhiều Ngân hàng Thương mại (NHTM) vượt mốc 8% - đây thưởng là ngưỡng khiến dòng tiền rút khỏi thị trường chứng khoán để quay về kênh tiền gửi truyền thống.

Hơn nữa, giá dầu tăng vọt sẽ đẩy Cán cân thanh toán (BoP) của Việt Nam vào trạng thái thâm hụt, gây áp lực mất giá lên VND và thu hẹp dư địa nới lỏng tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước để hỗ trợ nền kinh tế.

Ngoài ra, một số vấn đề khác đang nổi lên. Giá phân bón đã tăng vọt, nhập khẩu than nhiệt đang trở nên khó khăn hơn, và ngành du lịch bị ảnh hưởng rõ ràng, với sự suy giảm đáng chú ý ở lượng khách du lịch, đặc biệt là từ Ấn Độ.

Cuối cùng, giải ngân đầu tư công đã bứt phá mạnh mẽ trong năm ngoái, nhưng hiện tại giá vật liệu xây dựng hiện nay đang tăng mạnh và nguồn cung hạn chế (70% nhựa đường của Việt Nam được nhập khẩu từ Trung Đông), qua đó tiếp tục tác động đến khả năng của Chính phủ trong việc kích thích nền kinh tế.