Thị trường carbon: Công cụ chuyển đổi xanh và giảm phát thải
Nhĩ Anh
29/04/2026, 07:26
Thị trường carbon là một trong những công cụ quan trọng giúp giảm phát thải khí nhà kính một cách hiệu quả và linh hoạt. Đây không chỉ là cơ chế để thực hiện các cam kết quốc tế mà còn mở ra cơ hội phát triển xanh, kênh thu hút nguồn lực tài chính và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam...
Thị trường carbon không chỉ giúp thực hiện nghĩa vụ môi trường mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh ngày càng phổ biến. Ảnh minh họa
Tại Việt Nam, việc xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường carbon đã có những bước tiến đáng kể, tạo nền tảng cho sự phát triển và vận hành hiệu quả.
Trong những năm gần đây, Việt Nam đã tích cực xây dựng khung pháp lý cho thị trường carbon. Sau khi Luật Bảo vệ môi trường 2020 được ban hành, Chính phủ đã đưa ra Nghị định số 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozone.
Tiếp đó, Nghị định số 119/2025/NĐ-CP đã bổ sung các quy định chi tiết về trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc kiểm kê khí nhà kính và phân bổ hạn ngạch phát thải. Đầu năm 2025, Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam đã được phê duyệt, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc chuẩn bị cho thị trường này.
Nền tảng cho sự phát triển của thị trường carbon đã được củng cố với việc ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch carbon trong nước và Nghị định 112/2026/NĐ-CP về trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.
Luật sư Trương Tử Long, chuyên gia chính sách phát triển bền vững tại Công ty CP Sáng tạo xanh Việt Nam (GREEN IN), nhận định rằng sự ra đời của các nghị định này là mảnh ghép quan trọng cho sự vận hành và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam.
Bà Nguyễn Hồng Loan, Giám đốc Công ty TNHH Kiến tạo khí hậu xanh (GreenCIC), cho biết việc ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP đánh dấu sự chuyển dịch từ giai đoạn hoàn thiện chính sách sang vận hành thực chất thị trường carbon. Đây là lần đầu tiên các hoạt động mua bán, chuyển nhượng hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon được đặt trong một khuôn khổ giao dịch tập trung, có quy tắc rõ ràng và chịu sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước.
Thị trường carbon Việt Nam hiện đang tổ chức trên ba trụ cột chính: hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho 110 doanh nghiệp lớn nhất, xây dựng cơ chế tín chỉ carbon trong nước, và thu hút đầu tư, công nghệ nước ngoài thông qua các quy định trao đổi tín chỉ carbon quốc tế.
Ông Phạm Nam Hưng, Phòng Thị trường carbon, Cục Biến đổi khí hậu, kỳ vọng rằng với việc Nghị định 112/2026/NĐ-CP có hiệu lực, sẽ có nhiều dự án đăng ký và thu hút thêm nhiều nguồn lực tham gia.
Về lộ trình phát triển, từ năm 2026 đến năm 2028 được xác định là giai đoạn thí điểm, giúp doanh nghiệp làm quen với thị trường và cơ quan quản lý tích lũy kinh nghiệm. Sau giai đoạn này, Chính phủ sẽ tổng kết, đánh giá để đưa ra định hướng vận hành chính thức và xem xét khả năng kết nối với thị trường carbon quốc tế.
Thị trường carbon không chỉ giúp thực hiện nghĩa vụ môi trường mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh ngày càng phổ biến. Các chuyên gia cho rằng thị trường carbon là bệ đỡ quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam thích ứng với “luật chơi” xanh mới của thương mại toàn cầu, qua đó đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của nền kinh tế.
Sàn giao dịch carbon trong nước và thị trường carbon nói chung sẽ tạo cơ chế xác định giá phát thải carbon hiệu quả, giúp doanh nghiệp có thêm dòng tài chính khi thực hiện trao đổi trên sàn giao dịch carbon.
Kết quả nghiên cứu ước tính việc vận hành thị trường carbon trong nước có thể giúp các doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ từ 400-800 triệu USD để đầu tư vào các công nghệ giảm phát thải khí nhà kính. Nếu tham gia vào thị trường carbon quốc tế, Việt Nam có thể thu hút đầu tư từ 500 triệu đến 2 tỷ USD từ các nguồn hỗ trợ tài chính quốc tế về khí hậu và chuyển đổi xanh.
