Cơ hội hút tài chính xanh từ trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon

Nghị định 112/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành mới đây có hiệu lực từ ngày 19/5/2026 quy định về trao đổi kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon với đối tác quốc tế nhằm thực hiện Thỏa thuận Paris thuộc Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu, hỗ trợ thực hiện mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính quốc gia và các mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính khác.

BA CƠ CHẾ TRAO ĐỔI QUỐC TẾ KẾT QUẢ GIẢM NHẸ PHÁT THẢI VÀ TÍN CHỈ CARBON

Theo quy định kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon được chuyển giao quốc tế phải thuộc một trong 3 nhóm cơ chế: Trong khuôn khổ Thỏa thuận Điều 6.2, Cơ chế Điều 6.4 của Thỏa thuận Paris hoặc theo các tiêu chuẩn carbon độc lập.

Thỏa thuận Điều 6.2 là điều ước hoặc thỏa thuận quốc tế được ký kết giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và quốc gia là Bên tham gia của Thỏa thuận Paris hoặc tổ chức quốc tế nhằm thực hiện mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong NDC hoặc các mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính khác.

Theo đó, cho phép chuyển giao kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon từ Việt Nam cho đối tác quốc tế thông qua việc cấp văn bản chấp thuận chuyển giao quốc tế của Việt Nam; đồng thời chuyển giao kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon từ đối tác quốc tế về Việt Nam thông qua việc cấp văn bản chấp thuận chuyển giao quốc tế của quốc gia chủ nhà.

Còn với cơ chế Điều 6.4 là cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon được quy định tại khoản 4 Điều 6 Thỏa thuận Paris, cho phép các cơ quan, tổ chức tham gia thực hiện chương trình, dự án chuyển giao quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon để thực hiện mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong NDC (Đóng góp do quốc gia tự quyết định) hoặc các mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính khác.

Các tiêu chuẩn carbon độc lập là những bộ tiêu chuẩn quốc tế phổ biến ngoài khuôn khổ Thỏa thuận Paris. Quy định liên quan bao gồm việc công nhận các phương pháp tạo tín chỉ carbon, đăng ký dự án và cấp tín chỉ.

Tương tự hai nhóm trên, việc chấp thuận chuyển giao quốc tế và tiếp nhận tín chỉ carbon từ nước ngoài về Việt Nam cũng được thực hiện theo các bước phê duyệt nghiêm ngặt để đảm bảo tính minh bạch và quyền lợi quốc gia.

Điểm đáng chú ý là các quy định riêng biệt về trao đổi quốc tế nhằm thực hiện mục tiêu giảm nhẹ phát thải theo các điều ước và cam kết quốc tế, bao gồm cả các nghĩa vụ đặc thù liên quan đến ngành hàng không. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng cho phép các cơ quan, tổ chức tại Việt Nam chủ động mua và sử dụng tín chỉ carbon quốc tế để tuân thủ các cam kết mà quốc gia đã tham gia.

Đặc biệt, việc trao đổi phải ưu tiên thực hiện mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong NDC của Việt Nam và các mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính theo các điều ước quốc tế và cam kết quốc tế. Cùng với đó phải bảo đảm lợi ích quốc gia và hài hòa lợi ích giữa các bên tham gia, có đóng góp cho sự phát triển bền vững của cộng đồng địa phương nơi thực hiện chương trình, dự án.

Theo Nghị định, Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan thay mặt Chính phủ cấp văn bản chấp thuận chuyển giao quốc tế và thực hiện điều chỉnh tương ứng đối với lượng kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon chuyển giao quốc tế giữa Việt Nam và các đối tác.

Toàn bộ hoạt động trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon phải được ghi nhận trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Việc chấp thuận chuyển giao quốc tế có điều chỉnh tương ứng chỉ được thực hiện sau khi kết quả giảm phát thải hoặc tín chỉ carbon đã được cấp và có ý kiến của cơ quan quản lý liên quan.

CƠ HỘI THU HÚT NGUỒN TÀI CHÍNH KHÍ HẬU QUỐC TẾ, THÚC ĐẨY GIẢM PHÁT THẢI

Về tỷ lệ chuyển giao quốc tế, Nghị định được thiết kế theo hướng vừa thu hút đầu tư, vừa đảm bảo thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính quốc gia. Theo đó, danh mục các hoạt động giảm phát thải được phân loại cụ thể gắn với giới hạn tỷ lệ chuyển giao.

Nhóm các biện pháp, hoạt động giảm phát thải khí nhà kính công nghệ mới, chi phí cao, chưa hoặc ít được triển khai tại Việt Nam có tỷ lệ chuyển giao tối đa đến 90%.

Nhóm các biện pháp, hoạt động giảm phát thải khí nhà kính đã được triển khai Việt Nam cần thêm sự hỗ trợ về tài chính, công nghệ có tỷ lệ chuyển giao tối đa đến 50%.

Việc giới hạn tỷ lệ chuyển giao tối đa, đặc biệt đối với các biện pháp, hoạt động đã và đang được triển khai tại Việt Nam nhằm đảm bảo nguồn cung kết quả giảm phát thải đủ để đạt được NDC trước khi bán ra quốc tế.

Với việc siết tỷ lệ với công nghệ cũ và ưu tiên tỷ lệ cao cho công nghệ mới, điều này buộc các nhà đầu tư phải đưa những kỹ thuật giảm phát thải tiên tiến vào Việt Nam. Qua đó, tạo động lực mạnh mẽ để thu hút dòng vốn đầu chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.

Nghị định số 112/2026/NĐ-CP được ban hành có hiệu lực là bước tiến quan trọng của Việt Nam trong hoàn thiện khung pháp lý về thị trường carbon và hợp tác quốc tế về khí hậu. Từ đó, mở ra cánh cửa thu hút dòng vốn đầu tư xanh và công nghệ hiện đại. Việc chủ động hội nhập thông qua một khung pháp lý minh bạch không chỉ giúp quốc gia thực hiện cam kết Net Zero, mà còn khẳng định vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị kinh tế carbon thấp toàn cầu.

Trao đổi với VnEconomy, bà Nguyễn Hồng Loan, Giám đốc Công ty TNHH Kiến tạo Khí hậu xanh cho rằng “Nghị định này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc triển khai Điều 6 tại Việt Nam, thiết lập một khung pháp lý rõ ràng và toàn diện cho việc chuyển giao quốc tế tín chỉ carbon và kết quả giảm nhẹ phát thải từ Việt Nam”.

Đáng chú ý, bà Loan cho biết các ngưỡng chuyển giao được quy định cao hơn so với mức đánh giá trong nghiên cứu trước đây cho thấy định hướng của Việt Nam trong việc thu hút nguồn tài chính khí hậu quốc tế nhằm thúc đẩy nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính trong nước và việc đạt được mục tiêu của NDC.

Đồng thời, các cơ chế bảo đảm nhằm tránh bán vượt mức được lồng ghép thông qua việc áp dụng danh mục ưu tiên và danh mục khuyến khích, giới hạn tỷ lệ chuyển giao, cùng với cơ chế giám sát hành chính chặt chẽ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các bộ, ngành liên quan.

Theo chuyên gia, quy định này được kỳ vọng mở ra các cơ hội đã được mong đợi từ lâu cho các bên liên quan trong việc chuyển giao tín chỉ carbon quốc tế từ các dự án tại Việt Nam.