Sự bùng nổ của AI đang kéo theo rủi ro an ninh mạng gia tăng nhanh chóng, buộc doanh nghiệp chuyển từ cách tiếp cận bị động sang chủ động, tăng cường bảo vệ hệ thống và dữ liệu trong môi trường số ngày càng phức tạp...

Trong tiến trình chuyển đổi số toàn cầu, Việt Nam đang nổi lên như một điểm sáng về tốc độ thích ứng công nghệ. Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội từ AI và kinh tế số, doanh nghiệp cũng đối mặt với thách thức về quản trị, hiệu quả đầu tư và rủi ro an ninh mạng ngày càng gia tăng.

DOANH NGHIỆP CẦN ĐẶT TRỌNG TÂM VÀO CHIẾN LƯỢC AI

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, ông Ryohei Oda, Tổng Giám đốc ABeam Consulting Việt Nam cho biết, khác với Nhật Bản thúc đẩy AI để giải quyết bài toán già hóa dân số và thiếu hụt lao động, tại Việt Nam, AI đóng vai trò là công cụ bổ trợ năng lực cho con người. Dù một số vị trí công việc có thể biến mất, nhưng sự xuất hiện của AI đồng thời mở ra những phân khúc nghề nghiệp hoàn toàn mới.

Theo Ryohei Oda, AI tại Việt Nam đang phát triển nhanh với trình độ kỹ thuật tiệm cận chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, sự mở rộng về quy mô chưa đi kèm với mức độ hoàn thiện trong quản trị, đặc biệt ở lĩnh vực sản xuất, nơi vẫn còn dư địa để nâng cao hiệu quả vận hành khi tích hợp AI.

“Chi phí triển khai AI hiện vẫn ở mức cao, đặc biệt với các doanh nghiệp phải đầu tư đồng thời vào hạ tầng, dữ liệu và nhân sự. Trong bối cảnh đó, việc phát triển các giải pháp “AI thuần Việt” được xem là hướng đi phù hợp, không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn tăng khả năng tùy chỉnh theo đặc thù thị trường trong nước”.

Để trở thành động lực tăng trưởng bền vững, doanh nghiệp cần cải thiện tư duy chiến lược và hoàn thiện quản trị, đây những yếu tố chưa theo kịp tốc độ mở rộng của nền kinh tế.

Thực tế, điểm nghẽn hiện nay không nằm ở năng lực triển khai mà ở việc xác định rõ mục tiêu ứng dụng. Nhân sự trong nước có thể triển khai công nghệ tốt, nhưng thiếu định hướng cụ thể dễ dẫn đến đầu tư theo xu hướng, gây lãng phí nguồn lực.

“Doanh nghiệp cần tính toán hiệu quả thực tế. Nếu đầu tư 1 triệu USD nhưng tiết kiệm được 100.000 giờ làm việc mỗi năm thì đó là khoản đầu tư hợp lý, ngược lại sẽ là rủi ro tài chính”, ông Oda đưa ra ví dụ.

RỦI RO AN NINH MẠNG GIA TĂNG

Theo các chuyên gia, sự bùng nổ của AI cũng đặt doanh nghiệp trước những thách thức an ninh mạng chưa từng có.

Dữ liệu mới nhất từ Kaspersky cho thấy, trong năm qua đã ghi nhận hơn 23,8 triệu vụ tấn công trực tuyến và hơn 109,4 triệu mối đe dọa nhằm vào thiết bị cục bộ tại Việt Nam. Đồng thời, khoảng 34% doanh nghiệp trong nước từng trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công chuỗi cung ứng.

Trước diễn biến phức tạp của các mối đe dọa, nhiều doanh nghiệp tăng cường đầu tư vào hệ thống phòng thủ. Theo Kaspersky, doanh thu tại Việt Nam tăng 39% so với cùng kỳ, trong đó mảng doanh nghiệp tăng 40% và khách hàng cá nhân tăng 37%.

Ông Ngô Tấn Vũ Khanh, Giám đốc Quốc gia Kaspersky tại Việt Nam, nhận định bức tranh mối đe dọa bảo mật không ngừng biến động đang gây ra hàng loạt hệ lụy tác động trực tiếp đến hoạt động của các doanh nghiệp, từ gián đoạn vận hành, rò rỉ dữ liệu đến tổn thất tài chính và suy giảm uy tín.

Đáng lo ngại hơn, sự gia tăng của các mối đe dọa ngày càng tinh vi như các cuộc tấn công có chủ đích (APT), tấn công AI và khai thác lỗ hổng trên thiết bị di động đang đầy mức độ rủi ro lên cao hơn bao giờ hết.

