Triển khai Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050”, trong năm 2026, ngành trồng trọt sẽ tập trung hoàn thiện quy trình kỹ thuật, hệ thống đo lường - báo cáo - thẩm định phát thải (MRV) và xây dựng quy chuẩn kiểm kê khí nhà kính nhằm tạo hành lang pháp lý thống nhất trên toàn quốc.

Ngày 18/5/2026 tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị Ban Chỉ đạo lần thứ nhất triển khai Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050”.

XÂY DỰNG VÙNG TRỒNG TRỌT PHÁT THẢI THẤP

Thông tin tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho biết đến nay đã có 22 tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch hành động sản xuất giảm phát thải. Nhiều địa phương, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế cũng đăng ký tham gia các chương trình, mô hình sản xuất giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt.

Theo bà Hương, nhiều nhiệm vụ trọng tâm đang được triển khai như xây dựng quy trình kỹ thuật canh tác giảm phát thải, hoàn thiện hệ thống đo lường - báo cáo - thẩm định phát thải (MRV), xây dựng mô hình trình diễn và huy động nguồn lực thực hiện đề án.

Một số địa phương đã bắt đầu triển khai mô hình cụ thể. Tại Quảng Trị, mô hình lúa giảm phát thải được thực hiện tại 13 xã với diện tích hơn 6.000ha. Trong khi đó, Hưng Yên dự kiến triển khai mô hình giảm phát thải trên 3.000ha lúa trong năm 2026, áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD) kết hợp thiết bị đo đếm phát thải.

Các hoạt động trọng tâm hiện nay tập trung vào sử dụng hiệu quả phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới; tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp; phát triển nông nghiệp tuần hoàn; ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu phát thải.

Trong năm 2026, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ hoàn thiện quy trình kỹ thuật và MRV đối với các cây trồng chủ lực như lúa, ngô, cà phê và sầu riêng; đồng thời triển khai các mô hình xử lý rơm rạ bằng chế phẩm sinh học, mô hình biochar và tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn về sản xuất giảm phát thải cho cán bộ kỹ thuật và nông dân.

Từ nay đến năm 2030, ngành trồng trọt xác định 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là hình thành các vùng sản xuất phát thải thấp theo từng ngành hàng và vùng sinh thái". 

Bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật.

Với cây cà phê, ngành tập trung xây dựng các mô hình cà phê tuần hoàn, tưới tiết kiệm, sử dụng phân hữu cơ, tái sử dụng phụ phẩm và phục hồi sức khỏe đất tại Tây Nguyên và Sơn La; đồng thời thí điểm vùng cà phê phát thải thấp gắn với truy xuất nguồn gốc và xuất khẩu bền vững.

Đối với cây ăn quả, các mô hình giảm phát thải sẽ tập trung trên sầu riêng, thanh long, bưởi, chanh dây và xoài, gắn với quản lý nước tưới, sử dụng phân bón hữu cơ, xử lý phụ phẩm và đáp ứng tiêu chuẩn xanh của thị trường xuất khẩu. Quá trình sản xuất sẽ gắn với mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn xuất khẩu.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là phát triển chuỗi giá trị và thị trường sản phẩm phát thải thấp. Theo kế hoạch, ngành sẽ xây dựng bộ tiêu chí và định hướng phát triển nhãn hiệu “nông sản phát thải thấp Việt Nam” cho các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, cà phê, rau quả và chè; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã xây dựng vùng nguyên liệu phát thải thấp; tăng cường truy xuất nguồn gốc và minh bạch dữ liệu phát thải; hỗ trợ tiếp cận các tiêu chuẩn xanh và thị trường cao cấp.

Ngoài ra, ngành cũng sẽ đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển biochar và nông nghiệp tuần hoàn; tăng cường truyền thông, đào tạo và huy động nguồn lực để triển khai đề án.

HOÀN THIỆN QUY TRÌNH TRỒNG TRỌT GIẢM PHÁT THẢI BỀN VỮNG

Ông Hoàng Văn Hồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia, Tổ trưởng tổ đào tạo của Đề án, cho biết với những cây trồng phát thải lớn như mía, dừa, chanh leo hay thanh long cần có lộ trình cụ thể hơn. Điều quan trọng nhất là phải sớm ban hành quy trình sản xuất giảm phát thải để làm cơ sở tổ chức tập huấn cho cán bộ khuyến nông và người dân.

Đối với nông dân, việc hướng dẫn thực hành đúng quy trình kỹ thuật quan trọng hơn việc giải thích khái niệm giảm phát thải. Nếu thực hiện đúng quy trình thì sẽ tạo ra sản phẩm giảm phát thải. Bên cạnh đó, quy trình MRV cũng cần được thiết kế đơn giản, dễ áp dụng để nông dân có thể thực hiện hiệu quả".

Ông Hoàng Văn Hồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia.

Liên quan tới thị trường tín chỉ carbon, ông Nguyễn Như Cường, nguyên Cục trưởng Cục Trồng trọt, cho rằng việc tham gia thị trường tự nguyện hiện còn khó khăn do chi phí cao và quy trình phức tạp, trong khi sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam chủ yếu quy mô nhỏ lẻ. Vì vậy, cần tính toán kỹ hiệu quả kinh tế thay vì chạy theo xu hướng.

Theo Cường, trong trường hợp chưa đủ điều kiện tham gia thị trường carbon, việc giảm phát thải vẫn có ý nghĩa quan trọng khi đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải quốc gia (NDC), từ đó tạo cơ sở để Nhà nước có chính sách hỗ trợ ngược lại cho ngành nông nghiệp.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung nhấn mạnh: Sản xuất trồng trọt giảm phát thải không chỉ nhằm bảo vệ môi trường mà còn là yêu cầu tất yếu của nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế.

Theo Thứ trưởng, quá trình triển khai đề án phải gắn với mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí đầu vào, gia tăng lợi nhuận cho người dân và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của thị trường xuất khẩu.

Về dài hạn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, xây dựng bộ tiêu chí canh tác giảm phát thải, phát triển nhãn hiệu cho sản phẩm nông nghiệp phát thải thấp và hình thành các vùng sản xuất quy mô lớn gắn với chuỗi giá trị và hệ thống dữ liệu phát thải đồng bộ. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để ngành trồng trọt từng bước tham gia thị trường carbon và các cơ chế giao dịch tín chỉ carbon trong tương lai.