AI sẽ giúp hay “hại” ngành F&B trong năm 2026?

Tập đoàn Alibaba đang triển khai một dịch vụ mới nhằm hỗ trợ các nhà hàng ứng dụng AI để trực quan hóa không gian nội thất, qua đó tăng cường khả năng tiếp cận khách hàng và giảm chi phí quảng bá. Động thái này được xem là một phần trong nỗ lực của Alibaba nhằm gia tăng sức cạnh tranh với Meituan trên thị trường F&B Trung Quốc.

Amap - nền tảng bản đồ và dịch vụ địa phương thuộc Alibaba - sẽ sớm cho phép các nhà hàng tạo hình ảnh 3D không gian bên trong chỉ bằng cách tải lên video hoặc ảnh chụp. Công nghệ trên được phát triển dựa trên mô hình AI thị giác Wan của Alibaba.

Trong bối cảnh các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc ngày càng đẩy mạnh ứng dụng AI nhằm nâng cấp các mô hình kinh doanh hiện có, sáng kiến mới của Amap phản ánh xu hướng đưa AI vào các dịch vụ tiêu dùng thực tế.

Trong khi đó, Dubai sẽ chào đón Bếp trưởng Điều hành AI đầu tiên trên thế giới. Được phát triển bởi công ty công nghệ ẩm thực UMAI có trụ sở tại UAE, "Bếp trưởng Aiman" (viết tắt AI và Man) được thiết kế bằng AI, sẽ giám sát toàn bộ hệ sinh thái ẩm thực của Woohoo, một nhà hàng vừa ​​khai trương vào cuối năm 2025.

Trách nhiệm của Bếp trưởng Aiman ​​bao trùm lên toàn hệ thống vận hành của một nhà hàng như lên ý tưởng thực đơn và thiết kế công thức, đến theo dõi phản hồi của khách hàng và thậm chí là quản lý không gian nhà hàng. Dựa trên cơ sở dữ liệu kiến ​​thức ẩm thực toàn cầu và hơn 14.000 công thức nấu ăn, Bếp trưởng Aiman sẽ ​​phân tích các nguyên liệu thành các hợp chất phân tử và cảm quan, kết cấu, độ chua và vị umami; sau đó kết hợp chúng thành những món ăn bất ngờ thú vị.

Trong khi các đầu bếp thực thụ sẽ thực hiện nấu nướng, kiểm tra công thức và tinh chỉnh từng món ăn, thì đầu bếp Aiman ​​đóng vai trò như một người đồng hành ẩm thực tương tác cao; cung cấp phản hồi theo thời gian thực, đồng thời liên tục tinh chỉnh mỗi món ăn đã được tạo ra và tương tác với thực khách.

Theo UMAI, dự án tiên phong này không nhằm mục đích thay thế tài năng ẩm thực của con người mà nhằm bổ sung, mở rộng ranh giới của sự sáng tạo, đổi mới hương vị và tính bền vững.

Theo đánh giá của trang tin Hongchu Network, tốc độ nhanh và độ ổn định trong đầu ra là những ưu điểm nổi bật của robot AI. Trước đó, trong Cuộc thi Đầu bếp Robot Quảng Châu (Trung Quốc) lần thứ nhất, thể lệ quy định: “Nhóm đầu bếp tương lai” phải trình bày các món đặc trưng và sáng tạo trong vòng 20 phút, trong khi “nhóm robot” chỉ có 5 phút.

Thực tế, nếu không tính thời gian chuẩn bị nguyên liệu, hầu hết robot chỉ mất khoảng 3 phút để hoàn thiện một món ăn. Các nhà sản xuất robot, điển hình như Công ty TNHH Công nghệ Thông minh Thượng Hải Trường Sơn, đã phát triển nhiều phiên bản robot nấu ăn khác nhau để đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường.

Chẳng hạn, phiên bản dành cho xào nhanh thích hợp với các nhà hàng thức ăn nhanh và căng tin, nơi phục vụ các phần ăn nhỏ thường xuyên. Trong khi đó, phiên bản căng tin hướng tới nhu cầu đầu ra bữa ăn tập trung của trường học, nhà máy…, có khả năng hoàn thành việc nấu nồi lớn chỉ trong 5 - 7 phút.

