Xây dựng Chiến lược phát triển ngành ô tô Việt Nam: Đột phá lộ trình xanh và làm chủ công nghệ cốt lõi

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương đã giao Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương xây dựng dự thảo Chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô cho giai đoạn mới.

LỘ TRÌNH PHÁT TRIỂN DỰA TRÊN 5 TRỤ CỘT CHÍNH

Quan điểm phát triển xuyên suốt của Chiến lược là kết hợp chặt chẽ giữa sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước với công nghiệp hỗ trợ. Đây được xem là hai trụ cột có mối quan hệ hữu cơ, cần được hỗ trợ bởi các chính sách ổn định và dài hạn để thu hút các dự án đầu tư quy mô lớn.

Chiến lược mới xác định lộ trình phát triển dựa trên 5 trụ cột chính: môi trường, công nghệ, hạ tầng, nguồn nhân lực và thị trường tiêu thụ.

Dự thảo chiến lược cũng đặt trọng tâm vào xây dựng mạng lưới doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ vững mạnh, có khả năng sản xuất linh kiện, phụ tùng đạt trình độ kỹ thuật cao, đủ điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một điểm nhấn quan trọng là sự chuyển dịch mạnh mẽ từ xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang các dòng xe thân thiện với môi trường như xe hybrid, xe thuần điện, xe sử dụng pin nhiên liệu hydro, các công nghệ năng lượng mới, góp phần giảm tiêu thụ nhiên liệu và phát thải khí nhà kính.

Bên cạnh đó, Nhà nước định hướng phát huy tối đa tiềm năng của doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, mở rộng tiêu dùng ô tô trong nước, từng bước tăng sản lượng sản xuất và tiêu thụ, hình thành quy mô thị trường đủ lớn để thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ, tạo việc làm và nâng cao đời sống người dân.

Đồng thời tập trung phát triển các doanh nghiệp ô tô lớn, khuyến khích làm chủ các công nghệ cốt lõi như: Động cơ và chi tiết máy; phần mềm điều khiển; nghiên cứu và phát triển (R&D) pin hydro xanh và công nghệ tái chế pin.

Một định hướng xuyên suốt khác là Nhà nước định hướng tập trung đầu tư phát triển một số doanh nghiệp ô tô lớn, khuyến khích đổi mới công nghệ, mở rộng quy mô, tăng cường hợp tác quốc tế, nhất là trong nghiên cứu và phát triển (R&D) pin hydro xanh, tái chế pin và làm chủ các công nghệ cốt lõi như động cơ, chi tiết máy, phần mềm điều khiển.

MỤC TIÊU THỊ TRƯỜNG ĐẠT 900.000 XE VÀO NĂM 2030

Dự thảo đưa ra những con số cụ thể nhằm hiện thực hóa tham vọng đưa Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất ô tô trong khu vực. Đến năm 2030, thị trường ô tô trong nước dự kiến tăng trưởng bình quân 8-10%/năm, đạt quy mô khoảng 800.000 - 900.000 xe. Trong đó, xe dưới 9 chỗ sẽ chiếm tỷ trọng chủ đạo khoảng 85%. Các dòng xe thân thiện môi trường dự kiến chiếm từ 25-35% tổng lượng xe.

Về năng lực sản xuất và xuất khẩu, chiến lược đặt ra các mục tiêu, sản lượng trong nước đạt từ 550.000 đến 650.000 xe, tăng trưởng 12-14%/năm, đáp ứng khoảng 70-75% nhu cầu thị trường nội địa. Kim ngạch xuất khẩu phương tiện vận tải và linh kiện, phụ tùng phấn đấu đạt mức 14-15 tỷ USD.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài nhấn mạnh Chiến lược cần được xây dựng theo tinh thần "rõ người, rõ việc, rõ kết quả" và phải bám sát các cam kết quốc tế về Net Zero. Các chính sách mới phải tạo ra hành lang pháp lý vững chắc, giúp doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ nâng cao trình độ kỹ thuật để tham gia sâu hơn vào mạng lưới cung ứng toàn cầu.

Theo dự kiến, bản dự thảo hoàn thiện sẽ được trình Chính phủ xem xét phê duyệt vào tháng 2/2026.