Ông Ngô Tấn Vũ Khanh cho biết trước sự gia tăng về mức độ phức tạp và kéo dài của các mối đe dọa, doanh nghiệp Việt Nam đang chịu áp lực lớn trong việc nâng cao năng lực bảo mật, thay vì chỉ dựa vào các phương thức truyền thống.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp đang phải đối mặt với nguy cơ bị tấn công thành công ngày càng gia tăng, đòi hỏi sự chuyển dịch từ các phương pháp bảo mật bị động sang những chiến lược chủ động, dựa trên dữ liệu thám báo như việc xây dựng các Trung tâm Điều hành An ninh mạng (SOC).

Theo đó, hệ thống an ninh cần được tổ chức theo hướng tập trung và vận hành dựa trên dữ liệu, thay cho mô hình rời rạc trước đây. Một SOC được tích hợp hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp tăng khả năng giám sát, ứng phó nhanh hơn với rủi ro và duy trì tính linh hoạt trong môi trường an ninh mạng biến động.

Trong bối cảnh này, các SOC thế hệ mới đã được Kaspersky phát triển với khả năng tích hợp Al, nhằm nâng cao năng lực phát hiện, ứng phó và tự động hóa. Củng cố thêm hiệu quả triển khai, SOC cũng được tích hợp với các hệ thống Quản lý sự kiện và thông tin bảo mật (SIEM) và sử dụng nguồn thám báo an ninh mạng (Threat Intelligence) theo thời gian thực, cho phép tương quan dữ liệu nâng cao từ nhiều nguồn và phát hiện mối đe dọa chính xác hơn.

Mặt khác, ông Ryohei Oda lưu ý doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa AI cá nhân và phiên bản dành cho doanh nghiệp (Enterprise). Việc sử dụng AI cá nhân trong môi trường công sở tiềm ẩn rủi ro rò rỉ dữ liệu, trong khi bản Enterprise đảm bảo kiểm soát và bảo mật tốt hơn.

“Việc triển khai Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân Việt Nam được xem là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện khung pháp lý về quyền riêng tư. Khi doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình tuân thủ, quản trị dữ liệu trở thành ưu tiên chiến lược. Trong bối cảnh này, các mô hình SOC hiện đại đóng vai trò hỗ trợ giám sát, đảm bảo tuân thủ và bảo vệ dữ liệu nhạy cảm”.

Ông Oda khuyến nghị doanh nghiệp cần tiếp cận an ninh mạng một cách chủ động thông qua các giải pháp như: Thẩm định hệ thống bằng “hacker mũ trắng” để phát hiện sớm các lỗ hổng; xây dựng kế hoạch kinh doanh liên tục để chuẩn bị sẵn kịch bản ứng phó sự cố, từ các quyết định nhanh chóng đến quản trị truyền thông nhằm bảo vệ uy tín thương hiệu; nâng cao nhận thức nội bộ thông qua các buổi diễn tập email giả mạo (phishing), giúp nhân viên hình thành phản xạ tự vệ trước các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi.

ABeam Consulting cho biết doanh nghiệp đang đồng hành cùng quá trình chuyển đổi số tại Việt Nam, hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng ESG, nâng cấp vận hành và khai thác AI theo hướng có trách nhiệm.

Trong đó, các dự án triển khai ERP - hệ thống phần mềm quản trị giúp tích hợp, tự động hóa các quy trình cốt lõi  (tài chính, nhân sự, sản xuất và bán hàng,...) giúp tạo nguồn dữ liệu thống nhất, hỗ trợ doanh nghiệp vận hành hiệu quả khi mở rộng quy mô. Đồng thời, dịch vụ tư vấn CIO (Chief Information Officer) tập trung xây dựng chiến lược công nghệ thông tin và lộ trình chuyển đổi số, tối ưu đầu tư công nghệ, tăng cường quản trị và an ninh, đồng thời gắn kết IT với mục tiêu kinh doanh.

“Trong nhiều thập kỷ, doanh nghiệp Nhật Bản duy trì tăng trưởng nhờ quản trị hệ thống, đặc biệt qua ERP, tự động hóa và hiện đại hóa chuỗi cung ứng. Những kinh nghiệm này đang được vận dụng tại Việt Nam, giúp doanh nghiệp củng cố nền tảng vận hành và chuẩn bị cho các giai đoạn phát triển tiếp theo”, ông Oda nhấn mạnh.