Trong Luật Nhà ở sửa đổi lần này, Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng nhằm tháo gỡ vướng mắc, tăng phân cấp cho địa phương và nâng cao hiệu quả quản lý thị trường nhà ở…

Tại dự thảo Tờ trình Chính sách của Luật Nhà ở (sửa đổi), Bộ Xây dựng cho biết Luật Nhà ở năm 2023 được Quốc hội thông qua ngày 27/11/2023, có hiệu lực kể từ ngày 1/8/2024, đã góp phần thúc đẩy phát triển nhà ở, bảo đảm công khai, minh bạch, đồng bộ thống nhất với pháp luật liên quan như đầu tư, đất đai, quy hoạch….

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu mới của Đảng, Nhà nước, đã xuất hiện những yêu cầu mới, đặc biệt là việc sắp xếp, điều chỉnh lại địa giới hành chính; tổ chức lại bộ máy hành chính nhà nước, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; việc sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật có liên quan đến lĩnh vực nhà ở… dẫn đến yêu cầu cần phải nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định tại Luật này.

SỬA QUY ĐỊNH VỀ QUYỀN VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ SỞ HỮU NHÀ Ở LÀ TÀI SẢN CÔNG

Cụ thể, trong nội dung của chính sách sở hữu nhà, Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về trách nhiệm, quyền hạn của đại diện chủ sở hữu nhà ở thuộc tài sản công theo hướng được phân cấp, phân quyền một hoặc một số quyền hạn trách nhiệm, để phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp (UBND cấp tỉnh được phân cấp, ủy quyền cho UBND cấp xã làm đại diện chủ sở hữu nhà ở thuộc tài sản công).

Đồng thời cũng rà soát, sửa đổi số lượng nhà ở mà tổ chức, cá nhân nước ngoài được sở hữu tại Việt Nam theo hướng làm rõ số lượng nhà ở tổ chức, cá nhân nước ngoài được sở hữu trên 1 khu vực cho phù hợp thực tế; rà soát, sửa đổi quy định về quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu nhà ở là tổ chức, cá nhân nước ngoài theo hướng làm rõ quyền và nghĩa vụ của cá nhân nước ngoài kết hôn với người Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Theo Bộ Xây dựng, mục tiêu của đề xuất trên là tăng cường hiệu quả quản lý sử dụng đối với tài sản nhà ở thuộc tài sản công; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn liên quan đến sở hữu nhà ở của tổ chức cá nhân nước ngoài khi thực hiện việc sáp nhập, thay đổi địa giới hành chính.

Tương tự, đối với chính sách phát triển nhà ở, Bộ Xây dựng cho rằng việc sửa đổi, bổ sung là cần thiết. Bởi, những điều chỉnh này giúp thể chế hóa chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước; phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của thực tiễn liên quan đến phát triển các loại hình nhà ở, và thúc đẩy việc cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư.

Liên quan đến phát triển nhà ở thương mại, Bộ Xây dựng dự kiến sửa đổi, bổ sung quy định về hình thức phát triển nhà ở theo hướng làm rõ dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng khu nhà ở để chuyển nhượng, đảm bảo phù hợp với pháp luật đất đai. Còn với phát triển loại hình nhà có mục đích lưu trú, thì bổ sung mới về phát triển loại hình nhà có mục đích lưu trú (căn hộ du lịch, văn phòng kết hợp lưu trú,…) để giải quyết các khó khăn, vướng mắc liên quan đến phát triển loại hình nhà ở này, bảo đảm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.

Riêng cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, Bộ  bổ sung hình thức BT trong cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư phù hợp với pháp luật về PPP; sửa đổi, bổ sung cơ chế ưu đãi để thực hiện dự án theo hướng làm rõ cơ chế ưu đãi đối với phần diện tích được kinh doanh thương mại trong dự án; sửa đổi, bổ sung quy định về quyết định, chấp thuận chủ trương đầu tư theo hướng không yêu cầu chủ trương đầu tư để đơn giản hóa thủ tục hành chính.

LUẬT HÓA CHÍNH SÁCH ĐÃ QUY ĐỊNH TẠI NGHỊ QUYẾT THÍ ĐIỂM

Bên cạnh các nội dung trên, chính sách nhà ở xã hội cũng được đề xuất hoàn thiện theo hướng luật hóa một số chính sách đã quy định tại Nghị quyết thí điểm của Quốc hội, Nghị quyết của Chính phủ. Trọng tâm là làm rõ đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ; điều kiện về nhà ở để hưởng chính sách hỗ trợ; hình thức thực hiện chính sách hỗ trợ.

Cùng với đó là nguyên tắc thực hiện chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội; quỹ nhà ở; giao chủ đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư không thông qua đấu thầu đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân không sử dụng vốn đầu tư công; xác định giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội; loại nhà và tiêu chuẩn diện tích nhà ở xã hội; đối tượng thuê nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp…

Theo Bộ Xây dựng, nếu giữ nguyên quy định hiện hành thì không bảo đảm thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về việc khẩn trương kịp thời sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật để tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho doanh nghiệp khi tham gia đầu tư phát triển nhà ở xã hội và chính sách bảo đảm an sinh xã hội cho người dân.

Ở góc độ tài chính, chính sách tài chính cho phát triển nhà ở cũng được định hướng điều chỉnh nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn, giúp thúc đẩy tăng nguồn cung về nhà ở. Cụ thể, nội dung sửa đổi, bổ sung tập trung vào việc hoàn thiện nguyên tắc huy động, sử dụng vốn để phát triển nhà ở theo hướng làm rõ điều kiện huy động vốn cho nhà ở, dự án đầu tư xây dựng nhà ở; việc huy động vốn trong trường hợp giao đất từng phần; vốn phát triển đối với các loại hình nhà ở để bảo đảm linh hoạt...