“Báo cáo Phát triển Ngành Công nghiệp Robot Nấu ăn Thế giới” do Hiệp hội Công nghiệp Thực phẩm Quốc gia Trung Quốc công bố cho biết, quy mô thị trường robot tại Trung Quốc năm 2024 đạt 3,17 tỷ nhân dân tệ. Dự kiến, đến năm 2025, con số này sẽ vượt 3,7 tỷ nhân dân tệ và tiếp tục duy trì xu hướng tăng trưởng cao trong những năm tiếp theo.

Marriott International mới đây cũng vừa ra mắt báo cáo “The Future of Food 2026 – Tương lai ẩm thực 2026”, cho thấy AI giúp bớt áp lực cho tất cả bộ phận nhân sự ở các nhà hàng cao cấp. Tuy nhiên, nhiều thực khách vẫn không thoải mái khi bị nhà hàng/khách sạn thu thập thông tin hoặc được chăm sóc bởi AI. Theo đó, chỉ 38% khách hàng cảm thấy thoải mái khi để AI xử lý việc đặt phòng hoặc thay đổi đặt phòng qua điện thoại.

Bên cạnh đó, lợi dụng chính sách hoàn tiền của các cửa hàng ăn uống, hiện nay một số người tiêu dùng đã chụp ảnh, chỉnh sửa bằng AI và tạo đánh giá xấu. Theo Times of London, hàng loạt nhà hàng và ứng dụng giao hàng như Uber Eats, Deliveroo hay Just Eat cho biết "đang có sự gia tăng đột biến" các vụ lừa đảo sử dụng AI.

Lợi dụng chính sách đánh giá, những người này chụp lại ảnh đồ ăn, sau đó chỉnh bằng AI để trông chưa chín kỹ, có "dị vật" hoặc lỗi, nhằm nhận bữa ăn miễn phí hoặc hoàn tiền. Ghi nhận của NYPost cho thấy nhiều người thậm chí không ngại "chia sẻ" mánh khóe của mình lên mạng xã hội.

"Tôi sửa ảnh để lấy lại tiền từ DoorDash", một người tên King Sukuna kể trên X kèm ảnh ghép chiếc bánh hamburger chứa "thịt sống" bằng AI, hiện nhận hơn 1,1 triệu lượt xem. Trong một bài đăng khác trên Threads, tài khoản thomascoretv thậm chí hướng dẫn cách làm một chiếc đùi gà trông như chưa chín bằng AI. Người này sau đó gửi hình ảnh đến dịch vụ giao đồ ăn, được xin lỗi và hoàn lại 26,6 USD…

Ngoài ra, tại Cuộc thi Đầu bếp Robot, ông Chen Zhixiong, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Thực phẩm Trung Sơn (Trung Quốc) nhận xét hiện các chương trình của robot AI còn thiếu tính linh hoạt. Nếu đến nhà hàng hoặc khách sạn lớn, robot chỉ có thể đảm nhiệm một khâu nhất định. Ví dụ, rất khó để hoàn thiện kỹ thuật “sủi bọt dầu” trong ẩm thực Quảng Đông, trừ khi cánh tay robot đạt được độ tinh tế như bàn tay con người.

Trước làn sóng AI, đại diện bởi robot nấu ăn, các bếp trưởng nhận định đây là công cụ hỗ trợ chứ không phải mối quan hệ thay thế trực tiếp. Trang tin Hongchu Network đánh giá, sự xuất hiện của robot không làm tinh giản đội ngũ đầu bếp, mà chủ yếu điều chỉnh vai trò của họ và mở ra hướng phát triển mới.

Bởi suy cho cùng, hiện tại robot không thể suy nghĩ, không thể tự tóm tắt các quy tắc thông qua “khả năng học tập” hay cải thiện kỹ năng nấu nướng liên tục. Khoảng trống này chính là cơ hội mới cho các đầu bếp trong kỷ nguyên AI.