Bà Loan nhấn mạnh rằng sàn giao dịch carbon không chỉ là công cụ hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ giảm phát thải, mà còn đóng vai trò như một hạ tầng kinh tế mới cho quá trình chuyển đổi xanh. Cơ chế giao dịch tập trung, minh bạch và có giám sát giúp giảm chi phí giao dịch, hạn chế rủi ro pháp lý và tạo niềm tin cho các doanh nghiệp cũng như nhà đầu tư khi tham gia thị trường.
Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả các lợi ích từ sàn giao dịch carbon, doanh nghiệp cần chuẩn bị bài bản cả về nhận thức, năng lực kỹ thuật-quản trị và xây dựng chiến lược tham gia thị trường một cách hiệu quả. Điều này cũng được đại diện Vụ Pháp chế, Bộ Tài chính lưu ý doanh nghiệp để sẵn sàng tham gia thị trường carbon. Các chủ thể liên quan cần chủ động chuẩn bị cả về pháp lý, năng lực quản trị và hạ tầng kỹ thuật.
Phát triển thị trường carbon đã trở thành xu thế trên thế giới và được coi là kênh huy động nguồn lực tài chính mới. Thống kê cho thấy trên toàn cầu đã có hơn 80 quốc gia và khu vực triển khai thị trường carbon, với quy mô hơn 100 tỷ USD. Tại Việt Nam, mục tiêu quan trọng nhất của thị trường carbon là giảm phát thải khí nhà kính, thực hiện các cam kết quốc gia và hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 17-2026 phát hành ngày 25/04/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Nước thải đô thị không nên xem là sản phẩm cuối của quá trình sử dụng mà có thể trở thành nguồn tài nguyên mới phục vụ sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi thiết lập hạ tầng phân phối, hệ thống vận chuyển nước thải đã qua xử lý phục vụ đúng nhu cầu sử dụng, bao gồm cả khả năng lưu trữ khi cần thiết bởi nhu cầu nước cho nông nghiệp thay đổi theo mùa, trong khi nước thải đô thị lại phát sinh liên tục...
Hawaii tìm đường thoát khỏi “cái bóng dầu mỏ”
Là bang đầu tiên của Mỹ cam kết sử dụng 100% điện năng tái tạo vào năm 2045, Hawaii đang theo đuổi mục tiêu đầy tham vọng: xây dựng một nền kinh tế gần như không còn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Tuy nhiên, với đặc thù là một quần đảo giữa Thái Bình Dương, hành trình hướng tới tự chủ năng lượng của Hawaii đang đối mặt với nhiều thách thức về công nghệ, hạ tầng và chi phí…
“Khởi nghiệp xanh” tìm dư địa tăng trưởng từ đổi mới sáng tạo và tài nguyên bản địa
Sức ép từ thị trường và xu hướng tiêu dùng mới đang buộc nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp phải tìm kiếm những động lực phát triển bền vững hơn. Trong bối cảnh đó, đổi mới sáng tạo, R&D và khai thác lợi thế từ nguồn lực bản địa đang nổi lên như những hướng đi giàu tiềm năng...
Xây dựng một Việt Nam “xanh, sạch, đẹp hơn” phải bằng hành động cụ thể và sự đồng lòng
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm, chủ trương của Đảng “phát triển nhanh nhưng phải bền vững”; “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần”; “bảo vệ môi trường phải được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình hoạch định chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và phát triển kinh tế xã hội của từng ngành, từng địa phương”.
Chuyển từ phát triển kinh tế ven biển sang phát triển quốc gia hướng biển
Dựa trên hướng tiếp cận mới, các nhiệm vụ giải pháp phải có sự đột phá nhưng vẫn có tính kế thừa, thúc đẩy mạnh mẽ sự chuyển biến về nhận thức, hành động, kiến tạo thể chế, chính sách cho phát triển nhanh và bền vững kinh tế biển. Chuyển mạnh từ tư duy nặng về bảo vệ, bảo tồn sang phát triển nhanh và bền vững, chuyển từ phát triển kinh tế ven biển sang phát triển quốc gia hướng biển...
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
![[Interactive]: Toàn cảnh kinh tế Việt Nam tháng 5/2026](https://premedia.vneconomy.vn/files/uploads/2026/06/03/777c0549be5648059b52c07dadd55f11-94904.png?w=1050&h=630&mode=crop)
