ASEAN có thể dẫn dắt tương lai số khu vực và thế giới

Ngày 15/1, Lễ Khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 chính thức diễn ra tại Hà Nội. Lễ Khai mạc có sự hiện diện của Thủ tướng Phạm Minh Chính.

Hội nghị do Việt Nam đăng cai tổ chức, quy tụ các Bộ trưởng phụ trách lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông và chuyển đổi số của các nước thành viên ASEAN, Tổng Thư ký ASEAN, đại diện các Đối tác Đối thoại, các tổ chức quốc tế cùng đông đảo đại biểu trong và ngoài khu vực.

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho biết trong hơn một thập kỷ qua, các nước đã làm rất tốt câu chuyện về “Kết nối” với những con số ấn tượng. Số người dùng Internet gần như tăng gấp đôi; hạ tầng 4G phủ gần như toàn bộ khu vực; 5G đang nhanh chóng trở thành chuẩn mực mới.

Tuy nhiên, khi các hoạt động kinh tế-xã hội ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, thách thức không còn chỉ là có kết nối hay không, có an toàn hay không, mà còn là mỗi kết nối đó có tạo ra tri thức mới, giá trị mới và năng lực thích ứng mới hay không?

Chủ đề của Hội nghị năm nay, “ASEAN Thích ứng: Từ kết nối hạ tầng sang kết nối trí tuệ”, đã nêu bật một bước chuyển mang tính thời đại trong tư duy phát triển số của ASEAN: từ ưu tiên mở rộng hạ tầng kết nối sang khai thác trí tuệ, dữ liệu và giá trị gia tăng được tạo ra từ chính các kết nối đó.

"Chuyển từ “kết nối hạ tầng” sang “kết nối trí tuệ” không chỉ là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu của thời đại số", Bộ trưởng nhấn mạnh, đồng thời trên tình thần đó, bộ trưởng cho rằng ASEAN cần cùng nhau tập trung triển khai 8 định hướng chuyển đổi trọng tâm sau đây.

Thứ nhất, về hạ tầng, trọng tâm chuyển từ hạ tầng viễn thông sang hạ tầng số, kết nối thông minh, tích hợp điện toán đám mây, IoT, dữ liệu, AI, 5G/6G, vệ tinh và các nền tảng, tiện ích số. AI chính thức trở thành một thành phần hạ tầng số.

Bộ trưởng gọi đây là hạ tầng trí tuệ: “Mỗi quốc gia có hạ tầng trí tuệ của riêng mình, ASEAN có hạ tầng trí tuệ của ASEAN”.

Thứ hai, về chính phủ số, trọng tâm chuyển từ chính phủ điện tử sang chính phủ số thông, ra quyết định dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, gắn với mục tiêu phát triển bền vững và năng lực ứng phó với tình huống bất định và thảm họa.

Thứ ba, về an toàn và tin cậy, chuyển từ cung cấp dịch vụ số tin cậy sang xây dựng hệ sinh thái số tin cậy, hợp tác khu vực về chống lừa đảo trực tuyến, bảo vệ quyền riêng tư, bảo đảm an toàn đám mây và trao đổi dữ liệu xuyên biên giới một cách an toàn.

Thứ tư, về phát triển bao trùm số, trọng tâm chuyển từ mở rộng kết nối số sang nâng cao kỹ năng số, từ mở rộng khả năng tiếp cận kinh tế số sang xây dựng xã hội số trao quyền cho người dân.

Thứ năm, về nguồn nhân lực, định hướng phát triển chuyển từ nhân lực số phổ thông sang nguồn nhân lực số chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ nhân tài trong các lĩnh vực về trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, điện toán đám mây và khoa học dữ liệu gắn với năng lực làm chủ, ứng dụng và quản trí tuệ nhân tạo, đáp ứng yêu cầu làm chủ, định hình và dẫn dắt các công nghệ mới.

Thứ sáu, về đổi mới sáng tạo, trọng tâm chuyển từ hỗ trợ khởi nghiệp đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, với cơ chế sandbox và thử nghiệm chính sách, thúc đẩy kinh tế sáng tạo, dữ liệu mở và thương mại hóa kết quả nghiên cứu thông qua các mô hình spin-off và liên doanh.

Thứ bảy, về kinh tế, thương mại và công nghiệp, trọng tâm chuyển từ mở cửa dịch vụ số xuyên biên giới sang vận hành một thị trường số thông suốt, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng, thúc đẩy chuyển đổi công nghiệp thông minh và phát triển dịch vụ số hỗ trợ thương mại và logistics xuyên biên giới.

Thứ tám, bổ sung trụ cột chuyển đổi số xanh, với định hướng mở rộng từ tiết kiệm năng lượng sang phát triển trung tâm dữ liệu xanh, kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực ICT, và tích hợp các tiêu chí ESG – Môi trường, Xã hội và Quản trị – vào chính sách số.

“Việt Nam sẵn sàng cùng ASEAN hiện thực hóa các định hướng này thông qua hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và đồng triển khai các sáng kiến chung, đặc biệt trong các lĩnh vực dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và thử nghiệm chính sách; qua đó đóng góp định hình tầm nhìn số ASEAN giai đoạn hậu 2025 theo hướng hạ tầng số, hạ tầng trí tuệ, hạ tầng vật lý số, hạ tầng của nền kinh tế thích ứng, bao trùm, an toàn và bền vững”, Bộ trưởng khẳng định. 

Bộ trưởng tin rằng nếu hành động quyết liệt và phối hợp chặt chẽ ASEAN sẽ không chỉ theo kịp tiến trình của chuyển đổi số toàn cầu mà còn đóng vai trò chủ động trong định hình tương lai số của khu vực và thế giới. 

Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) là cơ chế hợp tác cấp Bộ trưởng quan trọng của ASEAN trong lĩnh vực số, nhằm rà soát tiến độ triển khai các khuôn khổ và sáng kiến hợp tác số của khu vực, đồng thời trao đổi định hướng hợp tác trong giai đoạn tiếp theo.

Hội nghị ADGMIN lần thứ 6 tập trung thảo luận các vấn đề trọng tâm như chuyển đổi số, kinh tế số, kết nối hạ tầng và nền tảng số, quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an toàn - an ninh mạng, cũng như tăng cường hợp tác với các Đối tác Đối thoại và tổ chức quốc tế.