Những năm gần đây, chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện liên tục được hoàn thiện theo hướng mở rộng quyền lợi, tăng mức hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi hơn để những người lao động tự do tham gia, thụ hưởng chính sách. Người tham gia được hưởng chế độ hưu trí, tử tuất, trợ cấp thai sản...

Bảo hiểm xã hội tự nguyện là chính sách an sinh do Nhà nước tổ chức dành cho người lao động không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện ngoài được hưởng chế độ hưu trí, tử tuất, còn được hưởng trợ cấp thai sản 2 triệu đồng cho mỗi con sinh ra.

Điều kiện nhận trợ cấp thai sản là có thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con. Đây được xem là điểm mới góp phần tăng sức hấp dẫn của chính sách đối với người lao động tự do.

Khi đủ điều kiện về tuổi và thời gian đóng theo quy định, người tham gia sẽ được hưởng lương hưu hằng tháng, được cấp thẻ bảo hiểm y tế để chăm sóc sức khỏe trong thời gian hưởng lương hưu; thân nhân cũng được giải quyết chế độ tử tuất theo quy định khi người tham gia hoặc người đang hưởng lương hưu qua đời.

Người tham gia được lựa chọn mức đóng căn cứ trên thu nhập do mình tự xác định trong khung quy định của Nhà nước. Phương thức đóng cũng được thiết kế đa dạng. Người dân có thể lựa chọn đóng theo tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng hoặc đóng một lần cho nhiều năm về sau.

Đối với trường hợp đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu thời gian tham gia, pháp luật còn cho phép đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu. Quy định này giúp nhiều người có thêm cơ hội được hưởng chế độ hưu trí và bảo đảm cuộc sống ổn định khi về già.

Ngoài sự linh hoạt về mức đóng và phương thức tham gia, Nhà nước hiện cũng hỗ trợ một phần mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện cho người dân theo quy định, qua đó góp phần giảm gánh nặng tài chính và khuyến khích người dân tham gia lâu dài.

Cụ thể, mức hỗ trợ đối với hộ nghèo và người sinh sống tại xã đảo, đặc khu là 50%; hộ cận nghèo 40%; người dân tộc thiểu số 30%; các nhóm khác 20%.

Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, hiện số người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện tăng nhanh qua từng năm. Đến hết năm 2025, số người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện đạt hơn 2,6 triệu người, tăng 13,83% so với năm 2024, chiếm 5,49% lực lượng lao động trong độ tuổi.

Thời gian qua, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cũng tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái an sinh xã hội số nhằm phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng thuận tiện, hiệu quả hơn. 

Nhiều tiện ích số được triển khai như tra cứu quá trình tham gia, theo dõi giá trị sử dụng thẻ bảo hiểm y tế, nhận thông báo quá trình đóng - hưởng qua ứng dụng điện thoại và các nền tảng số.

Đến hết năm 2025, toàn ngành đã cung cấp 84 dịch vụ công trực tuyến đối với toàn bộ 25 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền; 100% cơ sở khám chữa bệnh bảo hiểm y tế triển khai khám chữa bệnh bằng căn cước công dân gắn chip.

Ngành cũng đẩy mạnh ứng dụng VssID, VNeID, kết nối và chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các bộ, ngành, địa phương, góp phần đơn giản hóa thủ tục, giảm giấy tờ và rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ cho người dân.