Siết trách nhiệm người đứng đầu để đẩy nhanh giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia

Chiều tối ngày 3/6 , tại họp báo thường kỳ Chính phủ tháng 5/2026, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã đặt câu hỏi: Chỉ thị 22/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ cho thấy tiến độ triển khai và giải ngân các chương trình mục tiêu quốc gia vẫn còn chậm ở nhiều nơi. Xin cho biết giải pháp gì để khắc phục tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, tổ chức thực hiện chậm tiến độ trong năm 2026?

Trả lời câu hỏi này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết việc triển khai và giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, cũng như kế hoạch đầu tư công nói chung, hiện vẫn chậm ở nhiều bộ, ngành, địa phương.

Theo Thứ trưởng, tình trạng này xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó có yếu kém trong chỉ đạo điều hành, năng lực tổ chức thực hiện hạn chế, cùng biểu hiện né tránh, đùn đẩy trách nhiệm ở một bộ phận cán bộ.

Từ thực tế này, Bộ Tài chính đã tham mưu, báo cáo Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 22/CT-TTg nhằm khắc phục các điểm nghẽn trong triển khai ba chương trình mục tiêu quốc gia, hướng tới mục tiêu giải ngân cao nhất, phấn đấu đạt 100% kế hoạch vốn năm 2026.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết quan điểm của Bộ Tài chính là “nguyên nhân nào thì giải pháp đó”. Trước hết, các bộ, ngành cần khẩn trương rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách và văn bản hướng dẫn thực hiện ba chương trình. Những quy định còn thiếu, chưa rõ hoặc cần sửa đổi, bổ sung phải được xử lý kịp thời, bảo đảm đồng bộ, dễ hiểu, dễ thực hiện và thống nhất trong cách áp dụng.

Cùng với hoàn thiện thể chế, Bộ Tài chính nhấn mạnh yêu cầu đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong tổ chức thực hiện. Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, kết quả triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia và giải ngân nguồn vốn sẽ được gắn với tiêu chí đánh giá năng lực, mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ.\

Đối với những đơn vị, tổ chức hoặc người đứng đầu để xảy ra chậm giải ngân do nguyên nhân chủ quan, cần làm rõ trách nhiệm và có biện pháp xử lý theo quy định của Đảng và Nhà nước. Đây được coi là một trong những giải pháp quan trọng nhằm khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Bên cạnh đó, cần tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát. Các địa phương phải chủ động xử lý những nội dung thuộc thẩm quyền, đồng thời kịp thời rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện.

Một nhiệm vụ khác được Bộ Tài chính đặt ra là nâng cao năng lực cán bộ cơ sở trong quản lý đầu tư công, đấu thầu, tài chính, ngân sách và thanh quyết toán. Đây là khâu còn yếu trong thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Khi cán bộ nắm chắc quy định, hiểu đúng yêu cầu và quy trình, việc triển khai sẽ thuận lợi và nhanh hơn.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cũng nhấn mạnh yêu cầu quán triệt đầy đủ mục tiêu, hiệu quả của các chương trình để các bộ, ngành, địa phương, tổ chức, cá nhân và người dân cùng hiểu, cùng triển khai. Việc này nhằm tránh tình trạng có vốn, vốn còn tồn đọng nhưng nhiệm vụ cần thiết lại không được thực hiện trên thực tế.

Ngoài ra, cần công khai, minh bạch thông tin về kết quả thực hiện nhiệm vụ của các tổ chức, địa phương, bộ, ngành. Đây là cơ sở để tăng cường giám sát, đánh giá cán bộ, đồng thời tạo áp lực trách nhiệm trong tổ chức thực hiện và giải ngân vốn.

Theo Bộ Tài chính, nếu các nhóm giải pháp trên được triển khai nghiêm túc, đồng bộ, phần vốn còn lại của năm 2026 trong các chương trình mục tiêu quốc gia sẽ được giải ngân và sử dụng hiệu quả hơn.