Xuất khẩu của Trung Quốc tăng trưởng mạnh mẽ trong tháng 4 vừa qua, khi các nhà máy ở nước này đẩy nhanh sản xuất để đáp ứng làn sóng đơn đặt hàng từ các ngành công nghiệp liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và các khách hàng khác đang tìm cách tích trữ linh kiện trong bối cảnh lo ngại chiến tranh Iran có thể đẩy chi phí đầu vào toàn cầu lên cao hơn nữa.
Sức mạnh xuất khẩu này đã đưa thặng dư thương mại của Trung Quốc với Mỹ tăng lên mức 87,7 tỷ USD tính từ đầu năm, và sẽ là tâm điểm chú ý khi Tổng thống Donald Trump có chuyến thăm Bắc Kinh vào ngày 14-15/5.
Đến nay, nhà xuất khẩu Trung Quốc đã cho thấy rõ khả năng trụ vững trước những tác động từ xung đột quân sự ở Trung Đông. Dù vậy, các nhà kinh tế cảnh báo rằng nếu chiến tranh kéo dài và giá năng lượng tiếp tục tăng cao, nguy cơ suy giảm nhu cầu tại các thị trường xuất khẩu sẽ trở nên lớn hơn, khiến tiêu dùng nội địa trì trệ không thể bù đắp được khoảng trống. Hiện tại, các nhà kinh tế đang theo dõi để xác định sự bùng nổ sản xuất liên quan đến nhu cầu cho AI có thể giữ duy trì cỗ máy xuất khẩu của Trung Quốc ở tốc độ hoạt động cao trong bao lâu.
Trao đổi với hãng tin Reuters, ông Xing Zhaopeng - chiến lược gia cao cấp về Trung Quốc tại ngân hàng ANZ - cho biết: "Xung đột ở Trung Đông đã đẩy nhu cầu bổ sung hàng tồn kho trong lĩnh vực sản xuất toàn cầu lên cao, và trong chu kỳ tăng trưởng này của ngành công nghiệp bán dẫn, cả nhập khẩu và xuất khẩu của Trung Quốc vẫn duy trì sự tăng trưởng mạnh mẽ".
Ông Xing cũng nhận định rằng vẫn còn dư địa cho chu kỳ sản xuất do AI thúc đẩy ở Trung Quốc, và dự báo tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng năm của nước này năm nay sẽ đạt khoảng 10%.
Dữ liệu do Tổng cục Hải quan Trung Quốc công bố ngày 9/5 cho thấy kim ngạch xuất khẩu tính theo giá trị USD tăng 14,1% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm trước, đạt 359,4 tỷ USD. Mức tăng này vượt xa mức tăng 2,5% của tháng 3 và mức dự báo tăng 7,9% mà các nhà kinh tế đưa ra.
Theo một bộ dữ liệu khác công bố trong tháng 4, lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới mà các nhà máy ở Trung Quốc nhận được đã tăng lên mức cao nhất trong 2 năm.
Nhập khẩu cũng ghi nhận sự tăng trưởng mạnh, với mức tăng 25,3% trong tháng 4, đạt 274,6 tỷ USD. Mức tăng này cũng cao hơn so với mức tăng 27,8% của tháng 3 và mức dự báo tăng 15,2% mà các chuyên gia kinh tế đưa ra.
Thặng dư thương mại tháng 4 của Trung Quốc tăng vọt lên 84,8 tỷ USD, từ 51,13 tỷ USD trong tháng 3.
Động lực tăng trưởng rộng hơn trong nền kinh tế Trung Quốc vẫn vững chắc trong quý đầu tiên, thể hiện qua tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) đạt 5% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng trưởng này đạt cận trên của phạm vi mục tiêu tăng trưởng cả năm là 4,5-5% mà Bắc Kinh đề ra, theo đó giảm bớt sự cần thiết phải có thêm biện pháp kích thích ngay lập tức.
Tuy nhiên, ngay cả Trung Quốc - quốc gia lâu nay các đối tác thương mại chỉ trích vì hoạt động sản xuất công nghiệp nhận được nhiều trợ cấp của nhà nước - cũng không tránh khỏi tác động khi chi phí nhiên liệu và vận chuyển tăng.
Dữ liệu nhà máy được công bố vào tháng trước cho thấy giá các hàng hóa đầu vào vẫn ở mức cao, nhất là các mặt hàng nhiên liệu tinh chế, dầu mỏ, than đá và hóa chất. Tỷ lệ thất nghiệp cũng tăng nhẹ và doanh số bán lẻ - một thước đo tiêu dùng - tiếp tục tăng trưởng kém hơn so với sản lượng công nghiệp.
Theo dự kiến, Tổng thống Trump sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm Bắc Kinh sắp tới. Đây là cơ hội để hai nước tìm cách ổn định mối quan hệ song phương đang căng thẳng vì các vấn đề thương mại, Đài Loan và chiến tranh Iran.
Kết quả cuộc gặp này được nhận định là có ý nghĩa quan trọng đối với ông Trump khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ sẽ diễn ra vào tháng 11 năm nay. Dù vậy, giới lãnh đạo doanh nghiệp và chuyên gia phân tích không kỳ vọng hai bên sẽ đạt được những đột phá lớn trong cuộc gặp.
Đối mặt với hàng rào thuế quan của Mỹ từng có lúc lên mức ba chữ số, trong suốt năm 2025, các nhà xuất khẩu Trung Quốc đã đẩy mạnh nỗ lực tìm kiếm các thị trường xuất khẩu mới như Nam Mỹ bằng cách bán hàng hóa ở mức giá thấp hơn. Do đó, dù xuất khẩu sang Mỹ giảm sút, Trung Quốc đã kết thúc năm 2025 với thặng dư thương mại kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD.
