Xây dựng Nghị định mới về quản lý vật liệu xây dựng

Báo cáo tại cuộc họp, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng Lê Trung Thành cho biết vật liệu xây dựng là yếu tố đầu vào thiết yếu của hoạt động đầu tư xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị, nhà ở và các công trình phục vụ quốc phòng, an ninh. Việc bảo đảm nguồn cung ổn định, chất lượng phù hợp, giá cả hợp lý, đồng thời phát triển vật liệu xây dựng theo hướng xanh, tuần hoàn, phát thải thấp có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế – xã hội bền vững.

Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 đã bổ sung, hoàn thiện nhiều quy định liên quan đến quản lý vật liệu, cấu kiện sử dụng cho công trình xây dựng. Đồng thời, quy định rõ các chính sách khuyến khích nghiên cứu, đầu tư phát triển và sử dụng vật liệu xây dựng mới, vật liệu tái chế, vật liệu xanh, vật liệu nhẹ, vật liệu thông minh, vật liệu thân thiện môi trường và vật liệu phù hợp với điều kiện vùng ven biển, hải đảo. Trên cơ sở đó, việc rà soát, cập nhật và cụ thể hóa những nội dung được Luật giao là yêu cầu cần thiết, nhằm tổ chức thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước.

Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, Nghị định số 09/2021/NĐ-CP đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về vật liệu xây dựng trong thời gian qua. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng bộc lộ một số vướng mắc, bất cập liên quan đến phân loại và danh mục vật liệu xây dựng; cơ chế phối hợp liên ngành, liên vùng trong theo dõi, dự báo cung, cầu và điều phối khi xảy ra thiếu hụt vật liệu xây dựng thông thường, vật liệu san lấp; yêu cầu lồng ghép bảo vệ môi trường, chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu, cũng như định hướng phát triển vật liệu xây dựng xanh, tuần hoàn, phát thải thấp. Ngoài ra, một số quy định tại Nghị định số 09/2021/NĐ-CP đã được bãi bỏ theo Nghị định số 144/2025/NĐ-CP.

Do đó, từ yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý và thực tiễn triển khai, dự thảo Nghị định được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Xây dựng về quản lý, phát triển và sử dụng vật liệu xây dựng; thúc đẩy phát triển vật liệu xây dựng bền vững, hiện đại, tiết kiệm tài nguyên, gắn với bảo vệ môi trường và chuyển đổi số; nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành, liên vùng trong dự báo và điều phối cung, cầu vật liệu xây dựng phục vụ các dự án trọng điểm quốc gia; đồng thời thúc đẩy việc sử dụng tro, xỉ, thạch cao và phát triển vật liệu xây dựng không nung theo cơ chế thị trường, bảo đảm an toàn và hiệu quả.

Vụ trưởng Lê Trung Thành nhấn mạnh việc xây dựng dự thảo Nghị định được thực hiện trên quan điểm bám sát nội dung Luật Xây dựng giao, bảo đảm không chồng chéo, không thay thế các quy định của pháp luật chuyên ngành về địa chất và khoáng sản, quy hoạch, bảo vệ môi trường, đầu tư, thuế, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa; hạn chế tối đa việc phát sinh thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ; tăng cường công khai, minh bạch thông tin; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính.

Theo dự thảo, Nghị định gồm 4 Chương, 20 Điều và 3 Phụ lục, kế thừa các quy định còn phù hợp của Nghị định số 09/2021/NĐ-CP và bổ sung nhiều nội dung mới liên quan đến chiến lược và kế hoạch phát triển vật liệu xây dựng; đầu tư, sản xuất gắn với bảo vệ môi trường; quản lý chế biến, sử dụng khoáng sản làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng; quản lý chất lượng và sử dụng vật liệu xây dựng trong công trình; thu hồi, tái chế, xử lý chất thải làm vật liệu xây dựng; điều phối cung, cầu; xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu quốc gia về vật liệu xây dựng; định hướng giảm phát thải khí nhà kính và áp dụng các công cụ kinh tế về carbon theo quy định pháp luật hiện hành.

Tại cuộc họp, các đại biểu đã tập trung thảo luận, góp ý nhiều nội dung cụ thể đối với dự thảo Nghị định. Nhiều đại biểu đánh giá cao việc dự thảo Nghị định đã chú trọng công tác quản lý khai thác, chế biến khoáng sản làm vật liệu xây dựng gắn với bảo vệ môi trường, sử dụng tiết kiệm tài nguyên.

Mặt khác, một số ý kiến đại biểu đề nghị làm rõ hơn cơ chế khuyến khích phát triển và sử dụng vật liệu xây dựng xanh, vật liệu tái chế, vật liệu tuần hoàn; bổ sung các quy định liên quan đến xây dựng, kết nối và chia sẻ cơ sở dữ liệu về vật liệu xây dựng; tăng cường trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong công tác theo dõi, dự báo thị trường và cung cấp thông tin minh bạch cho doanh nghiệp; chú trọng đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến góp ý của lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ, các hội, hiệp hội nghề nghiệp và đại diện doanh nghiệp. Đồng thời, yêu cầu Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng tiếp tục tổng hợp, nghiên cứu tiếp thu đầy đủ các ý kiến; rà soát kỹ các quy định pháp luật liên quan; lưu ý thể chế hóa các nội dung về khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng; cụ thể hóa các cơ chế khuyến khích phát triển vật liệu xây dựng xanh, thân thiện môi trường.

“Trong quá trình gửi dự thảo lấy ý kiến góp ý từ các bộ, ngành Trung ương, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục tổ chức các hoạt động, hội thảo chuyên đề tổng hợp ý kiến để hoàn thiện dự thảo Nghị định, bảo đảm chất lượng và tính khả thi trước khi trình Chính phủ xem xét, ban hành”, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cho biết.